Per tge vai? Fin avant paucs onns era l'epidemia bovina «Lumpy Skin Disease» (LSD), la dermatosa nodulara contagiusa, ina malsogna ch'era lunsch davent. Ella vegniva avant en l'Asia ed en l'Africa. Ma il zercladur 2025 hai dà l’emprim cas en Sardegna e curt suenter en Frantscha, en vischinanza dal cunfin svizzer. Avant pauc temp ha l'Uffizi federal da segirezza alimentara e fatgs veterinars (USAV) ussa decidì: Ils bovs svizzers na dastgan questa stad betg ir ad alp en Frantscha. Il ristg che l'epidemia bovina vegnia importada è memia grond.
Datti cas actuals? Actualmain è la situaziun ruassaivla. Ma cun l'entschatta da la primavaira quinta l'USAV ch'i dettia novs cas en Frantscha, perquai ch'insects che tschitschan sang sco la mustga da stalla vegnan puspè en gir. Surtut questas mustgas derasan il virus. Ellas portan il virus vi da l’iseglia da la bucca e derasan uschia quel dad animal ad animal. Ina giada ch'ils animals èn infectads, pon els era dar vinavant il virus tranter els. Spezialmain bler dal virus sa chatta en ils bots da la pel, ch'èn tipics per la malsogna, che pon schluppar u crudar giu.
Per tgi è l'epidemia bovina privlusa? Pertutgads dal virus èn ils bovs, ils biffels ed ils bisons. Els survegnan auta fevra e nufs sut la pel. Perquai vegn er il num tudestg: malsogna da bots da la pel. Las vatgas infectadas dattan main latg. Mortala è la malsogna dentant mo darar. Per l'uman n'è ella betg privlusa.
Co ha l'epidemia bovina cuntanschì l'Europa centrala? Quai n'è anc betg cler. Indizis per in transport d’in animal infectà na datti nagins. Ma ina teoria che vegn discutada è la derasaziun tras il vent. Per autras malsognas che vegnan transmessas dad insects è quai gia vegnì mussà.
Tge capitass, sch'i dess in emprim cas en Svizra? Il manaschi pertutgà stuess vegnir serrà e tut ils animals cun predisposiziun stuessan vegnir mazzads sin il manaschi. I vegniss tratg ina zona da protecziun cun in radius da 20 kilometers, ed ina zona da surveglianza entaifer in radius da 50 kilometers. Entaifer questas zonas vegnissan scumandadas per exempel fieras d'animals e tut ils bovs vegnissan vaccinads. Questas mesiras rigurusas èn necessarias tenor l'USAV, perquai che la dermatosa nodulara contagiusa tutga tenor l'ordinaziun d'epidemias tar las epidemias d'animals fitg contagiusas.
Tge consequenzas economicas avess quai? Quai na sa lascha betg quantifitgar cleramain. L'Uffizi federal d'agricultura, ma era l'organisaziun da branscha Swissmilk, supponan gronds donns economics, sch'i avess da dar ina infecziun pli gronda en Svizra cun epidemias. Pertge sche la Svizra perdess il status «senza epidemias», pudessan ils pajais che retiran products da latg criv da la Svizra smetter il commerzi. Swissmilk quinta er ch'ina epidemia pli gronda mettess sut squitsch il pretsch da latg.
Na pudess ins betg simplamain vaccinar tut ils animals? Cun ina vaccinaziun speziala perdess la Svizra ses status sco pajais senza epidemias cun las consequenzas economicas correspundentas. Perquai vegni vaccinà uschè bler sco necessari ed uschè pauc sco pussaivel.
È il ristg per epidemias d'animals s'augmentà? Il ristg è s'augmentà ils ultims onns en l'entir'Europa. Ina raschun è la globalisaziun: ils umans viageschan adina dapli, uschia era rauba ed animals. In auter factur è il stgaudament dal clima. I cumparan novas spezias d'insects che pon transmetter epidemias. En Svizra vala actualmain il stadi d'avertiment cotschen per la dermatosa nodulara contagiusa (Lumpy Skin Disease) sco er per la pesta da portgs africana.