Siglir tar il cuntegn

Header

Navigaziun

cuntegn

Qualitad da l'aria Memia autas valurs da particlas finas en Svizra Orientala

La pulvra fina en l'aria fa anc adina fastidi annunzian ils chantuns da la Svizra Orientala. Las particlas fitg pitschnas sajan stadas il 2018 tar tut las staziuns da mesirar memia autas. Quai scriva l'organisaziun Ostluft ch'è responsabla per mesirar la qualitad da l'aria.

Il 2018 han ins introducì en Svizra ina limita supplementara per particlas finas fitg pitschnas. Questas particlas vegnan numnadas «PM2,5». I sa tracta da tuttas particlas ch'èn pli pitschnas che 2,5 micrometers. Quatiers tutgan er particlas da fulin dal traffic e dal stgaudar cun lain che pon chaschunar cancer. Emprims resultats han mussà che tuttas staziuns en Svizra Orientala han surpassà la valur da cunfin per las particlas.

Nova limita per PM2,5

Personen-Box aufklappenPersonen-Box zuklappen

Particlas finas vegnan mesiradas en Svizra dapi radund 20 onns. Fin uss ha la lescha Svizra simplamain mesira PM10, senza far la differenza tranter particlas pli grondas u pli pitschnas. Da nov vegnan uss er mesiradas particlas fitg pitschnas d'ina grondezza da 2,5 micrometers e pli pitschen.

La Svizra ha surpiglià il 2018 la limita da PM2,5 da l'Organisaziun mundiala da sanadad, WHO. Quella è pli severa che quella per ils PM10. Quai correspunda dentant er a las enconuschientschas medicinalas dad oz che din che particlas pli pitschnas pericliteschan pli ferm la sanadad.

Particlas finas sco privel per la sanadad

Las particlas finas ch'èn pli pitschnas che PM2,5 èn pli privlusas per la sanadad. Pli pitschnas che las particlas èn e pli profund ch'ellas pon entrar en il lom ed il corp. Las particlas pon entrar fin en las alevolas pulmunalas. Là pon las particlas sa fixar e chaschunar problems per il sistem d'immunitad. Per exempel pon ils pulmuns s'inflammar u ch'i po dar asma. Las particlas pon dentant er vegnir entras las alevolas pulmunalas en il sang ed uschia periclitar il cor e la circulaziun dal sang.

Autas valurs nua ch'i ha bler traffic ed en vitgs/citads

La WHO recumonda ina limita da PM2,5 da 10 micrograms per meter cubic (μg/m3). Tranter las staziuns en Svizra Orientala datti pitschnas differenzas, ellas mussan tuttas valurs da tranter 11 fin 13 μg/m3. Tar las funtaunas da las particlas finas tutgan en spezial il traffic sin via ed ils stgaudaments da lain. Stgaudaments centrals da lain, pignas da plattinas u pignas pitschnas giogan ina gronda rolla.

Atgna responsabladad tar stgaudaments cun lain

Tar fitg bleras spartas datti regulaziuns per particlas finas e limitas per quellas. Dentant betg tar pignas pitschnas. Là èn ins avisà sin l'atgna responsabladad dals possessurs. Co ins stgauda pigna ha numnadamain ina gronda influenza sin las emissiuns, ha accentuà Dominik Noger manader da gestiun da Ostluft. Perquai hajan els mess ensemen ina broschura.

RR novitads 08:00