Tgi che sa rumantsch sa dapli
La festa da Nadal è in festival annual dals sentiments. Chanzuns lomas e dultschinas, stallas, pignols cun argient-giat. In conglomerat remartgabel da kitsch famigliar ed usits religius e socials, cumbinà cun ina furia da far e sa far reglas accumpognan ils firads da Nadal e Bumaun. Avant 300 onns, il temp da Johann Sebastian Bach avevan ins anc in'idea precisa per ils eveniments extraordinaris da quella festa. E Bach ha empruvà en diversas fasas da sia vita da s'imaginar e scriver la dretga musica per ils eveniments centrals da Nadal e Bumaun. Ina musica che fa surstar anc ozendi.
Il segund oratori da Nadal rumantsch è cumponì da Peter Appenzeller tenor in text da Roman Weishaupt. Il chor maschadà Schluein rinforzà ha dat quell'ovra ensemen cun la societad da musica Falera. Sco solistAs èn sa preschentads: Roman Weishaupt, pledader; Silvia Matile, sopran; Georg Fluor, tenor ed Annamaria Schlosser, orgla. Armon Ulber ha dirigì.
Plirs incendis han chaschunà ils dis passads donns da milliuns en Svizra. Savens èn chandailas sin pignols e cranzs d'advent la raschun per ils brischaments. Il post d'infurmaziun per la prevenziun d'incendis appellescha perquai d'esser pli precauts.
Nadal-Natale-Noel-Weihnachten - l'otgavel concert da Nadal interregiunal da la SSR ha gì lieu ils 13-12-2008 en la baselgia da Chippis (Vallais). En quest concert, moderà dals producents da musica Kurt Brogli (DRS), Pietro Bianchi (RSI), Jean-Marc Richard (RSR) e Giusep G. Decurtins (RR) èn las 5 furmaziuns sa preschentadas: Orchestra mandolinistica Lugano (Tessin), Anach Cuan (Vallais), Omri Hason (Bern), Banda Lamiera (Lucerna) ed il Chor La Cumbricula cun Jachen Janett (Grischun) (foto). Cun quest concert giavischa il Radio Rumantsch in bel temp da Nadal a vus.
Gion Peder Thöni ed anc auters (betg numnads en l'emissiun), preschentan in'emissiun cun bleras infurmaziuns generalas davart il firà da Nadal, ses origin e tradiziuns colliadas cun el. Els envidan a la festa da baselgia a Stierva cun bleras chanzuns. Quellas chanta l'autur cun ses chor grischun da Basilea. Las registraziuns dateschan da l'onn 1952, l'emissiun sco tala da l'onn 1956.
RTR
Oz è l'ultim di ch'ins po anc procurar per ils regals da Nadal. Era per preparar la buna e forsa schizunt speziala tschaina da Nadal è oz l'ultim di ch'ins po ir en butia per tut quai ch'i dovra. Co è la situaziun en las butias? Regia là l'ultim stress avant Nadal u èsi plitost quiet?
Il pignol decorà en stiva è il simbol da Nadal. Ina giada gieva mintgin en il guaud e pinava sez ses pignol. Oz vegn il pignol cumprà en butia u direct tar la vischnanca ch'organisescha lura la vendita. A Mustér han ils scolars da l'ultim onn da scola surpiglià da vender ils pignols empustads.
Durant il temp d'advent e Nadal giudain nus musica festiva cun noss giasts: gruppa d'instrumentalists Surses, Ziberlettes, cor masdà Samedan ensemen cun ils Engadiner Ländlerfründa (foto), la Eisenkellermusig, Luis Bordon, Herbert Pixner, Schweizer Oktett, Nonato do Cavaquinho, ansambl Slavonski Becari ed Urban Frei & Freunde.
I dat la istorgia da Nadal, quella che l'evangelist Lucas ha nudà. E lura datti anc millis autras istorgias da Nadal. Ellas quintan dad esser exclus, da fatschentas, da surpraisas, da bunas novas e dad amur. Tschintg da quellas istorgias porta la marella, scrittas da Rosvita Barenius, Flavia Bearth, Silvio Camenisch, Oscar Peer ed Annalisa Zumthor. Qua vai per dus mattets ch'interpreteschan l'istorgia da l'uffant Jesus en lur moda, qua vegn raquintà da Valentin ed il di da Nadal ch'era per el il pli grev di da l'onn, ubain qua vai per Eugenia che sesa dapi 119 onns sin in romin dal pignol.
Il temp d'advent sa mida la citad da "Stein am Rhein" en ina citad da paraulas. Las chasas e fatschentas vegnan decoradas a moda festiva, 24 vitrinas raquintan ina istorgia da Nadal. Tut resplenda en ina glisch solenna ed envida da scuvrir las fatschentas.
RTR
Dapi 30 onns celebrescha el la messa e la pregia da Nadal notg. Adina il medem evangeli, las medemas chanzuns, las medemas istorgias, la medem'aura e la medema luna. Ins pudess vegnir unfis e stufi. Pader Clau Lombriser raquinta da sia moda d'ir enturn cun la festa da Nadal, reflectescha areguard l'impurtanza da rituals. Tge è per el il misteri da Nadal e tge precis tschertga el en la butia d'anghels?
Il temp da cumprar ils pignols da Nadal è qua. Ina cuminanza che promova la vendida da pigns ord la regiun è la IG Suisse Christbaum. Ella ha mess la finamira d'avair en mintga stiva in pignol svizzer, malgrà che 70 pertschient dals pignols vegnan importads. Tge pignol da Nadal ch'è il gist e co ins chatta quel declera Philipp Gut, il president da la cuminanza IG Suisse Christbaum.
L'advent è il temp che mintgin giauda las odurs che vegnan ord la cuschina. I savura da chanella, da vaniglia, da groffels u da caramella. Igl è bel da vegnir or dal fraid en chasa chauda e da sentir las odurs ch'annunzian la festa da Nadal. Quest'emna preschenta il Radio Rumantsch 5 recepts che fan vegnir la lieua en bucca perquai ch'i savuran grondius, nus preparain per exempel maila ord furnel, vin chaud u biscuits da spezarias.
Ils recepts en scrit chattais da vart dretga
La festa da Nadal stat avant porta. La glieud cumpra regals tut a dubel ed ils affarists èn cuntents. Ina chaussa fa dentant quitads ad els, ils enguladitschs. Ina categoria da clientella main onesta emprova dad engular la rauba. E conjunctur'auta han era ils laders e bursariels che spetgan en e davant ils supermartgads sin la clientella cun bursas plainas.
Nadal è avant porta. Tgi che n'ha betg gust da cumprar ils regals en fatschentas fullanadas po far ina visita ad ina da las diversas fieras da Nadal. Nus avain visità il "Christkindlimarkt" a Lucerna per dar in sguard tge parita quel fa e tge che vegn atgnamain vendì. En ina da las chasinas da vendita avain nus schizunt scuntrà dus Rumantschs.
La festa da Nadal stat avant porta. Plaunsieu èsi da sa dumandar tge regalar. Blers uffants giavischan gieus da computer u in telefonin. Nus dain cussegls tenor tge criteris cumprar quests regals. Regals che fan plaschair, che fan dentant er senn.
Nadal stat avant porta - uss è il temp da sa preparar per la festa. Blera glieud metta ina stalla da Nadal sut il pignol. Nus avain visità duas dunnas che creeschan sezzas las figuras, u da taila u arschiglia. Elsa Vincenz da Breil e Maria Kilchmann da Schluein raquintan da lur fascinaziun e decleran co ch'i funcziuna da crear figuras da Nadal.
Il temp d'advent è davant porta, il prim da december dastgan blers uffants avrir l'emprima porta u l'emprim pachet da lur chalender d'advent. Per giuvenils tranter 15 e 20 onns è uschè in chalender total out, medemamain era en il mund da la baselgia conservativa. E tuttina fan tschertas pastoraziuns da giuventetgna diever d'in chalender d'advent per render conscient ils giuvenils sin la baselgia. Quest chalender d'advent è dentant betg in convenziunal chalender sco quai ch'ins enconuscha.
En betg ditg èsi Nadal. Damaun cumenza l'advent ed ins po envidar l'emprima chandaila sin il tschupè d'advent. Las chandailas pon dentant esser malsegiras. Mintg'onn datti millis brischaments en Svizra pervi da tschupels che han piglià fieu.
Bainprest stat il temp d'advent e lura er Nadal avant porta. Igl è uras per las preparativas. Tge èsi tut da far? Zambregiar, colurar, decorar, pachetar, far biscuits e milli autras chaussas. Per levgiar las preparativas porscha RTR in pitschen agid, numnadamain ina glista da preparaziuns per advent e Nadal.
Il november ed il december èn dus mais impurtants per las fatschentas, surtut per las fatschentas grondas a Cuira. Quels mais fan las butias normalmain l'affar da l'onn. Il Radio Rumantsch ha visità ils manaders da butias a Cuira e dumandà sch'i regna ina tscherta sceptica per ils affars che vegnan. Na teman las fatschentas betg la recessiun?
Grazia che vus visitais nossa pagina!
Voss'opiniun interessescha nus. Prendai in zichel temp e respundai intginas dumondas davart nossa pagina.
Grazia fitg!
respunder a las dumondas