(vallader) Il psicolog social Erich Fromm ha scrit l’on 1976 seis cudesch cuntschaint cul titel «Avair o esser». In quist cudesch descriva el ils duos princips da viver. Dad üna vart il princip dal avair. Viver tenor quist princip manaja dad esser in tschercha da raps, possess privat, profit finanzial e pussanza. Per umans chi seguan l’otra via nun es il possess, il avair, l’important, dimpersè il princip dal esser. Per els esa important da chattar e sviluppar talents ed abiltats. Els vöglian regalar inavant quists duns e tils giodair eir per sai svessa.
A mai para cha quistas duos categorias «avair o esser» valan eir per la religiun. Eir quia inscuntraina a quists duos princips. Dad üna vart daja la religiun dal avair. Ils umans chi sun dachasa in quist princip han jent clerezza ed uorden. Els douvran respostas cleras e nettas a lur dumondas. Perche sun eu sün quist muond? Che es il sen da la vita? Co es Dieu? Che es scumandà e che nüglia? Che das-ch eu far e che na? Perche es nossa religiun la megldra ed unica güsta? Las respostas cleras e nettas chattan quists umans in catechissems, texts teologics, decleranzas dad autoritats religiusas ed instrucziuns dogmaticas giò da las chanzlas. Per els esa important da savair perquai cha quist savair tils dà sgürezza e tils deliberescha da la temma. L’organ il plü important es per quists umans il tscharvè.
A mai para cha quistas duos categorias «avair o esser» valan eir per la religiun.
Da tschella vart sun quels umans chi sun dachasa in il princip dal esser. Il savair nun es uschè important per els perquai ch’els san cha in vardà nu san els nüglia. Els nu douvran a tuot lur dumondas üna resposta – els vivan cun lur dumondas. Els nu san dir adüna uschè precis scha alch es dret o fos. Els nu san chi chi ha uossa radschun e chi na. Minchatant nu sun els neir sgürs che ch’els vessan da far – perquai cha per els nu daja reglas universalas chi valan adüna ed in mincha situaziun. Per els esa important dad avair fiduzcha in üna vita chi suvent fa fich temma. Dad avair fiduzcha eir scha tuot il muond intuorn els disch chi nu detta ingüna radschun dad avair fiduzcha. Els han fiduzcha eir schi croudan e nu saintan plü il fuond suot ils peis. Els han fiduzcha eir scha la not es sul sulischem s-chüra. Lur organ es il cour in il qual els saintan cha tuot es collià ün cun tschel e cha nüglia nu sarà pers per adüna dimpersè restarà in etern.
Chara auditura, char auditur, avair o esser, che es Lur dachasa religius?