(vallader) Chi nu tilla cugnuoscha, l’istorgia dal pitschen prinzi? Da quist pitschen homin dal asteroid B 612 chi viagia d’ün planet a tschel ed observa quant strans cha’ls creschüts sun.
Intant cha creschüts vezzan cuntemplond ün disgen ün chapè, vezza el ün elefant chi’d es gnü travus d’üna boa. La fantasia dals uffants nu cugnuoscha amo ingüns cunfins. I vezzan roba, cha no nu vezzain plü. Da tschella vart stona minchatant eir be serrar ils ögls, per cha alch nun exista plü. Üna jada n’haja giovà a zoppar cun üna mattina da trais ons. Ella s’ha zoppada suot il süaintamans da nodar. Che risada, ch’eu n’ha dat, be dascus s’inclegia, cun verer quist mantunin immez il prà, chi crajaiva da na gnir vissa.
E che importanza vess la vuolp, scha’l pitschen prinzi nu tilla vess fat gnir chöntscha? In fuond es la dumonda : Exista alch be sulet o dovra eir ad oters?
Serrar ils ögls davant alch e crajer chi nun exista plü. Cler, quai fan minchant eir ils creschüts. Ma pels uffants es quai la realtà. Esa forsa pervi da quai, chi’d es uschè important a no umans da gnir vis eir dad oters ? Ans da quai pür l’impreschiun dad exister ?
Il pitschen prinzi inscuntra a differentas persunas e creatüras sün seis viadi e bleras da quellas sun surlevgiadas da til inscuntrar: ün rai, ün vanitus, la vuolp ed amo ad oters…. A la fin es quia inchün, inchün chi tils vezza. Che füss il rai, scha’l nu gnis vis, scha’l nu vess ingün per regnar ? E füss il vanitus degn da seis nom sainza admiratur ? E che importanza vess la vuolp, scha’l pitschen prinzi nu tilla vess fat gnir chöntscha? In fuond es la dumonda : Exista alch be sulet o dovra eir ad oters? Our da la psicologia as saja quant important chi’d es da pudair gnir vis, da gnir dudi o pür eir da gnir badà dad inchün oter. Nos vis-à-vis dvainta la perdütta per noss’ existenza, nos esser e noss’ istorgia. Suvent vain dafatta vis alch in no, cha no svess nu vezzain. E lura faja simplamaing eir bain da quintar, da partir che cha no vain fat e d’ avair amis, chi san chi cha no eschan. Che füssan be sainza els ?
Minchatant crajaina pero eir da pudair zoppantar alch, scha no nu quintain nüglia o nu muossain che chi’ns preoccuppa. Serrar ils ögls e lura nun exista. Ma uschè simpel nun esa plü sco creschü. No portain in no noss’istorgia : In nossa postura, in noss’expressiun, aint in noss ögls.
Che paradox, no nu’ns pudain zoppar ed istess nu gnin nus suvent na vis. Eu sun sgüra cha’l pitschen prinzi vezzess tuot. Forsa perche ch’el ha imprais alch important da la vuolp : i’s vezza bain be cul cour. L’essenzial es invisibel pels ögls.
