Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Update dals 2 da december Selenski vul franar influenza da baselgia russ-ortodoxa

2 da december

  • Il president ucranais Wolodimir Selenski vul franar l'influenza da la baselgia russ-ortodoxa sin ses pajais. Quai ha el declerà en ses ultim messadi da video. L'Ucraina stoppia defender sia independenza er en connex cun la religiun. Il parlament duai elavurar ina lescha che scumonda ad organisaziuns d'avair colliaziuns cun ils centers d'influenza russ, uschia Selenski. La direcziun da la baselgia ucrain-ortodoxa duai vegnir examminada sin colliaziuns cun la Russia. Il patriarch russ-ortodox Kirill sustegna la guerra da la Russia cunter l'Ucraina.
  • Dapi l'attatga russa sin l'Ucraina èn morts tenor indicaziuns uffizialas 13'000 schuldads ucranais en la guerra. Quai ha declerà il cussegliader da la regenza dal president ucranais. El è sa referì sin stimaziuns uffizialas dal stab general. Questas indicaziuns na sa laschan betg confermar da vart independenta.
  • La Russia e l'Ucraina ha nannunzià in ulteriur barat da schuldada. Total duain mintgamai 50 praschuniers russ ed ucranais vegnir barattads. Dapi l'entschatta da la guerra han ils dus pajais gia barattà passa 1'000 schuldada.

1 da december

  • Il Comité internaziunal da la Crusch cotschna renviescha la critica da l'Ucraina en connex cun la guerra. Il president ucranais Wolodimir Selenski ha renfatschà ad els ch'i sustegnian a moda manglusa. Questa critica saja faussa, ha ditg in responsabel da l'IKRK en ina intervista cun la gasetta «Le Temps». Dapi l'emprim di saja l'IKRK en contact cun las partidas da la guerra ed haja regurdà omaduas partidas a lur obligaziuns. Il represchentant conceda dentant ch'ins haja gì d'omaduas varts contact cun tschients praschuniers, i dettia dentant millis.
  • La valur da facultad bloccada da persunas russas en Svizra è actualmain tar 7,5 milliardas francs. Quai communitgescha il Secretariat da stadi per l'economia SECO. Plinavant èn 15 immobiglias en sis chantuns bloccads. En il rom da las sancziuns èsi scumandà en Svizra dapi il zercladur d'acceptar deposits da burgais russ, sch'els èn pli auts che 100'000 francs. Tut en tut èn vegnids annunziads al Seco fin ussa deposits en l'autezza da passa 46 milliardas francs.

30 da november

  • Ils pli auts politichers e militars da la Russia duain vegnir fatgs responsabels giuridicamain per l’invasiun en l’Ucraina. Quai ha pretendì il president ucranais Wolodimir Selenski en ses messadi per video quotidian. Bain collavureschia il pajais gia cun blers stadis ed organisaziuns – sco per exempel il Tribunal penal internaziunal, dentant na tanschian quests instruments giuridics betg per procurar per giustia. Perquai pretenda Selenski in tribunal spezial tenor l’exempel dal Tribunal da Nürnberg en il qual ils nazis èn vegnids chastiads per lur crims durant la Segunda Guerra mundiala.
  • La Russia inculpescha l’Ucraina d’avair attatgà in’ovra electrica a Kursk. Il guvernatur da la regiun scriva sin telegram: «En tut èn vegnidas sajettadas circa 11 rachetas». Sco consequenza da l’attatga duai per part avair dà sperditas d’electricitad. Tenor il guvernatur na datti naginas infurmaziuns davart eventuals blessads u morts. Kursk è situà al cunfin nordost da l’Ucraina.

29 da november

  • Ils grevs cumbats en il Donbass en l’ost da l’Ucraina cuntinueschan. En quest connex han las forzas armadas ucranaisas defendì mintga di tozzels d’emprovas d’attatgas da schuldada russa, ha ditg Serhij Tscherewatyj, il pledader da la gruppa da l’armada ucranaisa. En media fetschia l’armada russa là radund 200 attatgas d’artigliaria a di. «Ma malgrà questas stentas na reusseschi a l’inimi gia dapi mais betg da rumper tras nossa defensiun», ha ditg Tscherewatyj.
  • Ils Stadis Unids vulan vender rachetas a la Finlanda per radund 323 milliuns dollars. Quai ha communitgà la regenza a Washington. Questa fatschenta duaja optimar las capacitads militaras dal pajas per terra ed en l’aria. En pli duaja questa vendita rinforzar las relaziuns tranter ils Stadis Unids ed ils stadis da l’Europa dal Nord. Il ministeri da l’exteriur ha gia approvà la fatschenta. Sco proxim sto il congress dar ses consentiment. En vista a l’invasiun russa en l’Ucraina sa stenta la Finlanda ensemen cun la Svezia da daventar commembra da la NATO.

28 da november

  • La Russia ha renvià famas ch'ella sa retiria proximamain da l'ovra atomara ucranaisa Saporischja. I na dettia e na possia dar nagins segns en quella direcziun, haja ditg il pledader dal Kremlin Dmitri Peskow tenor l'agentura da novitads Interfax. Er l'administraziun da la regiun ch'è dapi il settember annectada, cuntrari al dretg internaziunal, discurra d'infurmaziuns falladas. La fin d'emna aveva il schef dal concern d'energia atomara Enerhoatom, Petro Kotin, sveglià la speranza ch'il militar russ bandunia proximamain Saporischja.
  • La Russia targlinia tar las controllas d'export da graun per franar quel, scriva il minister d'infrastructura da l'Ucraina sin Facebook. I haja dà 5 giadas main controllas per di che pli baud. Uss spetgian 77 navs da vitgira en Tirchia sin ina controlla, er sch'i avess bler plaz en ils ports ucranais per chargiar graun. Tenor la cunvegna tranter la Russia e l'Ucraina dastga la Russia inspectar las navs ch'exporteschan graun or da l'Ucraina, avant ch'ellas arrivan tar ils ports ucranais. Il minister d'infrastructura Olexander Kubrakow inditgescha plinavant che l'export da graun saja sminuì per 1,2 milliuns tonnas sco consequenza da las controllas russas plaunas en il november, cumpareglià cun l'october. L'Ucraina è in dals gronds producents da graun dal mund e difficultads en l'export pon avair consequenzas per pajais paupers perquai ch'il pretsch da graun po crescher pervi da quai.

    27 da november

    • L'Ucraina ha annunzià progress tar il provediment da forza electrica en la citad da Cherson. 17% da las chasadas sajan puspè colliadas cun la rait, ha ditg il guvernatur da la regiun. Mez november aveva l'Ucraina deliberà la regiun da l'occupaziun russa. Dapi lura datti adina puspè fermas attatgas russas ed era gronds problems cun il provediment d'aua, chalira ed electricitad. Perquai ha la regenza cumenzà a transportar civilists e civilistas en autras parts dal pajais per pudair passentar là l'enviern.
    • Attatgas russas sin territori da Cherson. L'administraziun regiunala dal militar da Cherson ha quintà pli che 50 bumbardaments. Granatas hajan era tutgà chasas d'abitantas e abitants. Plinavant di il guvernatur militar Jaroslaw Januschewitsch ch'i haja dà in mort e dus blessads. El ha era menziunà che las attatgas sin ils civilists e las civilistas sajan stadas intenziunadas. Tar la citad Kriwi Rih e datiers da Saporischschja ha la Russia attatgà cun rachetas, quai tenor indicaziuns ucranaisas. I circuleschan fotografias cun colonnas dad autos che bandunan Cherson pervia da las attatgas.

    26 da november

    • Sche l'Ucraina perdia la guerra cunter la Russia, lura perdia l'entir'Europa. Quai han ditg ils schefs da regenza da la Pologna e da la Lituania da lur inscunter da solidaritad cun lur collega ucranais. Per quest motiv han ils dus pajais er sincerà a l'Ucraina lur sustegn per la guerra cunter la Russia. Il schef da regenza ucrain, Denis Schmyhal, ha ditg ch'ina da las impurtantas incumbensas dal sustegn internaziunal per l'Ucraina saja d'intercurir ils crims da guerra russ en l'Ucraina e da far star bun ils delinquents persuenter.
    • Suenter grevas attatgas russas èn anc 130'000 da 3 milliuns abitantas ed abitants senza electricitad en la chapitala ucranaisa Kiew, ha communitgà l’administraziun militara da la citad. Las reparaturas duain vegnir terminadas entaifer 24 uras e lura duain er puspè funcziunar tut ils stgaudaments. Il provediment d’aua perencunter saja gia restabilì, hai gì num.
    • Actualmain n'han 6 milliuns chasadas en l'Ucraina nagina electricitad. La raschun per l’interrupziun da la forza electrica èn grondas attatgas da la Russia sin l’infrastructura d’energia da l’Ucraina. Cun quai saja anc la mesadad da las chasadas pertutgadas, cumpareglià cun la mesemna.
    Donns tar chasadas suenter explosiun d'ina racheta a Dnipro ils 26 da november.
    Legenda: Donns tar chasadas suenter explosiun d'ina racheta a Dnipro ils 26 da november. Reuters

    25 da november

    • La damaun ha anc adina mez da la populaziun da Kiev nagina electricitad. Il president communal Vitali Klitschko rapporta plinavant ch'i manca er tar ils stgaudaments. In terz da la populaziun hajan ils stgaudaments che na funcziunan betg. Las lingias d'aua èn dentant gia reparadas. Rachetas russas eran drizzadas mesemna sin ovras d'electricitad ed autra infrastructura per donnegiar la populaziun. Davart l'electricitad sajan teams d'urgenza en acziun per reparar ils donns. Sche quels han success, lura giaja er la rait da handy puspè.
    • En la regiun Cherson en il sid da l'Ucraina han las autoritads chattà las baras da passa 430 civilists e civilistas. Sco las autoritads inditgeschan, sajan tuttas vegnidas mazzadas. Plinavant hajan ins chattà nov stanzas da tortura. L'Ucraina ha avant curt deliberà la regiun da l'occupaziun russa.
    Abitants a Kiev chargian lur telefonins.
    Legenda: Abitants a Kiev chargian lur telefonins. Reuters

    24 da november

    • Il president ucranais, Wolodimir Selenski pretenda en ina sesida dal Cussegl da segirezza da l'ONU da marcar la Russia sco stadi terroristic. Las attatgas sistematicas da la Russia sin infrastructura critica da ses pajais sajan in crim cunter l'umanitad. Las attatgas han chaschunà la mesemna interrupziuns da la forza electrica en grondas parts da l'Ucraina.
    • La Pologna propona da staziunar sistems da defensiun da l'aria, ch'els survegnan da la Germania, en citads ucranaisas. Il minister da defensiun polonais Mariusz Błaszczak ha scrit sin Twitter, ch'el haja drizzà ina dumonda correspundenta a Berlin. Il glindesdi eran la Germania e la Pologna sa cunvegnids da proteger communablamain il spazi d'aria polonais, suenter ch'ina rachetta era cupitgada datiers dal cunfin cun l'Ucraina.

    23 da november

    • L'Uniun Europeica duaja finalmain finalisar il novavel pachet da sancziuns cunter la Russia. Quai pretenda il minister da l'exteriur ucranais Dmitro Kuleba. El appellescha a l'UE da «betg vegnir stancla» en vista a la guerra. El vul ch'oravant tut il provedider d'energia atomara statal russ Rosatom vegnia chastià, pervi da sia rolla en l'occupaziun da l'ovra atomara Saporischschja. Plinavant saja impurtant da franar l'industria d'armas russa.
    • Il directur general da la IAEA, l'Agenzia internaziunala Rafael Grossi ha discurrì cun la Russia davart la segirezza da l'ovra atomara Saporischja, en l'Ucraina. Grossi ha inscuntrà en la Tirchia ina delegaziun russa da l'autoritad atomara Rosatom. Discutà hajan ins la segirezza dal manaschi da l'ovra ed il basegn urgent d'endrizzar ina zona da segirezza, ha la IAEA scrit sin Twitter.
    • La Russia ha danovamain attatgà miras en l'Ucraina cun rachetas – tranter auter en la chapitala Kiew. Là ha l'administraziun militara annunzià che 3 persunas sajan mortas ed ulteriuras vegnidas blessadas. Latiers sajan infrastructura critica vegnida donnegiada. Il president da la citad, Vitali Klitschko ha communitgà ch'il provediment d'aua saja crudà ora en l'entira metropola cun 3 milliuns abitantas ed abitants.

    22 da november

    • La rait electrica da l'Ucraina, donnegiada tras attatgas russas è tenor il president ucranais Wolodimir Selenski vinavant instabila. Il pajais saja stà sut squitsch glindesdi, betg mo pervi da las pausas da furniziun planisadas, mabain haja era gì da cumbatter cun interrupziuns dal current betg previsas, ha Selenski ditg en ses pled da video regular. En il mument saja la dumonda per electricitad pli gronda che quai che la rait donnegiada è buna da porscher. Il grond provedider d'electricitad ucranais Yasno quinta, che la glieud en il pajais stoppia viver cun interrupziuns dal current almain fin la fin da mars.
    • Tenor l'Agenzia internaziunala per energia atomara IAEA n'è la situaziun tar l'ovra atomara Saporischja en l'Ucraina betg acut privlusa. L'IAEA ha pudì visitar ier l'ovra. Ils indrizs centrals sajan intacts. Tuttina haja ils experts chattà gronds donns sin l'areal, quels fetschian quitads. Els demussian, cun tge vehemenza che las attatgas sin la pli gronda ovra atomara da l'Europa vegnian fatgas.

    21 da november

    • Avant l'inspecziun da l'ovra atomara a Saporischschja ha il schef da l'IAEA Rafael Grossi avertì da novas attatgas sin l'ovra atomara. «Nus avain gì cletg ch'i n'è betg schabegià in accident nuclear potenzialmain grev. La proxima giada n'avain nus forsa betg uschè bler cletg.» Uschia il manader da l'Agentura internaziunala da l'energia nucleara da l'ONU (IAEA). El ha numnà las attatgas durant la fin d'emna alarmantas e totalmain inacceptablas. Durant la fin d'emna hai dà pliras explosiuns en la vischinanza da l'ovra atomara ch'è occupada da l'armada russa. Ils russ ed ils ucranais dattan omadus la culpa a tschella partida dad avair sajettà sin l'ovra. L'ovra a Saporischschja è mo 500 km lunsch davent da Tschernobyl, nua che la mendra catastrofa nucleara en l'istorgia è schabegiada.

    20 da november

    • Per l'emprima giada dapi radund otg mais è in tren da Kiev arrivà en la citad Cherson. Questa citad en il sid è pir dapi curt puspè deliberada dals Russ. En tut han 200 persunas gì in bigliet, rapportan medias ucranaisas. A Cherson han pliras tschient persunas mirvegliusas beneventà il tren spezial. La colliaziun da viafier tranter la chapitala Kiev e Cherson è vegnì interrutta ils 24 da favrer, immediat suenter il cumenzament da la guerra.
    • Tar l’ovra atomara ucranaisa Saporischschja hai puspè dà pliras fermas explosiuns, quai tenor indicaziuns da l’autoritad internaziunala per energia atomara (IAEA). Experts al lieu han rapportà da tozzels d'explosiuns en vischinanza e sin l’areal dal pli grond implant atomar europeic. Ils incaps la sonda e la dumengia han terminà abruptamain ina perioda da ruassaivla en l’implant occupà da la Russia, ha ditg il directur general Rafael Grossi.
    • Ils Verds pretendan en ina brev averta al Cussegl federal da regalar a l'Ucraina almain quatter turbinas da gas. En tut otg novas turbinas da gas è previs d'installar proximamain en l'implant electric d'urgenza a Birr en il chantun Argovia. Studis actuals mussian che la Svizra na dovria betg quellas turbinas l'enviern che vegn per segirar il provediment d'energia. Quai communitgeschan ils Verds Svizra. En l'Ucraina dentant saja la situaziun d'energia pli che precara.
    • L'armada russa transferescha sias truppas retratgas dal territori enturn Cherson en las regiuns Donezk e Luhansk en l'Ucraina da l'Ost. Quai communitgescha l'armada ucranaisa. Ils Russ attatgian a moda massiva cun rachetas, da discurrer d'ina nova offensiva gronda saja probablamain dentant anc memia baud, vegn l'armada citada sin in portal da novitads ucranais. Dapi ier ha il militar ucranais dumbrà radund 50 attatgas cun rachetas en las regiuns Donezk e Luhansk. Las indicaziuns na pon ins betg verifitgar a moda independenta.

    19 da november

    • Il primminister britannic Rishi Sunak empermetta che ses pajais cuntinueschia cun il sustegn per l'Ucraina. Sunak a annunzià quai tar ina visita tar il president ucranais Wolodimir Selenski a Kiev. Selenski a publitgà in video da l'inscunter sin Telegram. La Gronda Britannia vegnia a furnir material per la defensiun da l'aria en la valita da radund 57 milliuns euros. E per l'enviern dettia era dapli agid umanitar.
    • En l’Ucraina cuntinueschan ils cumbats cun tutta intensitad. Sulettamain en la regiun da Donezk haja l’armada ucranaisa stuì sa defender cunter 100 attatgas russas la gievgia. Quai ha ditg il president da l’Ucraina, Wolodimir Selenski, en ses pled per video quotidian. Uschia na dettia per il pajais nagina pausa da recreaziun. Las indicaziuns fatgas na pon betg vegnir verifitgadas a moda independenta.
    • La maioritad dals 21 stadis commembers da la Apec condemnescha la guerra en l’Ucraina. Da lur inscunter suprem en la Tailanda èn ils stadis commembers da la Communitad economica dal spazi asiatic-pacific «Apec» sa cunvegnids ad ina decleraziun finala cuminaivla. Part da l’Apec fan tranter auter ils Stadis Unids, il Giapun e l’Australia, ma er la China e la Russia. En pli sajan els sa cunvegnids a mesiras pli effizientas per cumbatter la pandemia da corona, sco er da sa preparar meglier sin crisas futuras.

    18 da november

    • Tenor la procura publica svedaisa sajan las sfessas en las pipelines da gas Nord Stream 1 e 2 stadas il resultat da sabotascha. A quella conclusiun è la procura publica vegnida suenter investigaziuns en ils lieus da l'explosiun en la Mar da l'ost. Analisas han mussà fastizs da material explosiv tar plirs corps esters. La fin da settember han ins chattà quatter sfessas en las pipelines. Gia in pèr dis suenter han ins supponì sabotascha.
    • La Russia pretenda vinavant ch’ins attatgia mo objects d’infrastructura cun in connex direct u indirect militar. Per sperditas d’electricitad e da stgaudament saja l’Ucraina sezza la culpa, cunquai ch’il pajais na veglia betg contractar, manegia il pledader dal Kreml Dmitri Peskow. Kiew percunter renfatscha a la Russia da violar il dretg internaziunal umanitar e d’attatgar en quest connex er l’infrastructura civila e las chasas d’abitar.
    • Il cussegl da l’autoritad internaziunala per l’energia atomara (IAEA) approva la terza resoluziun dapi l’entschatta da l’invasiun russa, en la quala ch'il Kreml vegn supplitgà da sistir tut las acziuns sper instituziuns nuclearas. Quai tenor l’agentura da novtiads Reuters.

    17 da november

    • La Russia haja duvrà almain set sorts da minas terrestras scumandadas en la guerra cunter l'Ucraina tenor la Campagna internaziunala per il scumond da talas minas. Minas terrestras èn savens mo uschè grondas sco ina palma-maun e pon vegnir sternidas sur grondas surfatschas. Ellas explodeschan sch'insatgi s'avischina u passa sin ellas. La gronda part da las unfrendas èn persunas civilas.
    • La cunvegna da granezza tranter l'Ucraina e la Russia vegn prolungada per 120 dis, quai tenor indicaziuns ucranaisas. La cunvegna ch'è vegnida intermediada da la Tirchia e da l'ONU duai pussibilitar a l'Ucraina d'exportar graun or da ses ports da la mar naira, quai malgrà la guerra. Dapi il prim d'avust èn gia vegnidas exportadas passa 10 milliuns tonnas graun.
    • L'explosiun d'ina racheta en la Pologna en connex cun la guerra en l'Ucraina è stada tema en il Cussegl da segirezza da l'ONU. Plirs pajais han crititgà la Russia. L'explosiun ch'ha mazzà duas persunas na fiss mai capitada sche la Russia n'avess betg invadì l'Ucraina, ha per exempel l'ambassadura da l'ONU dals Stadis Unids ditg. Er ils represchentants da la Pologna e da la Gronda Britannia han crititgà la Russia. L'ambassadur russ da l'ONU ha renvià la critica. La Pologna, ils Stadis Unids e la NATO din ch'i saja stà ina racheta da defensiun ucranaisa.
    • Danovamain ha la Russia sajettà rachetas sin citads ucranaisas. Tenor las autoritads ucranaisas sajan pertutgadas tranter auter las citads da Kiew, Odessa e Dnipro. A Kiew haja la defensiun da l'aria sajettà giu dus missils da cruschada russ e duas dronas da cumbat. Mardi aveva l'Ucraina annunzià passa 90 attatgas russas ord l'aria.

    16 da november

    • Mardi suentermezdi hai dà en la Pologna, datiers dal cunfin cun l'Ucraina, in'explosiun chaschunada d'ina racheta. Tras l'explosiun sajan mortas duas persunas, han ils pumpiers locals inditgà. Sco reacziun ha la Pologna mess ina part da l'armada en il stadi da prontezza. A l'ur da l'inscunter dals stadis G20 a Bali ha il president american Joe Biden ditg, che la racheta saja probablamain plitost d'origin ucranais e na saja pli probabel betg vegnida sajettada or da la Russia. Pli tard han il president da la Pologna Andrzej Duda ed il secretari general da la NATO Jens Soltenberg confirmà, che l'explosiun da la racheta na saja betg stada in'attatga intenziunada sin il pajais da la NATO. I na dettia era nagins mussaments che la racheta saja vegnida da la Russia. I sa tractia fitg probabel d'ina racheta ucranaisa per la defensiun dal spazi d'aria.
    • Ils stadis G20 crititgeschan cun pleds clers l'attatga russa sin l'Ucraina. En la decleraziun finala approvada cuminaivlamain hai num ch'ils blers commembers hajan condemnà vehementamain la guerra en l'Ucraina. Autras posiziuns haja i dentant era dà. Vitiers stat ch'il diever d'armas atomaras u sulettamain gia da smanatschar cun quellas saja inadmissibel.
    • Ils 15 da november ha la Russia attatgà l'Ucraina cun bunamain 100 rachetas e missils da cruschada. La gronda part da las rachetas hajan ins pudì sajettar giu, avant ch'ellas fetschian donns, ha annunzià il ministeri da defensiun ucranais. Tenor il president ucranais Wolodimir Selenski ha l'attatga russa sin il sistem d'energia procurà che var 10 milliuns persunas sajan stadas temporarmain senza electricitad. Ed en l'entir pajais haja i dà problems cun la communicaziun e cun l'internet, ha Selenski ditg en ses messadi da video regular da la saira.
    Il lieu da la explosiun en la citad Przewodow en Pologna daters dal cunfin ucranais.
    Legenda: Il lieu da la explosiun en la citad Przewodów en Pologna 5 kilometers dal cunfin ucranais. La racheta ha tutgà in magasin da graun. Reuters / reits sozialas

    15 da november

    • La Pologna metta ina part da sia foza armada en prontezza augmentada. Quai suenter in'explosiun cun dus morts en in vitg datiers dal cunfin cun l'Ucraina. Quai vala er per auters servetschs unifurmads, ha declerà in pledader da la regenza mardi saira. La regenza polonaisa examineschia entant sch'ella stoppia metter en funcziun l'artitgel quatter da la charta da la NATO. Quella di che commembers da la NATO ston consultar in l'auter sche la segirezza d'in commember è en privel.
    • La Russia snega entant che duas rachetas sajan crudadas giu en Pologna. Questa pretensiun saja ina provocaziun sappientiva. Quella haja la finamira d'escalar la situaziun. I n'haja dà naginas attatgas russas sin miras datiers dal cunfin cun la Pologna.
    • En Pologna s'inscuntra la regenza ad ina seduta extraordinaria. Quai suenter rapports betg confermads che duas rachetas russas sajan crudadas giu datiers dal cunfin cun l'Ucraina en in vitg polonais. L'emettur da radio privat, ZET aveva rapportà che duas rachetas sajan sa perdidas mardi e crudadas giu en in vitg polonais datiers dal cunfin. Tenor indicaziuns betg confermadas, sajan duas persunas mortas. I fiss l'emprim tal cas dapi che la guerra è ida libra avant otg mais en l'Ucraina. La Pologna, in pajais vischin da l'Ucraina, è commembra da l'Uniun europeica e da l'allianza da defensiun dal vest, la NATO.
    • La Russia ha attatgà oz pliras citads ucranaisas cun rachetas. Autoritads localas annunzian explosiuns da Lwiw en il vest, da Charkiv en il nordost e da la chapitala Kiev. Total sajan passa 100 rachetas vegnidas sajettadas sin l'Ucraina, rapporta l'aviatica militara dal pajais. Or da pliras regiuns dal pajais han ins annunzià interrupziuns dal current electric. Per stabilisar la rait vegnia l'electricitad tschentada giu per tscherts temps er a Kiev.
    • La Russia duai pajar per ils donns ch'ella ha fatg en l'Ucraina. La radunanza generala da l'ONU ha approvà ina resoluziun. Quella duai esser pli tard la basa per pajaments da reparaziun. 94 dals 193 commembers han ditg Gea tar la resoluziun, ina maioritad da dus terzs damai che sulettamain 14 pajais han votà encunter. Encunter la resoluziun eran tranter auter la China, Cuba e l'Iran. Las resoluziuns da la radunanza generala da l'ONU n'èn betg liantas – ellas èn dentant in signal politic cler. La Russia stoppia purtar las consequenzas da lur agir, cuntrari al dretg internaziunal.
    • President ucranais preschenta plan per la pasch. Tar l'inscunter surprem dals G20, nua ch'ils pajais gronds industrialisads sa radunan, ha Wolodimir Selenski discurrì sur da la fin da la guerra. Necessarì saja la retratga da l'armada russa e ch'il territori da l'Ucraina vegnia acceptà e betg pli attatgà. Tenor il manuscript da ses pled dovri plinavant garanzias da segirtad per l'Ucraina. Selenski ha proponì ina conferenza internaziunal per il futur suenter la guerra. Il cumandant superiur da l'Ucraina Walteri Salschniy ha entant ditg sin in chanal da telegram ch'il militar ucranais na vegnia betg ad acceptar negoziaziuns, cunvegnas e cumpromiss cun la Russia.
    • Tortura da praschuniers da guerra sin omaduas varts. En la guerra russa cunter l’Ucraina èn praschuniers da guerra vegnids maltractads e torturads da la vart russa e da l’Ucraina, quai tenor enconuschientschas d’experts da dretgs umans da l’ONU. Quai ha rapportà la manadra da la delegaziun per ils dretgs umans da l’ONU en l’Ucraina, Matilda Bogner.

    14 da november

    • Las truppas russas hajan commess crims da guerra era en la regiun Cherson, en il sid da l'Ucraina. Sco il president ucranais, Wolodimir Selenski ha ditg en il pled quotidian a la televisiun, sa fatschentian las autoritads cun 400 cas. Ins haja chattà baras da schuldada sco era da civilists e civilistas.
    • 226 vitgs sajan puspè sut controlla ucranaisa suenter che las truppas russas èn sa retratgas l'emna passada da la regiun da Cherson. Quai pertutgia passa 100'000 abitants.
    • 25,5 milliuns tonnas graun vul la Russia exportar l'auter onn. Quai è pli che dubel uschè bler sco quest onn. Tenor la vicescheffa da la regenza russa sajan s'accordà il ministeri per agricultura e quel per economia sin questa quota, pervi da la racolta da record da questa stad – cun totalmain passa 150 milliuns tonnas graun.

    13 da november

    • A Cherson ha l'armada ucranaisa cumenzà a neutralisar minas ed autras chargias explosivas – radund 2'000 tocs sajan gia fatgs, ha ditg il president ucranais, Wolodimir Selenski. La destrucziun en la regiun saja gronda, las truppas russas hajan destruì l'infrastructura da communicaziun e da stgaudar, sco era il provediment d'aua ed d'electrizitad.

    12 da november

    • Las Naziuns Unidas han appellà als pajais da l’entir mund da rumir obstachels per l’export da ladim da la Russia. Il mund na possia betg sa prestar che las mangiativas daventian stgarsas en l’entir mund perquai ch’i na dettia betg ladim. Quai han communitgà las Naziuns Unidas a Genevra suenter discurs cun la Russia. Tar las discussiuns vai per la cunvegna davart il graun tranter l’Ucraina e la Russia. Grazia a quella duai l’Ucraina pudair exportar graun sur la Mar Naira e la Russia mangiativas e ladim.

    11 da november

    • L'armada russa è sa retratga dal tuttafatg da la citad Cherson en l'Ucraina. Quai tenor atgnas indicaziuns. La Russia ha gia annunzià ordavant che l'armada vegnia a bandunar la regiun en il nordvest da la citad. Cherson è fin uss stada la suletta chapitala regiunala da l'Ucraina che la Russia ha conquistà. La situaziun resta nunsurvesaivla.
    • In di suenter che l'armada russa ha annunzià da sa retrair da la regiun da Cherson, haja L'Ucraina reconquistà gia passa 40 lieus en la regiun. Sco il president ucrainais, Wolodimir Selenski ha ditg en in messadi da video, sajan gia vegnidas tratgas si massa bandieras ucranaisas. Da fertant vulan ils Stadis Unids furnir a l'Ucraina ulteriuras armas en la valita da radund 400 milliuns dollars. Total han ils Stadis Unids investì gia 18 milliardas dollars per gidar l'Ucraina.

    10 da november

    • Suenter che las truppas russas han annunzià da bandunar Cherson s'avanza l'armada ucranaisa en questa regiun. Tenor atgnas indicaziuns èn 12 lieus vegnids re-conquistads. La Russia engrevgiescha dentant vinavant quest process. Tenor il servetsch secret britannic ha ella destruì punts e probabel mess minas.
    • Schuldads russ han tenor indicaziuns dad Amnesty International deportà ils mais passads civilists ucranais. Els sajan vegnids transportads en Russia u vinavant a l’intern dals territoris ucranais controllads da la Russia. Er uffants sajan vegnids separads da lur famiglias, quai tenor in rapport da l’organisaziun per ils dretgs umans. Plinavant dettia quai cas d'arrestaziuns arbitraras sco er da tortura ed auters maltractaments. Tut quai mussia ina politica conscienta da la Russia ed in caracter sistematic che sajan part d’ina attatga cumplessiva sin la populaziun civila.
    • Tant la Russia sco er l’Ucraina hajan almain 100'000 schuldads mazzads e blessads. Quai ha ditg il general suprem dals Stadis Unids da l’America Mark Milley en in pled a New York.
    • Il president russ Wladimir Putin na vegn probabel betg a prender part a l'inscunter suprem G20 en l'Indonesia. Enstagl dad el vegn il minister da l'exteriur russ Sergej Lawrow ad ir. Quai ha ditg in pledader per la coordinaziun da l'inscunter. Il tema central da quest inscunter da las 20 naziuns industrialisadas vegn ad esser la guerra en l'Ucraina. Quest inscunter ha lieu l'autra emna a Bali.
    Schuldà da  l'Ucraina scriva sin ina bumba da 2S7 Pion a la front en la regiun Cherson, ils 9 da november..
    Legenda: Schuldà da l'Ucraina scriva sin ina bumba da 2S7 Pion a la front en la regiun Cherson, ils 9 da november.. Reuters

    9 da november

    • La Russia ha annunzià da retrair truppas. Sut il squitsch da la cunteroffensiva ucranaisa retira la Russia truppas dal sid da Cherson, ina regiun ch'è strategicamain impurtanta. La retratga ha il minister da defensiun russ annunzià en la televisiun statala. In general ha agiuntà che la regiun, nua che questas truppas sa chattan il mument, saja periclitada da vegnir inundada.
    • La guerra d’attatga russa cunter l’Ucraina haja distatgà il mund da cumbatter la midada dal clima. Quai ha ditg il president ucranais Wolodimir Selenski en ses messadi da video ch’è vegnì tramess a la conferenza davart il clima da l’ONU en l’Egipta. «Ina politica da clima effectiva senza pasch n’è betg pussaivla», ha el ditg e punctuà a medem temp las consequenzas da l’invasiun russa per il provediment d’energia global, per pretschs da victualias e per guauds ucranais.
    • Erdogan blochescha vinavant l’extensiun nord da la Nato. Il president tirc na vul er suenter in discurs cun il nov president da la Svezia Ulf Kristersson betg anc approvar in engrondiment dal nord da la Nato. Erdogan ha ditg che la Svezia haja fatg «pass positivs» en la dretga direcziun. I dovria dentant ulteriuras mesiras per che la commembranza possia vegnir realisada.
    • En vista a las attatgas vehementas da la Russia sin l’infrastructura ucranaisa d’energia sa preparan pajais en l’ost da l’Europa sin ina nova unda da fugitivs durant quest enviern, ha ditg Roman Dohovic, in coordinatur d’agid da la citad slovaca Kosice. La Slovachia sa prepara cun in plan d’urgenza sin fin 700'000 persunas che fugian entaifer trais mais da l’Ucraina da l’ost e dal sid.

    8 da november

    • La Russia sa mussa pronta da discurrer cun il Stadis Unids, quai tenor indicaziuns dal ministeri da l'exteriur russ. Cun cleras finamiras veglian ins mantegnair contacts cun ils Stadis Unids, ha ina pledadra dal ministeri da l'exteriur ditg ier en la televisiun statala. Las relaziuns tranter ils Stadis Unids e la Russia èn actualmain sin il punct il pli bass. L'ultim temp ha Washington avertì Moscau pliras giadas pervi da las smanatschas cun armas nuclearas.
    • Il minister da l'exteriur da l'India Subrahmanyam Jaishankar e ses collega russ Sergei Lawrow èn s'inscuntrads a Moscau. Ils dus pajais, che han tradiziunalmain bunas relaziuns, vulan approfundar lur collavuraziun. Concretamain vai per la producziun d'armas ed ieli. Tenor Lawrow hajan els discutà la producziun cuminaivla d'armas modernas. Da tge armas ch'i sa tracta n'ha el betg ditg. Jaishankar ha accentuà che ses pajais veglia cumprar vinavant ieli russ.
    • Il president ucranais Wolodimir Selenski ha ludà l'agid internaziunal en vista a las fermas attatgas da la Russia cunter l'Ucraina. L'escalaziun actuala da la Russia haja be procurà ch'il mund haja respundì cun nov agid per l'Ucraina. Ultra da quai ha Selenski rapportà dad ulteriurs success da stuschar enavos la Russia or da las parts occupadas dal sid e l'ost dal pajais.
    • La Corea dal Nord n'haja mai furnì armas a la Russia e n'haja er en avegnir betg en senn da far quai, ha ditg in funcziunari dal Ministeri da defensiun tenor l'agentura da novitads statala da la Corea dal Nord. Ils Stadis Undis han renfatschà l'emna passada al pajais d'avair sustegnì l'attatga da la Russia sin l'Ucraina cun muniziun d'artigliaria. La Corea dal Nord zuppia las furniziuns cun manar quellas tras pajais dal Proxim Orient e l'Africa. L'october è la Corea dal Nord stada in dals pajais che ha refusà ina resoluziun da l'ONU encunter la Russia.

    7 da November

    video
    Kiev tema il collaps da l'infrastructura critica
    Or da Tagesschau dals 07.11.2022.
    laschar ir. Durada: 1 minuta 26 Secundas.
    • Las attatgas russas da la ultimas emnas han destruì infrastructura critica, tranter auter er indrizs essenzials per il provediment d'electricitad. En tut il pajais duai per quai vegnir spargnada energia. En la chapitala Kiev funcziuna il provediment d'energia anc, las autoritads han dentant admonì che quella pudess collabar bainbaud ed ha cusseglià a la populaziun da bandunar la citad vers la champagna.
    • La neutralitad svizra chaschuna irritaziuns en l'Ucraina. Ucranaisas ed Ucranais, na chapeschian betg co la Svizra interpreteschia sia neutralitad, quai ha declerà l'ambassadur svizzer en Ucraina, Claude Wild a la gasetta «Le Nouvelliste». Suenter che la Svizra ha danovamain refusà la dumonda da la Germania d'exportar muniziun svizra en l'Ucraina, vegn la Svizra crititgada fermamain. Ins stoppia adina puspè declerar la posiziun da la Svizra e sia neutralitad, uschia Wild. La meglra resposta saja da cuntinuar cun quai che la Svizra fetschia al lieu: Pli effizient che l'agid umanitar saja e meglier che quai vegnia chapì.
    • L'Uniun europeica planisescha in ulteriur agid finanzial per l'Ucraina. La presidenta da la cumissiun da l'UE, Ursula von der Leyen, ha infurmà il president ucranais Wolodymyr Selensky davart ils plans per in nov pachet d'agid da fin 18 milliardas euros. I duai dar transchas mensilas da mintgamai 1,5 milliardas euros. Von der Leyen ha ditg ch'ella veglia preschentar ils plans l'emna proxima a Brüssel. Il president ucranais Wolodymyr Selensky ha declerà sur Twitter, ch'el haja discuttà cun von der Leyen davart il sustegn finanzial per l'onn current ed er il 2023.
    Cusseglier federal Ignazio Cassis vegn beneventà d'ambassadur Claude Wild en l'Ucraina ils 20 d'october.
    Legenda: Cusseglier federal Ignazio Cassis vegn beneventà d'ambassadur Claude Wild en l'Ucraina ils 20 d'october. Keystone

    6 da November

    • Dapi dis averteschan tant l'Ucraina sco era la Russia d'in bumbardament dal mir da serra Nowa Kachowka datiers da la citad ucranaisa Cherson. Ussa ha sco i para ina racheta tutga il mir da serra. Quai rapportan agenturas da novitads russas che sa refereschan sin in represchentant da la protecziun da catastrofas. La racheta haja l'Ucraina sajettà. I n'è betg pussaivel da verifitgar questas indicaziuns a moda independenta. Las autoritads russas en la regiun han communitgà i n'haja betg da gronds donns vi dal mir da serra.
    • Il provediment d'electricitad, chalira ed aua pudess dar ensemen en la chapitala. Quai pervi dals donns ch'i ha dà vi dal sistem d'energia. Il Vitali Klitschko, il burgamester da Kiev di ch'abitantas ed abitants duain perquai endrizzar ina reserva ed er ponderar da chattar temporarmain in lieu da star ordaifer la chapitala. Quai saja dentant il scenari il mender pussibel. A Kiev vivan actualmain radund trais milliuns persunas. Tranter quels er 350'000 fugitivs dad autras parts da l'Ucraina.
    Mir da serra che saja vegnì tutgà.
    Legenda: Mir da serra che saja vegnì tutgà. Reuters

    5 da November

    • Sin ses viadi a Bahrain ha il papa Francestg tschantschà sur da «spiralas da violenza». Senza numnar explicitamain l'Ucraina, ha el ditg che la pasch na possia betg turnar sch'ins reageschia «sin in pled nausch cun in pled anc pli nausch». I saja necessari da «schliar la chadaina da violenza». L'um dad 85 onns ha ditg quai durant ina messa avant radund 28'000 cartents e cartentas. Il papa fa regularmain uraziun per ils umans en l'Ucraina e condemnescha la violenza en la guerra.
    • L'Iran ha per l'emprima giada admess d'avair furnì dronas a la Russia. Il minister da l'exteriur iranais ha ditg che ses pajais haja furnì in dumber da dronas limità a la Russia avant la guerra en l'Ucraina. Dapi il favrer n'hajan els ni tramess dronas, ni autras armas a la Russia. Fin uss aveva l'Iran dementì d'insumma avair furnì dronas per la guerra a la Russia.
    • En l'Ost ed il Sid da l'Ucraina han las truppas da Moscau e da Kiev danovamain cumbattì cun ferma artilleria. Quai rapportan omaduas varts. L'armada ucranaisa haja destruì posiziuns russas a Luhansk e Donezk, hai gì num da Kiev. A Moscau ha il ministeri da defensiun communitgà che las attatgas ucranaisas a Donezk, Luhansk e Cherson sajan vegnidas rebattidas.

    4 da november

    • Il chancelier tudestg Olaf Scholz ha inscuntrà il president chinais Xi Jinping a Peking e fatg attent el sin las consequenzas desastrusas da l'invasiun russa, sco per exempel pli auts pretschs d'energia ubain la dispita davart exports da graun da l'Ucraina.
    • La China spera che la guerra en l'Ucraina saja «bainbaud a fin». Quai ha ditg il primminister Li Keqiang tar ses discurs aifer la visita dal chancelier tudestg Olaf Scholz a Peking. «Nus na pudain betg sa prestar in'ulteriura escalaziun», da ditg Li Keqiang ed agiuntà ch'ins stoppia motivar omaduas partidas da far tractativas da pasch. Enfin uss era la China sa messa sin la vart da la Russia ed aveva dà la culpa principala per la guerra a la Nato.
    • L'Ucraina pretenda d'avair sajettà 277 eroplans russ, dubbel uschè blers sco la Russia ha pers en 10 onns guerra en l'Afganistan, tranter 1979 e 1989. Quai mussa ina statistica publitgada sin Twitter dal ministeri per l'exteriur ucranais. Plinavant hajan els destruì radund 400 rachettas e passa 2'700 panzers. Las cifras na pon betg vegnir verifitgadas independentamain e valan en general sco memia autas. Dapi l'entschatta da la guerra pretendan omasduas varts dad avair chaschunà grondas perditas tar l'autra.
    • Gievgia saira n'han radund 4,5 milliuns Ucranais ed Ucranaisas betg gì forza electrica, pervi d'attatgas russas. Quai èn radund 10% da la populaziun dal pajais en l'ost da l'Europa. Sco il president dal stadi, Wolodimir Selenski, ha ditg, sajan pertutgadas Kiev e 10 ulteriuras regiuns. El ha supplitgà las autoritads localas da spargnar energia.

    3 da november

    • L’ovra atomara ucranaisa a Saporischja è vegnida separada da la rait electrica suenter ch’il bumbardament da la Russia ha donnegià las lingias d’auta tensiun restantas. L’interpresa nucleara ucranaisa Energoatom ha communitgà ch’il provediment da l’implant possia per il mument mo pli vegnir garantì cun generaturs da diesel.
    • La Germania na dastga betg dar vinavant a l'Ucraina muniziun, ch'è vegnida fabritgada en Svizra per il panzer da defensiun cunter aviuns, Gepard. Quai ha il minister d'economia, Guy Parmelin, communitgà oz a la ministra da defensiun tudestga. La raschun saja il dretg da neutralitad. Uscheditg che l'Ucraina saja involvida en in conflict internaziunal, na possia la Svizra betg acceptar, ch'auters pajais dettian vinavant material da guerra.
    • La Russia n'ha betg success cun ina resoluziun pertutgant armas biologicas da l'America en l'Ucraina. Il cussegl da segirezza da las Naziuns Unidas ha refusà quella. Be la Russia e la China han votà per la resoluziun. Ils Stadis Unids da l'America, la Gronda Britannia e la Frantscha èn stads encunter, ils ulteriurs 10 commembers dal cussegl èn s'abstenids. La Russia pretenda ch'ils Stadis Unids produceschian armas biologicas en l'Ucraina e vuleva ch'ina cumissiun intercureschia quai.

    2 da november

    • Il Cussegl federal vul sustegnair l'Ucraina durant l'enviern cun totalmain 100 milliuns francs. Principalmain per l'infrastructura da l'aua da baiver ed il provediment d'energia.
    • La Russia reprenda sia participaziun a la cunvegna da graun cun l’Ucraina, quai tenor indicaziuns dal ministeri da defensiun a Moscau. Curt avant aveva il president tirc Recep Tayyip Erdogan annunzià ch’ins cuntinueschia cun il transports da granezza en la mar naira a partir dad oz da mezdi.
    • Il president ucranais Wolodimir Selenski spera sin la cooperaziun da l’UE per restabilir la rait d’energia ch'è vegnida donnegiada fermamain. Radund 40% dal sistem d’energia saja destruì, sco il schef da stadi ha declerà a la cumissaria d’energia da l'UE Kadri Simson. Tenor Selenski duai l’Uniun europeica surpigliar ina rolla coordinanta per restabilir il sistem. Analog a la coordinaziun da l’agid d’armament duess quai esser pussaivel er per l’economia e per l’energia.

    1 da november

    • La Svizra surpiglia ulteriuras sancziuns da l'Uniun europeica en connex cun la guerra en l'Ucraina. Sancziunads vegnian in manaschi d'armament iranais e trais commembers dal militar iranais d'aut grad, ha communitgà il Secretariat da stadi per l'economia. La consequenza è che questas persunas na dastgan betg pli vegnir en Svizra u en l'UE e sch'ellas han possess en Svizra vegnia quel bloccà. A las persunas sancziunadas vegn rinfatschà d'esser participadas vi dal svilup da dronas da kamikaze e la furniziun da quellas a la Russia.

    RTR novitads+

    Artitgels legids il pli savens

    Scrollar a sanestra Scrollar a dretga