Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Update Ucraina Macron ha precisà sia idea polarisonta

Ils 24 da favrer 2022 ha la Russia commencà l’invasiun militarica da l’Ucraina. Tenor la Russia saja quai ina recziun sin il privel tras la NATO. Ils pajas dal vest han criticà l'attatga e dattan divers sustegn a l’Ucraina. Dapi lura furiescha ina guerra en l’Ucraina cun blers fugitivs.

28 da favrer

  • Il ministeri da l'exteriur franzos ha precisà ils pleds dal president, Emmanuel Macron, en connex cun truppas a terra pussaivlas en l'Ucraina. Ils pajais pudess per exempel trametter truppas per rumir minas u per defender attatgas da cyber, però betg per cumbatter directamain la Russia. La decleraziun da Macron – da betg pli excluder da trametter truppas en l'Ucraina – è per gronda part fruntada sin opposiziun en l'entira Europa. Uschia ha la NATO confermà, che l'allianza n'haja betg in tal plan.
  • Il president american, Joe Biden, ha punctuà ch'ils Stadis Unids na vegnia betg a trametter truppas en l'Ucraina. Per el saja però cler ch'i dovria exnum agid militar. Avant duas emnas veva il senat american vuschà per in pachet da radund 60 milliardas dollars per l'Ucraina. Dapi lura na vai però betg vinavant, perquai che surtut il Republicans da l'ur dretg refusan il sboz. Sche e cura che la votaziun en la Chasa dal represchentants ha lieu n'è anc betg cler.

27 da favrer

  • La Nato e l'Uniun Europeica n'èn betg d'accord cun il president franzos Emmanuel Macron e sia debatta lantschada da trametter schuldads europeics en l'Ucraina. Fin ussa na datti nagin pajais commember da la Nato che sustegn l'idea da Macron. Differents pajais europeics han entant accentuà che trametter schuldads en l'Ucraina na saja nagin tema.
  • La Russia crititgescha l'idea dal president franzos, Emmanuel Macron, da trametter truppas militaras europeicas en l'Ucraina. Ina tala operaziun avess per consequenza ch'in conflict tranter la Russia e la Nato vegness inevitabel – ha ditg in pledader da la regenza russa.
  • L'Ucraina beneventa entant la debatta lantschada dal president franzos da trametter schuldads europeics en l'Ucraina. Ils pleds dal president franzos, Emmanuel Macron, mussian ch'el saja pertschert dals risicos che la Russia pudess esser per l'Europa, quai ha ditg in cussegliader dal presidi ucranais.
  • Il president franzos Emmanuel Macron na sclauda betg che ses pajais tramettia truppas a terra en l'Ucraina per defender da las attatgas russas. Actualmain na dettia bain nagina cunvegnientscha per ina tala acziun, ins vegnia però a far tut il pussaivel per che la Russia na gudognia betg sia offensiva, ha ditg Macron suenter ina conferenza d'agid per l'Ucraina nua che passa 20 schefs da stadi e regenza èn s'inscuntrads. Tar l'inscunter a Paris èn plirs pajais plinavant sa declerads pronts da cumprar ulteriura muniziun per l'Ucraina, en pajais terzs.

26 da favrer

  • Dapi ier blocheschan purs da la Pologna dus passagis dal cunfin cun la Germania. Els sa dostan cunter l’import da products agrars pli bunmartgads da l’Ucraina. Pertutgads sajan dus passagis datiers da Frankfurt an der Oder. Ier han purs da la Pologna destruì radund 160 tonnas granezza da l’Ucraina. Dapi emnas van ils purs sin via. Las demonstraziuns sa drizzan per l’ina cunter l’import da granezza ucranaisa, per l’autra cunter la politica agrara da l’UE.

24 da favrer

  • Millis persunas èn sa radunadas sonda a Berna per ina manifestaziun, er a Turitg han radund 300 persunas mussà lur solidaritad. Ellas han pretendì che la Svizra sustegnia l'Ucraina en las spartas umanitaras e cun la reconstrucziun e che noss pajais impedeschia la finanziaziun da guerra da la Russia.
  • La presidenta da la Confederaziun Viola Amherd ha oz en in messadi empermess a la populaziun ucranaisa sustegn e solidaritad. La Svizra undreschia las unfrendas enormas che vegnan fatgas mintga di. Ei vivia la democrazia, uschia Amherd.
  • Millis da persunas èn oz s'inscuntradas a Berna ad ina demonstraziun da solidaritad per l'Ucraina. Ils participants e las participantas hajan pretendì sustegn umanitar e che la Svizra impedeschia la finanziaziun da la guerra da la Russia. L'Ucraina dovria la solidaritad da la Svizra uschè fitg co anc mai. La demonstraziun ha l'uniun Ukraina Svizra organisà. Ella vegn sustegnida da pliras partidas sanestras e burgaisas, sindicats ed organisaziuns d'agid.
  • Dus onns suenter che la guerra en l’Ucraina ha cumenzà, appellescha il secretari general da l’ONU, António Guterres, da terminar ils cumbats. I saja nairas uras per pasch, ha ditg Guterres davant il Cussegl da segirezza da l’ONU a New York. La guerra en l’Ucraina saja ina plaja averta en il cor da l’Europa. Passa 10'000 civilistas e civilistas sajan vegnidas mazzadas en l’Ucraina. Blers crims da guerra che sajan cunzunt vegnids commess da las truppas russas stoppian vegnir sclerids uschia il secretari general vinavant.
Selidove
Legenda: Bajetg destruì a Selidove en la regiun Donezk Keystone
  • A l'occasiun da dus onns guerra èn pliras top-politicras e top-politichers viagiads a Kiev per mussar lur solidaritad. Tranter auter la presidenta da la cumissiun da l’UE Ursula von der Leyen, la primministra taliana Giorgia Meloni ed il primminister canadais Justin Trudeau. En il decurs dal di duai dar ina conferenza per video dals stadis G7 ensemen cun il president ucranais Wolodimir Selenski.

20 da favrer

  • Il president ucranais Wolodimir Selenski ha visità la front e discurrì d'ina situaziun fitg difficila per l'armada ucranaisa. Problems dettia en questas zonas, nua ch'ils Russ hajan concentrà las pli grondas reservas, ha Selenski ditg en ses pled da video quotidian. La Russia profiteschia da la situaziun che l'agid per l'Ucraina sa retardeschia. Al pajais manchian armas e muniziun.
  • Quitads fa a l'Ucraina era la bloccada dal cunfin tras camiunists e purs da la Pologna. Quels protestan dapi emnas cunter ina uschenumnada concurrenza betg faira tras interpresas ucranaisas, e cunter reglas da l'UE per proteger il clima. Per Wolodimir Selenski mussia quai l'erosiun quotidiana da la solidaritad. Oz pudess la situaziun vegnir anc pira, sche purs polonais cloman ad ina bloccada cumpletta dal cunfin cun l'Ucraina.
Selenski
Legenda: Selenski e il primminister Donald Tusk a Kiev ils 22 da schaner Keystone
  • L'anteriur cusseglier federal Alain Berset è viagià en l'Ucraina. Curt avant il termin da dus onns dapi che la Russia ha attatgà il pajais è Berset arrivà a Kiev. L'ambassada svizra ha annunzià sin X ch'il coc dal viadi saja la rolla dal Cussegl da l'Europa tar il sustegn da l'Ucraina. Alain Berset candidescha sco secretari general dal Cussegl da l'Europa. Il Departament federal per affars exteriurs sustegna la candidatura.

17 da favrer

  • L’armada ucranaisa sa retira da la citad Awdijiwka en la regiun da Donezk. Dapi mais è la citad en l’ost dal pajais stada cumbattida ferm. El veglia impedir che la schuldada vegnia circumdada. Quella duaja uss vegnir transferida. Quai ha scrit il nov schefcumandant da l’armada, Olexander Syrskyi sin la plattafurma X. I sa tracta da la pli gronda midada a la front, dapi che las truppas russas han conquistà la citad Bachmut la primavaira passada.

14 da favrer

  • Dapi il cumenzament da l'offensiva russa en l'Ucraina èn vegnids donnegiads dapli che 340 bains culturals en l'Ucraina ha communitgà l'UNESCO a Paris. Donnegià fitg ferm saja per exempel la catedrala en la citad veglia Odessa che tutga tar il Patrimoni cultural mundial. Las expertas ed ils experts quintan ch'ils donns vi da structuras culturalas e turisticas muntan a total 3,5 milliardas dollars.

13 da favrer

  • La Russia ha tenor indicaziuns ucranaisas duvrà per l'emprima giada ina racheta supersperta dal tip «Zirkon». Quai resultia d'ina analisa provisorica dals fragments da in'attatga da rachetas avant in'emna, scriva il manader d'in institut da perscrutaziun ucranais sin Telegram. La Russia n'ha betg reagì sin il rapport. La racheta Zirkon po sgular fin a 1'000 kilometers e nov giadas pli spert ch'il tun ed è uschia pli greva da tschiffar.

10 da favrer

  • En la citad gronda Charkiw han dronas destruì infrastructura civila la notg passada. Quai rapportan las autoritads ucranaisas. Tranter auter hajan pliras chasas privatas piglià fieu. 50 abitants sajan vegnids evacuads. Plinavant hajan las dronas era tutgà in ospital ed in’ustaria datiers da Charkiw. Las indicaziuns fatgas na pon betg vegnir verifitgadas a moda independenta.

7 da favrer

  • En la Svezia ha la procura publica mess ad acta la procedura d'inquisiziun en connex cun las explosiuns vi da las pipelines da gas da Nord Stream 1 e 2 en la Mar da l'Ost. La raschun saja che la Svezia na saja giuridicamain betg responsabla, ha declerà la procura publica a Stockholm. Suenter las explosiuns il settember 2022 aveva la polizia svedaisa investigà pervi da sabotascha. En la Germania ed il Danemarc percunter èn ins anc vi da las investigaziuns.

6 da favrer

  • Il parlament ucranais prolunghescha il dretg da guerra e la mobilisaziun ch'ins veva decretà suenter l'offensiva russa per ulteriurs 90 dis. Per ils projects da lescha dal president Wolodimir Selenski hajan mintgamai vuschà ina clera maioritad da dus terzs, sco plirs deputads communitgeschan. Las mesiras valan cunquai ussa fin mez matg. L'Ucraina cumbatta ussa gia dapi prest dus onns encunter l'invasiun russa.
  • Il dretg da guerra dat al militar dapli dretgs. Plinavant èn vegnidas suspendidas las elecziuns regularas dal parlament e dal president. Umens en la vegliadetgna da tranter 18 e 60 onns dastgan be bandunar il pajais en cas excepziunals.

2 da favrer

  • En l'Ucraina èn vegnids mazzads dus collvuraturs da l'ovra d'agid svizra HEKS, quai communitgescha l'organisaziun da las baselgias evangelicas. Tenor las enconuschientschas actualas sa tracti dad dus franzos. Tar l'attatga en il sid da l'Ucraina sajan plinvant ulteriuras persunas vegnidas blessadas. Tranter quels na sajan però nagins Svizzers. L'organisaziun na sappia anc betg exact tge che saja capità. La gruppa da collavuraturas e collavuraturs saja vegnida atattgada durant in'acziun umanitara.

Prim da favrer

  • Il schef da regenza da l'Ungaria, Viktor Orban, na blochescha betg pli ils plans da l'Uniun Europeica per l'agid finanzial nov per l'Ucraina. Tut ils 27 schefs da stadi e da regenza hajan approvà il pachet d'agid planisà da total 50 milliardas euros per l'Ucraina enfin il 2027 – quai a chaschun d'in inscunter suprem extraordinari da l'UE a Brüssel. Il schef da regenza ungarais Viktor Orban ha relaziuns stretgas cun la Russia ed ha enfin ussa bloccà ils plans.

13 da schaner

  • Il nov minister da l’exteriur franzos, Stéphane Séjourné ha visità la chapitala Kiev – e quai be dus dis suenter ch’el è entrà en uffizi. Cun ses viadi veglia el suttastritgar l’engaschi da la Frantscha per l’Ucraina – hai num da Paris. Entant ha la Russia cuntinuà cun sias attatgas sin miras en l’Ucraina. La notg passada sajan vegnidas dumbradas 40 rachetas e dronas. Da quellas sajan vegnidas tschiffadas passa la mesadad – ha communitgà l’armada ucranaisa.

12 da schaner

  • La Svizra trametta trams che na vegnan betg pli duvrads en l'Ucraina. I sa tracta da vehichels da las citads da Berna e Turitg. Ils vehichels èn vegnids preschentads a Berna. Il transport en il pajais da guerra organisescha il secretariat statal per economia SECO, sco era la scolaziun dals emploiads dals manaschis da traffic ucranais. La Svizra aveva tramess gia tranter il 2007 ed il 2011 trams che n'eran betg pli vegnids duvrads en Svizra en l'Ucraina. Quels duain anc restar en funcziun tranter 15 e 20 onns.
  • La Russia ha intensivà las attatgas or da l’aria e bumbardà miras en l’entir pajais, tranter auter en la chapitala Kiev ed a Charkiw. Quai ha communitgà l’armada ucranaisa. Tenor medias localas hai dà explosiuns en la citad da Dnipro en il sidost dal pajais durant il traffic da lavur. Davart donns na datti anc naginas indicaziuns uffizialas. La Russia n’è er anc betg s’exprimida davart las ultimas attatgas. En l’entira Ucraina vala alarm d’aria. Sin telegram èn abitantas ed abitants da Kiev vegnidas avertidas da las autoritads cun il messadi: «En segirezza, Kiev»
  • D’ina visita a Kiev ha la ministra da l’exteriur giapunaisa Yoko Kamikawa empermess ulteriur agid finanzial per sa defender cunter la Russia. Il Giapun paja 37 milliuns dollars en in fond da la Nato. Cun quest daners duaja la defensiun da l’aria vegnir rinforzada. Dapi l’entschatta da l’invasiun russa avant bunamain dus onns sustegna il Giapun l’Ucraina. Armas na dastga il pajais betg furnir. Quai violass la constituziun.

6 da schaner

  • Tar in'attatga da rachetas russa cunter l'Ucraina èn almain 11 persunas vegnidas mazzadas. Tranter las unfrendas sajan tschintg uffants, communitgescha il guvernatur dal militar responsabel. L'attatga haja tutgà dus lieus en il territori da Pokrowsk ch'è en la part da la regiun da Donezk che vegn controllada da l'Ucraina. Avant aveva il militar ucranais annunzià ch'el haja destruì la notg ina basa da commando russa sin la peninsla Krim annectada da la Russia, rapportan medias ucranaisas. La Russia percunter annunzia ch'ella haja sajettà giu la notg quatter rachetas ucranaisas. Ils rapports na sa laschian betg verifitgar independentamain.
  • La furniziun dals emprims aviuns da cumbat F-16 dal Danemarc a l'Ucraina sa retardescha. La stad aveva la ministra danaisa Mette Frederiksen ditg ch'ils F-16 vegnian furnids per la midada da l'onn. Il ministeri da defensiun danais spetgia ussa che las sis maschinas empermessas possian vegnir furnidas il segund quartal 2024, scriva la gasetta danaisa «Berlingske». La raschun per il retard saja ch'intginas cundiziuns en connex cun sgular ils F-16 en l'Ucraina na sajan anc betg ademplidas. Tenor il ministeri da defensiun danais vai tranter auter per la scolaziun dals pilots ucranais.

2 da schaner

  • La Russia bumbardescha vinavant miras en l’entira Ucraina. Oz a bun’ura haja cunzunt dà ina greva attatga cun rachetas sin la chapitala Kiev. Quai rapporta l’aviatica militara ucranaisa. Tenor il president da la citad, Vitali Klitschko, èn diesch persunas vegnidas blessadas. Las rachetas hajan tutgà indrizs da l’infrastructura civila. En plirs quartiers saja la forza electrica interrutta. Er ina lingia da gas saja vegnida donnegiada. En pli dettia problems cun il provediment d’aua. Rapports d’attatgas or da l’aria datti er da Charkiw, en l’ost dal pajais. Las ultimas notgs ha la Russia intensivà sias attatgas.

Avant Bumaun ha nossa redactura Isabelle Jaeger gì contact cun Yuliia Nekriach, ch'è fugida da l'Ucraina en il Grischun. Qua raquinta ella da sia vista sin ils eveniments. Ella ha er tramess questas fotografias:

Prim da schaner

  • La Russia ha danovamain attatgà citads en l'Ucraina. 90 dronas da cumbat hajan attatgà, scriva il schef da l'aviatica militara ucranaisa sin Telegram. 87 han ils sistems da defensiun sajettà gì.
  • En l’entira Ucraina hai dà alarm d’aria, suenter che la surveglianza da l'aria ha registrà partenzas d'aviuns da cumbat e dronas russ. Sur Kiev, Cherson e Charkiw han ins udì explosiuns en l'aria, per il pli dals sistems da defensiun ucranais. Fieus artifizials, ch'èn atgnamain stà scumandà pervia da la guerra, han procurà per confusiun.
  • Tar la scol'auta specialisada a Berna pon Ucranaisas da nov s'occupar da la reconstrucziun da lur pajais. Quai cun ina scolaziun da CAS. Quella transmetta surtut savida davart il provediment da l'aua, l'electricitad, il territori e l'economia circulara. La scolaziun duai furnir ina contribuziun concreta e persistenta. Uschia la manadra dal project da la scol'auta. La scolaziun sa drizza a dunnas da l'Ucraina cun il status da protecziun S, ch'han ina relaziun professiunala tar il sectur da construcziun.

RTR novitads

Artitgels legids il pli savens