Gia avant e durant l’Eurovision Song Contest 2025 en Svizra hai dà protests pervia da la participaziun da l’Israel. Atgnamain na duaja la pli gronda concurrenza mundiala da musica betg esser politica. L’ESC ha la finamira d’unir il pievel e colliar sur ils cunfins ora. Quai è per tscherts il motiv ch’ins na dastga betg laschar participar la candidata u il candidat israelian a l’ESC. Per ils auters è exact quai il motiv da laschar tiers il pajais. En questa discussiun ha la EBU (la European Broadcasting Union) decis gievgia saira en ina radunanza dals commembers, per l’Israel ed encunter ils protests da differents pajais.
Divers pajais sa retiran
Direct suenter la decisiun èn quatter pajais sa retratgs da l’occurrenza. Numnadamain il Pajais Bass, l’Irlanda, la Slovenia ed era la Spagna sco in dals Big Five (in dals tschintg sponsurs gronds da l’ESC). Quai dumber pudess anc s'augmentar damai ch’ils pajais pon fin Nadal anc s’annunziar ubain sa retrair. Cuntents cun la decisiun èn tranter auter l’Austria sco pajais ospitant sco era la Germania che ha smanatschà da sa retrair tar in’exclusiun da l’Israel. La SRG SSR n’ha betg prendì posiziun e pledà per la neutralitad politica da l’occurrenza – els acceptan la decisiun da maioritad da la radunanza generala da l’EBU.
L’EBU ha avant la radunanza da la gievgia saira adattà las reglas. Cun quai avevan els reagì sin in ulteriur punct da critica da l’ediziun da quest onn. Numnadamain aveva la candidata israeliana retschet surproporziunal blers puncts dal public ed uschia anc cuntanschì il segund plaz. Per la proxima ediziun survegnan las vuschs da la giuria puspè dapli impurtanza, perencunter vegnan las vuschs dal public limitadas. Uschia dastga per ina la giuria uss puspè votar en ils mezfinals e per l’autra vegnan las vuschs ch’il public dastga inoltrar reducidas da 20 sin 10 per persuna. Quai n’ha per ils quatter pajais numnads betg bastì ed igl è da quintar cun dapli renunzias cunquai ch’era l'Islanda, la Finlanda, la Svezia e la Belgia avevan ordavant ponderà da sa retrair.
Premissas difficilas per la 70avla ediziun
Suenter ch’il countertenor JJ aveva gudagnà quest onn a Basilea cun sia chanzun «Wasted Love» è l’Austria il 2026 pajais ospitant da l’ESC. Ils 16 da matg 2026 è il final a Vienna. 2025 han bun 170 milliuns persunas persequità l’occurrenza en Svizra. Cun ils pajais ch’èn sa retratgs mancan per la proxima ediziun era plirs donaturs e medemamain in public potenzial. Ultra da quai creschan ils custs per la segirtad durant l’occurrenza perquai ch’il privel da demonstraziuns ubain attatgas è vinavant aut.
