Siglir tar il cuntegn

Header

Stephan Kaufmann, manader da biro da l'uniun "Wanderwege Graubünden" avant ina pitga cun mussavias mellens, per viandar, ed in alv cun si Schiessanlage Nulez.
Legenda: Stephan Kaufmann, manader da biro da l'uniun «Wanderwege Graubünden» è fan dals mussavias grischuns. RTR/ Angela Hendry
cuntegn

Boom da viandar Il recept da succes èn ils mussavias

65'000 kilometers vias da viandar datti en Svizra, 11'000 kilometers en il Grischun. Ina purschida unica sin quest mund. Impurtant per il success è tranter auter la signalisaziun cun ils mussavias mellens. En l'entira Svizra è la signalisaziun la medema. Ils mussavias grischuns èn dentant spezials.

Atgnamain èsi era d’engraziar als autos che la Svizra ha ozendi ina vasta rait da sendas da viandar. Cura ch’ils autos èn vegni pli e pli stedis davent dals onns 1920, faschevan quels ina portgaria cun pulvra e svapurs. Tar in’excursiun cun sia classa ha il scolast Jakob Ess gì l’idea da crear vias mo per viandants. Gia 1934 hai dà l’uniun federala dal moviment da viandar a Turitg. E davent da l’entschatta èsi stà cler, ì dovra ina signalisaziun unifitgada en l’entira Svizra.

audio
L'istorgia dals mussavias mellens
01:46 min, Actualitad dals 15.06.2021.
laschar ir. Durada: 01:46 minutas.

Prevegnir a l’inimi

Ils mussavias mellens èn stads in grond success davent da l’entschatta. Sulet durant la segunda guerra mundiala ha l’armada gì tema, che l’inimi possia vegnir en Svizra e s’orientar memia bain cun ils mussavias. Uschia hai dà nagut auter che da demontar tut ils mussavias.

Viandar en cifras

Avrir la boxSerrar la box
  • 65’000 kilometers sendas da viandar tgiradas en Svizra
  • 11’000 kilometers sendas tgiradas en il Grischun
  • 43’000 mussavias en il Grischun
  • 120 francs custa in mussavia massiv grischun
  • 50 onns tegna quest mussavia
  • 34 mainadistricts controlleschan en il Grischun sendas e mussavias
  • rodund 800 francs custa il mantegniment d’in kilometer senda da viandar

Grischun cun mussavias unics

En il Grischun datti rodund 43’000 mussavias per marcar ils 11’000 kilometers sendas da viandar tgiradas. E malgrà ch’ils mussavias èn unifitgads èn Svizra, èn quels dal Grischun tuttina unics. Ils mussavias grischuns èn massivs, betg sco en il rest da la Svizra, nua ch’ils mussavias èn d’aluminium.

Quai è in segn da qualitad da la signalisaziun grischuna. Quels èn fatgs per l'eternitad. Radund 50 onns dovr'ins in mussavia en media.
Autur: Stephan Kaufmannmanader da biro da l’uniun “Wanderwege Graubünden”

34 mainadistricts controlleschan tant las sendas sco era ils mussavias. Mintga mainadistrict sto controllar 200 enfin 300 kilometers senda da viandar en 2 onns. En media custa 1 kilometer senda da viandar 800 francs ad onn per il mantegniment.

audio
Ils mussavias - daco uschè in hit en il Grischun?
03:38 min, Actualitad dals 15.06.2021.
laschar ir. Durada: 03:38 minutas.

N’èn ils mussavias betg antiquads?

Na, ils mussavias tradiziunals sajan anc adina fitg populars, quai demussian differentas retschertgas. Bun dus terzs da tut ils viandants e da las viandantas s’orienteschian anc oz cun agid dad el, malgrà ch’i dettia chartas sin ils telefonins, uschia Stephan Kaufmann. E prendi il cas che la battaria dal telefonin disdescha, ils mussavias èn adina avant maun.

Viandar senza preparaziun è privlus

Il boom da viandar carmala era persunas senza experientscha da viandar en ils culms.

Sche ti vas cun auto ni cun moped sin via, lura stos ti emprender la teoria. Quai na datti natiralmain betg sch’ins vuless viandar. Mintgin e mintgina po viandar, ins sto dentant savair ina u l’autra chaussa.
Autur: Stephan Kaufmannmanader da biro da l'uniun «Wanderwege Graubünden»
audio
Viandar: Far turas senza planisaziun è privlus
02:07 min, Actualitad dals 15.06.2021.
laschar ir. Durada: 02:07 minutas.

Impurtant èsi d’avair bun equipament, da planisar la ruta ordavant e da savair, tge ch’ils mussavias muntan. In mussavia mellen mussa ina via normala. In cun in piz alv, cotschen ed alv mussa ina senda muntogna. E quels cun in piz alv, blau ed alv mussan sendas alpinas, che mainan magari sur naiv e glatsch, magari ston ins schizunt raiver.

Ord l'archiv

RTR actualitad 06:00

Artitgels legids il pli savens

Scrollar a sanestra Scrollar a dretga