USA attatga Venezuela - Vicepresidenta surpiglia fatschentas da regenza

• La notg da venderdi sin sonda han ils Stadis Unids attatgà miras en la Venezuela. Truppas d'elita han arrestà il president da la Venezuela Nicolás Maduro.
• A Maduro vegn renfatschà crims en connex cun drogas. El sa chatta en arrest a New York.
• La vicepresidenta Delcy Rodríguez surpiglia la regenza.
• Ad ina conferenza da medias ha Donald Trump ditg ch'ils Stadis Unids vegnian a reger la Venezuela transitoricamain.
• Internaziunalmain vegn l'acziun crititgada.
• Il departament svizzer da l'exteriur ha dà ora in avertiment da viadi per l'entira Venezuela.

Ils Stadis Unids han attatgà la Venezuela e tschiffà il president venezolan Nicolás Maduro e sia consorta. Sco pliras medias rapportan, sajan els vegnids transportads a New York e sa chattian là en arrest.

Vicepresidenta surpiglia regenza

En la Venezuela ha il tribunal suprem nominà Delcy Rodríguez sco presidenta transitorica. Fin uss è ella stada vicepresidenta sut Nicolás Maduro. Rodríguez duaja surpigliar l’uffizi per garantir la cuntinuitad da l’administraziun e la defensiun da la naziun. Quai ha communitgà il tribunal suprem.

USA vul reger ad interim

Il president american Donald Trump ha declerà en ina conferenza da medias ch'ils Stadis Unids vegnian a reger transitoricamain la Venezuela. Co ch'el veglia far quai n'ha el dentant descrit pauc concret. Trump ditg ch’ils Stadis Unids veglian ussa surprender transitoricamain la direcziun en il pajais. El n’haja dentant betg tematisà co che quai è manegià e co che la regenza americana s’imagineschia quella regenza transitorica.

Per il correspundent da SRF en ils Stadis Unids, Andrea Christen, è quai ina constataziun che lascha gizzar las ureglias. I tunia in zic d’occupaziun u d'ina midada da pussanza violenta tras ils Stadis Unids, sco quai ch’i saja capità per exempel en l’Irac. Dentant haja Trump empermess gia avant sia elecziun da betg vulair far insatge uschia.

Il viceminister da l'exteriur american, Christopher Landau ha scrit sin X: «Il tiran è cupitgà». El vegnia a stuair star bun per ses crims.

Il schef dal stadi da la Venezuela Nicolás Maduro e sia consorta Cilia Flores èn tenor indicaziuns da la ministra da giustia americana Pam Bondi vegnids accusads a New York. A Maduro vegnian renfatschads tranter auter crims en connex cun commerzi cun drogas, ha Bondi communitgà sin la plattafurma X. Nicolás Maduro e sia dunna èn tenor indicaziuns dal president american Donald Trump sin via a New York.

Pliras explosiuns la notg

En la chapitala da la Venezuela Caracas hai dà pliras explosiuns. Emetturs da televisiun venezolans han mussà maletgs da fieus e nivels da fim en il sid da la citad datiers d'ina basa militara aviatica. Tenor pliras agenturas da novitads, haja dà almain set explosiuns. Davart persunas blessadas u donns na datti anc naginas indicaziuns. Il president da la Venezuela Nicolás Maduro haja proclamà il stadi d'urgenza per il pajais, communitgescha la regenza venezolana.

La regenza da la Venezuela ha condemnà las attatgas militaras. Ellas sajan ina violaziun da la charta da l'ONU, hai gì num en ina communicaziun. La finamira dals Stadis Unids saja da s'acquistar las resursas terrestras – sco las grondas resursas d'ieli – da la Venezuela, e da sfurzar da midar la regenza. «Quai na vegn betg a reussir ad ellas», hai gì num en la communicaziun.

La vice-presidenta da la Venezuela, Delcy Rodriguez ha ditg a la televisiun statala: «Nus na savain betg, nua che Maduro è e pretendin da Trump immediat in segn da vita dal president e da sia dunna.»

En connex cun las activitads militaras cuntinuantas ha l'autoritad americana per l'aviatica scumandà sgols en tschertas regiuns da la Venezuela. Quai valia tant per sgols commerzials sco era privats.

Escalaziun dal conflict

Gia dapli plirs mais sa pegiurescha il conflict tranter ils Stadis Unids e Venezuela. Ils Stadis Unids na renconuschan betg l'elecziun da Nicolás Maduro e rinfatschan ad el d'esser involvà en fatschentas cun drogas.

Ils Stadis Unids han attatgà plirs bastiments che vegnan supponids da transportar drogas or dal pajais sidamerican. Da quellas attatgas sajan passa 100 persunas mortas. Plinavant han ils Stadis Unids confiscà duas petrolieras che transportava ieli da la Venezuela.

La Svizra appellescha d'observar il dretg internaziunal

En vista a l'attatga dals Stadis Unids sin la Venezuela appellescha la Svizra ad ina deescalaziun, da moderar e da respectar il dretg internaziunal. Il departament da l'exteriur n'aveva la sonda suentermezdi naginas infurmaziuns davart Svizzers pertutgads.

L'observaziun dal dretg internaziunal cuntegnia era il respect dal scumond da la violenza internaziunala e da l'integritad territoriala da stadis suverans, ha scrit Nicolas Bideau, il schef da communicaziun dal Departament federal d'affars exteriurs. L'ambassada svizra a Venezuela observia exactamain la situaziun, hai gì num vinavant.

Avertiment da viagiar da la Confederaziun

Il departament svizzer da l'exteriur ha dà ora in avertiment da viadi per l'entira Venezuela. En consequenza da l'attatga dals Stadis Unids saja la situaziun precara e l'ulteriur svilup saja intschert, uschia ch'ins scusseglia da viagiar en il pajais.

I na saja betg cler sche la segirezza possia vegnir garantida, ha scrit il departament da l'exteriur sin sia pagina d'internet. En Venezuela è vegnì proclamà il «estado de conmoción interiur o exteriur» che autorisescha il stadi tranter auter da controllar ils servetschs publics e da serrar ils cunfins. Correspundentamain na sajan colliaziuns aviaticas betg pli garantidas ed i possia dar stretgas da provediment sco era colliaziuns da telefon e d'internet interruttas.

Plinavant ha il departament da l'exteriur renvià ad eventualas demonstraziuns violentas, donns materials u sblundregiadas ed a medias socialas bloccadas. Per viagiaturas e viagiaturs da l'exteriur existia la ristga da vegnir arrestà, interrogà e mess en praschun. Tgi che va tuttina en la Venezuela stoppia esser conscient che la Svizra possia eventualmain mo pli far servetschs limitads u insumma betg pli.

Burgaisas e burgais svizzers che sa chattan gia en il pajais duain evitar demonstraziuns sco er reuniuns pli grondas e suandar las instrucziuns da las autoritads localas.

Reacziuns internaziunalas

Il president da la Cuba Miguel Díaz-Canel ha condemnà las attatgas militaras a Venezuela sco «attatga criminala dals Stadis Unids» sin il pajais allià da l'America dal Sid. «Nossa zona da pasch vegn attatgada gist a moda brutala», ha il president da la Caribica socialista scrit sin X. Díaz-Canel ha appellà a la communitad internaziunala da reagir urgentamain sin quai. I sa tractia da «terror dal stadi cunter il pievel curaschus da la Venezuela e cunter nossa America».

La Spagna ha appellà da sa calmar en vista a las attatgas dals Stadis Unids en Venezuela e la communicaziun davart in'arrest dal president Nicolás Maduro. Il dretg internaziunal e la Charta da l'ONU stoppian vegnir resguardadas, hai gì num en in'emprima decleraziun dal ministeri da l'exteriur spagnol davart la situaziun en il pajais sidamerican.

La Russia ha condemnà severamain l'acziun militara dals Stadis Unids en la Venezuela e l'arrestaziun dal president Nicolás Maduro sco «act d'agressiun armada». En la situaziun actuala saja impurtant d'impedir in'ulteriura escalaziun e da sa concentrar sin ina soluziun cun in dialog, communitgescha il ministeri da l'exteriur a Moscau en ina decleraziun.

L'incumbensada per l'exteriur da l'UE Kaja Kallas ha appellà da respectar il dretg internaziunal. «Sut tut las circumstanzas ston ils princips dal dretg internaziunal e da la charta da las Naziuns Unidas vegnir respectads. Nus appellain da sa retegnair», ha scrit Kallas sin X. Tenor atgnas indicaziuns aveva ella telefonà avant cun il minister da l'exteriur american Marco Rubio. L'Uniun europeica observia attentamain la situaziun en Venezuela, hai num en il post da Kallas. L'UE haja declerà repetidamain ch'i manchia la legitimitad a Maduro e saja s'exprimida per ina transiziun paschaivla. «La segirezza dals burgais da l'UE en quest pajais ha per nus emprima prioritad», ha la politicra estona agiuntà.

La Gronda Britannia n'è tenor ils pleds dal primminister Keir Starmer betg stada participada a las attatgas americanas sin la Venezuela. El veglia sco emprim s'infurmar davart ils fatgs, ha ditg Starmer ad emetturs britannics. Per quai veglia el discurrer cun il president american Donald Trump ed alliads. E Starmer ha agiuntà ch'ins stoppia respectar il dretg internaziunal.

La China ha condemnà fermamain l'acziun. «La China è profundamain schoccada e condemna l'applicaziun da violenza cunter in stadi suveran e cunter il president d'in pajais», communitgescha il Ministeri d'affars exteriurs a Peking en ina decleraziun. La China refusia decididamain in tal cumportament hegemonic che violeschia gravantamain il dretg internaziunal, la suveranitad da la Venezuela e smanatscha la pasch e la segirezza en la regiun.

Critica or dals Stadis Unids

Plirs parlamentaris americans han exprimì dubis areguard la legalitad dal proceder. Il senatur democratic dad Arizona, Ruben Gallego, ha scrit en il servetsch d'infurmaziun curtas X: «Questa guerra è illegala. Igl è blamabel che nus ans essan sviluppads dal policist mundial al mobber mundial. I na dat nagin motiv, pertge che nus duessan esser en guerra cun la Venezuela.»

Er in ami da partida dal president american Donald Trump, il senatur republican Mike Lee da Utah ha annunzià dubis: «Jau sun spanegià da savair tge che pudess – sche insumma insatge – giustifitgar quest act tenor il dretg constituziunal. areguard ch'i manca ina decleraziun da guerra u in'autorisaziun per far diever da violenza militara.»