La cifra – 35'000 satgets da té

Betg per baiver, mabain per in experiment scientific: Passa 300 scienziads da l'entir mund han sutterrà ils satgets sin 6 continents en differentas zonas da clima.

satgets da té
Legenda da maletgs: Cun 35'000 satgets da té sut terra vulan ils scienziads analisar il process da cumpostar. Pixabay

Ina part èn satgets da té verd e l'autra da rooibos. La finamira da l'experiment è da guardar co e quant svelt ch'il té vegn cumpostà en differents lieus, dal guaud tropic sur las muntognas fin tar las steppas en il nord da la Russia.

En Svizra han ils scienziads da l'Institut federal per la perscrutaziun da guaud, naiv e cuntrada sutterrà 1'216 satgets sin differentas autezzas fin sin la pizza.

Idea durant la pausa da té

L'idea da sutterrar ils satgets han scienziads da l'Ollanda gì durant ina pausa da té. Il problem era fin là che divers scienziads faschevan gia sumegliants tests ma mintgin in pau sin sia moda e maniera ed uschia na pudev'ins betg cumparegliar ils resultats. Cun ils satgets da té va quai.

Suenter ch'ils Ollandais han cumenzà, èn adina dapli scienziads sa participads fin ch'igl è daventà in project mundial.

Ils emprims resultats

L'idea è da guardar suenter 3 mais, suenter 1, 2 e 3 onns nua che tge tè e cumpostà quant ferm. Suenter l'analisa dals satgets ch'ins ha chavà or suenter trais mais pon ins fin uss be dir ch'il té verd vegn cumpostà sin l'entir mund pli spert ch'il té da rooibos. Quai tranter auter perquai ch'il tè verd cuntegna bleras substanzas che sa schlian en l'aua. Rooibos è scorsa manizzada e gia tras quai pli resistent. Tge influenza che la zona da clima ha sin il process da cumpostar na pon ils scienziads anc betg dir.

Autur/a: Gion Gieri Flepp