Sin lautga sa preschenta ella en tutta sia bellezza – l'orgla da la claustra da Mustér, in instrument imposant cun radund dubel uschè bleras fiffas sco ina orgla da baselgia usitada.
La pli gronda fiffa è tschintg meters auta e bunamain 200 kilograms greva.
Gia a l'emprima egliada fascinescha l'orgla cun sias 4'173 fiffas ed ornaments d'aur e blau. Ma pir cura ch'ins guarda davos las culissas, vegn ins conscient da l'immensa dimensiun e cumplexitad da quest instrument. L'orgla, che vegn duvrada per oraziuns e concerts, è plirs meters auta e lada. Cura ch'ina da las grondas fiffas tuna, trembla l'entir palantschieu.
Avant che frar Stefan Keusch, l'organist da 67 onns, cumenza a sunar, mida el ses chalzers da via encunter in pèr da ballet. Uschia ha el in meglier sentiment per ils pedals.
Per che jau sentia meglier ils pedals tir jau en chalzers da ballet che han mo ina sola satiglia da tgirom.
-
Bild 1 von 5. Frar Stefan Keusch suna gia numerus onns l'orgla. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 5. Passa 4'000 fiffas ha l'orgla da la claustra. Bildquelle: RTR.
-
Bild 3 von 5. Chalzers da ballet gidan a sentir meglier ils pedals. Bildquelle: RTR.
-
Bild 4 von 5. L'orgla ha quatter manuals (tastaturas) e 65 registers (buttuns nairs). Bildquelle: RTR.
-
Bild 5 von 5. Pir davos la culissa vegn l'entira dimensiun e cumplexitad vesaivla. Bildquelle: RTR.
L'orgla pretenda ina coordinaziun perfetga tranter mauns e pes. Sper ils numerus pedals sto l'organist era controllar quatter manuals (tastaturas). Per frar Stefan Keusch, che suna l'orgla dapi passa 30 onns, para quai dad esser ina chaussa simpla.
Nova splendur e nova tecnologia
Construida l'onn 1934, è l'orgla vegnida restaurada avant sis onns ed ha survegnì in sustegn tecnic. Il muntg, oriund da l'Argovia, è fitg cuntent cun questa innovaziun: En in pitschen truchet è dapi lura integrà in ipad. Cun agid da quest computer po frar Stefan Keusch ussa era registrar ses tocs e laschar sunar els automaticamain da l'orgla – ina funcziun ch'el dovra surtut per tocs pli pretensius.
Malgrà quest sustegn tecnic, na po il muntg betg simplamain ir en vacanzas senza organisar in remplazzament. Frar Stefan Keusch è adina preschent e suna sez tut ils accumpagnaments per chanzuns e chorals.
Tocs d'accumpagnament registrads èn in tabu per mai. Quels sun jau adina live. L'orgla na po betg s'adattar spontanamain a la sveltezza, e quai pudess daventar fitg svelt penibel.
Il computer gida surtut a meglierar l'entira utilisaziun ed a simplifitgar la lavur cumplexa cun la registratura. Cun la registratura po l'organist diriger las retschas da fiffas (register) e midar uschia tranter colurs e l'intensitad dals tuns.
Avant l'integraziun dal computer duvrava frar Stefan Keusch mintgatant in gidanter u ina gidantra che smatga en il dretg mument ils dretgs buttuns sin la registratura. Ina lavur pretensiusa, sch'ins pensa che l'orgla ha passa 60 registers.