L'USA è furbra e persequitescha in curs brutal economic-imperialistic. «Ella vul per tut pretsch explotar economicamain il mund digital tras sia dominanza monopolistica. Quai vesain nus er vi da las investiziuns massivas da l’USA gist sin il champ da la I'intelligenza artifiziala (IA) generativa,» di il scienzià da medias Martin Andree.
De facto èsi uschia che l’Europa n’exista betg pli en la sfera digitala. Tar la chapitalisaziun dal martgà mundial da las plattafurmas ha l’USA 86%, la UE 2%, il rest ha la China.
Quai fissi da far cler a l’economia, perquai ch’il futur è en la sfera digitala. «E sche l’economia chapescha ch’i vala da cumbatter per in martgà liber, per concurrenza ed access liber – e sche las medias decleran ch’i va er per libertad e democrazia, lura èsi bler pli simpel per la politica da far insatge e da prender las dretgas decisiuns.»
La politica persula na po betg schliar il problem. Perquai stuain nus tuttas e tuts lavurar ensemen.
Nus pudain vesair la situaziun sco problem, dentant er sco enorm grond potenzial, di Martin Andree. «Tge impedescha che l’Europa di: Naginas datas dad autoritads ed uffizis pli en clouds americanas? Tge impedescha da midar interpresas? Las alternativas europeicas avessan cun dapli clients ina meglra finanziaziun, e pudessan uschia optimar lur products. Quai fiss la pli simpla via per instradar ina vieuta.»
Schurnalistas e schurnalists sa deditgeschan ad ina professiun che tschertga quai che IA na chatta mai. Els vulan savair quai ch’ins na sa betg. Savair è pussanza, vulair savair contra-pussanza.
Ils monopolists americans vegnan adina pli ferms. E sche nus na faschain nagut, èsi memia tard. «La discussiun davart ils monopols è ina fitg pitschna debatta, ord la quala i sto dar ina gronda debatta. Uschiglio na vegnin nus betg a pudair midar insatge.» E sco segund, e quai ves’ins en bleras democrazias da l’Europa, sajan nus vegnids marschs. «Essan nus pronts da far sacrifizis? Essan nus prontas da vegnir ord la zona da confort e da cumbatter per nossa democrazia e libertad?»
Ch’i dat plattafurmas socialas è bun. Co ellas ageschan savens betg. Ellas èn funtauna d’infurmaziun e catapult da dischinfurmaziun, forum per debattas ed accelerader da fieu, sentupada per chaus perderts e tribuna per odi, scena creativa e droga per giuvens, medium dals filantrops e manipulaziun algoritmica.