Naschì ils 26 da schaner 1876 a Sagogn ha Gion Cadieli passentà si'uffanza en ses vitg nativ. Pli tard ha el frequentà il gimnasi a Mustér e Nossadunnaun (Einsiedeln). Dal 1897 fin il 1901 ha el fatg il studi da teologia a Cuira ed ha silsuenter anc studegià dus semesters istorgia e litteratura tudestga a Fribourg. Dal 1902 – 1907 è el stà magister al collegi da Sviz (scola chantunala). Sco spiritual ha el pastorà fin il 1918 a Vrin, a Trun fin il 1942 ed a Sevgein fin il 1950. Lura ha ina malsogna sfurzà el da chalar da lavurar. Ils ultims dus onns da sia vita ha Gion Cadieli passentà en sia chasa paterna a Sagogn (Ustria sil plaz) nua ch'el è mort il di da Numnasontga, ils 1-11-1952.
La chasa paterna a Sagogn
-
Bild 1 von 7. La chasa paterna a Sagogn, l'anteriura Ustria sil plaz. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 2 von 7. La chasa paterna a Sagogn, l'anteriura Ustria sil plaz. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 3 von 7. La chasa paterna a Sagogn e l'access a la baselgia catolica. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 4 von 7. La chasa paterna a Sagogn e l'access a la baselgia catolica. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 5 von 7. Entrada cun la tabla da commemoraziun. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 6 von 7. La tabla da commemoraziun sur la porta d'entrada. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
-
Bild 7 von 7. Crap fossa sin santeri a Sagogn. Bildquelle: RTR, Hugo Schär.
Ina persuna ch'enconuscheva anc Gion Cadieli è Gion Tumasch Deplazes. El è creschì si en la medema chasa, sia tatta era la sora da sur Gion Cadieli. Gion Tumasch era in buob dad 8 onns e mez cura che Gion Cadieli è mort. En in discurs cun RTR raquinta el intginas reminiscenzas, inscunters ch'el ha gì cun il poet.
Il frar da Gion Tumasch Deplazes, Lothar, ha scrit in cudesch davart las ovras da Gion Cadieli. Il cudesch è cumparì il 1983 ed ha bunamain 450 paginas. Igl è in cudesch che s'approfundescha fitg en l'ovra litterara da ses parent, il poet e spiritual. 50 onns suenter la mort da Gion Cadieli ha l'anteriura redactura dad RTR, Maria Cadruvi, fatg ils 3 da november 2002 ina Marella davart la vita e l'ovra da Gion Cadieli, titel: «El era in original».
La pura
Ina da las numerusas poesias da Gion Cadieli ha survegnì ina renconuschientscha tut speziala entras la chantadura Corin Curschellas. Lezza ha mess en musica «La pura» ed uschia è il text vegnì il pli lunsch enturn en il mund. Er la chantadura è grazia a questa chanzun vegnida bler pli enconuschenta. In'autra poesia fitg enconuschenta è «Unviern». Da quella ha Gion Andrea Casanova fatg ina fitg bella chanzun.
Sper clavau ei secasada, ringheldi e ringhelda.... uschia cumenza la poesia «La parlera» ch'è en Surselva daventada ina chanzun fitg populara. Er questa ovra ord la plima dal poet da Sagogn sco era ina «Has buca mumma pli». El ha però er scrit diversas poesias da las stagiuns, sco per exempel «Primavera» nua che Gion Antoni Derungs ha fatg vitiers ina melodia u «Gl'unviern ei cheu» che Carli Scherrer ha mess en musica. Cun la poesia «La lavina» ha Duri Sialm fatg ina cantata en trais parts cun accumpignament da clavazin.
Cantada da Sagogn
Er da ses vitg nativ ha Gion Cadieli scrit diversas poesias nua ch'el descriva tschertas parts u tscherts lieus dal vitg. Giusep Tschuor ha collià las poesias «Plaun-Pigniel», «Alpsu», «Tschaghera tochen o Val Casti» e «Vitg dadens» a la cantada da Sagogn ch'è vegnida preschentada il 2002 a chaschun da las festivitads da 50 onns dapi la mort dal poet da Sagogn.
Emissiuns da radio ord l'archiv da RTR: