Questa Marella è la terz’emissiun dad ina seria deditgada a la mort. L’emprima ha raquintà istorgias persunalas, e la segunda è sa fatschentada cun novas furmas da sepultura:
«Tgi che ha la vita, ha la mort»
En questa terza part da la seria, dat La Marella in sguard sin locuziuns, tradiziuns e superstiziuns rumantschas enturn la mort.
Femnas maridadas che na portan betg anè, ston purtar in anè da fieu en il purgiatieri.
Uschia cartev’ins pli baud era che giazlas sin tetg annunzian in mortori en quella chasa. Sch’in apicultur muriva, vegniva quai communitgà era als avieuls, quai per evitar che quels morian era. A tschertas baras faschev’ins in nuf en las soccas, pensond evitar cun quai in return dals morts. E bain inqual famiglia aveva in grond bloc da paintg en tschaler – pertge en cas d’in mortori en chasa, stuev’ins procurar per l’uschenumnà «ster da bara». I sa tracta qua bain pli fitg dad in «eco da temps passads» che da quai che vegn vivì e cartì ozendi, ma tuttina tradeschan questas tradiziuns bler da nossa relaziun cun la mort.
En visita tar il DRG
Ursin Lutz (chauredactur da l’Institut Dicziunari Rumantsch Grischun) è vid surlavurar l’artitgel «MORT» che vegn a cumparair en il proxim fascichel dal DRG. Quest artitgel cuntegna superstiziuns e rituals enturn la mort, ma Ursin Lutz analisescha cunzunt era la preschientscha da la mort en nossa lingua.
Cura che chalzers eran fitg robusts, as scheva per exempel che quels «n’hajan betg mort».
Quai che saja dà en egl, saja era la corporalitad da tschertas expressiuns: Sch’insatgi era sin pugn da mort, lura schev'ins che quella persuna haja «la mort en fatscha», «la mort sin ils dents», «la mort si dies», ubain che la mort «la tschappia per ils pes».
