Verdi, interessà a figuras istoricas e litteraras, ha mess en musica il cumbat dal singul cun ses destin, as basond sin librettists d’emprima qualitad.
Wagner perencunter, influenzà dal filosof Schopenhauer, ha cumponì in’entira mitologia germana, sa basond surtut sin legendas epicas dal temp medieval e scrivend sez ils texts. Sin il champ musical èn omadus gronds pioniers ed innovaturs.