Siglir tar il cuntegn

Metoda mo pli per il museum Gravura da vaider per arcunar cartas topograficas

Bunamain in mez tschientaner ha l'Uffizi federal da topografia gravà sias cartas originalas en vaider.

Lingias alvas e nairas finas sin ina platta da vaider cotschna: la charta dal Dent de Morcles regorda a l’emprima egliada plitost ad art da vaider abstract, che ad ina carta topografica. «Igl è in toc istorgia da success svizra», di Lukas Gerber, istoricher tar l’Uffizi federal da topografia Swisstopo.

Ina metoda nova vegn sviluppada

Swisstopo mesira la Svizra, registrescha e documentescha las midadas da la cuntrada e fa cartas da la Svizra. Saja quai ina carta da palpiri per ir sin viadi u ina carta sin il smartphone: Tut las cartas svizras dovran in original.

Rote Glasplatte mit weissen und schwarzen Linien
Legenda: La procedura da la gravura da vaider è cumplitgada – differentas stresas vegnan messas ina sin l'autra. Swisstopo

Ma pertge ha Swisstopo gravà quests originals custaivels en vaider, sche vaider vala sco materia fragila?

Per chapir quai dovri in sguard enavos: Il 1935 survegn Swisstopo l'incumbensa da far novas cartas geograficas da la Svizra. L'uffizi federal sa metta a la lavur, dovra per quest intent proceduras enconuschentas e lavura las cartas en crap u metal. Quai dura dentant memia ditg. «Swisstopo ha gì retard. Il 1949 eran a fin pir in terz da las cartas dumandadas» declera Lukas Gerber.

Swisstopo tschertga novas tecnicas e testescha differents materials. Tranter auter er vaider, sin il qual vegn purtà si ina stresa da lac. «Vaider ha l’avantatg ch’i resta stabil en cas da midadas da l’umiditad e fluctuaziuns da la temperatura. La mesira è dada, la carta resta era sur in lung temp sco quai co ch'ella è.»

Ein Mann beugt sich über eine Glasplatte, und arbeitet mit einem Gravierer.
Legenda: Metoda antica: la gravura en vaider è vegnida introducida l'onn 1953 tar Swisstopo. SRF

Vaider malgrà la fragilitad

L’Uffizi federal da topografia dovra perquai plattas da vaider e sviluppa in’atgna procedura. Ina – sco quai che l’istoricher Lukas Gerber di – « procedura fitg cumplitgada» cun passa 70 pass intermediars. Tuttina è questa procedura pli favuraivla ed er pli svelta che las tecnicas veglias, enconuschentas.

Ma duai ins arcunar infurmaziuns uschè impurtantas sin vaider? Apparentamain è era Swisstopo stà sceptic a l’entschatta. «Quai è dentant sa midà. Ils onns 1960 ha in collavuratur da Swisstopo ditg en ina gasetta, ch’ins haja uss desditg l’assicuranza da vaider perquai ch’ina platta da vaider na saja anc mai rutta.»

Gelbe, faltbare Landkarte von Basel im Massstab 1:50'000 in einem Ständer.
Legenda: Cun la gravura da vaider han ins pudì producir pli bunmartgà las chartas da palpiri. SRF

A partir dals onns 1980 lavura Swisstopo vi da novas proceduras da scolaziun e d'accumulaziun. Dapi l'entschatta da l'onn 2000 vegnan tut las cartas originalas arcunadas a moda digitala.

Originals fisics na dovra l'uffizi federal betg pli ozendi. Las plattas da vaider na vegnan perquei betg pli duvradas – il temp da la gravura da vaider è passà e resta mo pli en memoria al museum a Romont (FR).

«La Svizra sin vaider»

Avrir la box Serrar la box

Dapi ils 25 da favrer pon ins vesair ina selecziun da las cartas da vaider en l’exposiziun «La Svizra sin vaider» en il Vitromusée a Romont (FR).

L'exposiziun è il resultat d'ina collavuraziun tranter l'Uffizi federal da topografia Swisstopo ed il museum per picturas da vaider.

RTR actualitad 08:00

Artitgels legids il pli savens