Siglir tar il cuntegn

Val Müstair Fascinaziun chauns da schlittas

Il sport da chauns da schlittas è plitost insatge spezial en il Grischun. En Val Müstair ha quel entant gia ina tscherta tradiziun.

Dapi 6 onns beneventa l'hotelier ed amatur da quest sport, Peider Andri Toutsch, regularmain differents teams da chauns da schlieusa durant l'enviern en champs da trenament. Ensemen cun las sportistas e cun ils sportists sin 2 e 4 chommas ha el envidà la sonda passada ad in di d'inscunter. Cun quai duai il sport vegnir rendì pli enconuschent a la populaziun indigena.

L'urlar dals chauns da schlittas da sonda passada tar la loipa a Buffalora al Pass dal Fuorn n'è betg stà da surudir – almain betg per tut quels ch'èn ids a pe, cun skis da passlung u da turas. Da vesair e surtut er d'udir è stà ina ventgina da huskies, greysters e chauns ch'èn absolutamain en lur element central, quai ch'els fan il pli gugent: trair la schlitta.

Entamez e vi da las ultimas preparativas: Peider Andri Toutsch da l'hotel Süsom-Givè. Gia per la segunda giada organisescha il Jauer in tal di da chauns da schlieusa.

Schlittenhunde ziehen durch verschneite Berglandschaft.
Legenda: Durant currer èn ils chauns focusads ed en lur tunnel. Dario Müller / FMR

«Durant quest di na stat betg mo il trenament en il center, mabain cunzunt il contact cun amaturs da chauns e glieud mirvegliusa. Nus vulain mussar co ch'in di da trenament sa preschenta exactamain. Co tut vegn preparà, dal pavlar ils chauns fin al preparar e liar las schlittas. E per ils uffants datti sper il glischar ils chauns er la pussaivladad da pudair ir sezs ina giada cun la schlittada.»

Or d'ina idea èn daventadas amicizias

Gia durant blers envierns beneventa Peider Andri Toutsch adina puspè differentas squadras da chauns da schlieusa en ses hotel. La via a Buffalora han chattà questa giada duas squadras. Ina da quellas – e gia durant in'entira emna giast en l'hotel Süsom-Givè – è l'equipa cun la Bernaisa Babs Caduff e ses partenari tudestg Roland Sum. Babs Caduff è gia stada campiunessa svizra e victura da pliras cuppas svizras e Roland Sum gia pliras giadas campiun mundial, campiun europeic e campiun tudestg.

Drei Personen mit zwei Hunden vor schneebedeckten Bergen.
Legenda: Babs Caduff, Peider Andri Toutsch e Roland Sum ensemen cun Pollux ed Orca (da sanestra). Dario Müller / FMR

Els 2 èn dapi var 6 onns giasts regulars ensemen cun lur chauns a Buffalora tar Peider Andri Toutsch. «Nus essan stads a la tschertga d'in nov lieu per trenar. Tar nus a chasa en il guaud tudestg avain nus bain la pussaivladad da trenar, dentant memia pauca naiv.»

Suenter trametter e-mails a tschients persunas, possessurs da loipas ed uniuns, avain nus survegnì duas respostas. In che ha respundì è stà Peider Andri.
Autur: Babs Caduff giast regular tar Peider Andri Toutsch.

E che quai n'è betg mo stà il cumenzament da numerusas visitas, mabain era in'amicizia, raquinta Babs Caduff plinavant.

Ina situaziun da win-win

Peider Andri Toutsch maina dapi 30 onns l'hotel Süsom Givè ed ussa dapi curt era il restaurant Buffalora. Tut sa chatta en vischinanza d'ina pitschna loipa da passlung e d'ina senda da spassegiar. Questa loipa vegniva preparada tranter auter da la vischnanca da Zernez.

Avant tschintg onns è Peider Andri Toutsch daventà qua manader da la loipa. L'hotelier emprova cun agid da differents sponsurs da porscher enturn ses hotel e restaurant insatge per vegnir duvrà gratuitamain. «Fin l'onn passà vegniva la loipa anc preparada cun in quad ed ina rolla. Dapi quest atun hai jau endrizzà ina pitschna maschina da far loipas da segund maun. Per quels che vulan pajar insatge, hai jau deponì in code QR a l'ur da la loipa. Pli gugent hai jau dentant, cura ch'els vegnan tar mai en l'ustaria.»

Ed uschia è naschida avant tschintg onns er l'idea cun ils chauns da schlitta. En Svizra datti numnadamain mo dus lieus uffizials per trenar sin naiv. Auters lieus dovran, sco quai ch'igl è il cas a Buffalora, la bainvulientscha da tut las persunas involvadas. Che quell'idea è entant vegnida sviluppada en ina «situaziun da win-win», declera Peider Andri Toutsch. Las equipas profitan dal fatg ch'ellas pon trenar en in lieu ideal ordaifer la vischnanca che na disturba nagin e Peider Andri Toutsch profitescha da la pussaivladad da pudair dar alloschi a las equipas en ses hotel.

Buffalora – in pitschen nouv Mecca?

«Nus vegnin fitg gugent qua», manegia Babs Caduff cun tut entusiassem. «Peider Andri ans prepara adina in grondius traject. Per nus e per noss chauns èn questas visitas adina ina fitg bella variaziun ed era la preparaziun per la proxima stagiun.»

U la visita da quest'emna, in trenament per la finiziun da la stagiun: «Nus avain grond gust da parter nossa passiun cun auters e da pudair mussar tge ch'igl è dad ir cun chauns da schlieusa. Questa natira, questa culissa e tut ils bels inscunters cun ils indigens che nus avain pudì emprender d'enconuscher ils ultims onns, tut quai ans fa simplamain grond plaschair.» Che persunas che fan quest sport sajan plitost individualists, ma ils inscunters sco quels sajan simplamain era per els insatge immens bel.

Bublöz e üerlöz er en l'avegnir

Lur fascinaziun per sport, respect ed era la moda e maniera co ch'els van enturn cun lur chauns han ils preschents pudì observar quest di da scuntrada a moda e maniera fitg famigliara ed ord emprim maun. Il punct culminant, almain per ils uffants, è stà da pudair far sezs ina giada ina runda accumpagnada en la scarsola. In'invista exclusiva en in sport plitost spezial en il Grischun, cun forsa in u l'auter fan dapli en l'avegnir.

Hund heult im Schnee.
Legenda: Dario Müller / FMR

E tgi sa tge che vegn anc dapli. Che la Val Müstair sco lieu per il sport da chauns da schlieusa è simplamain predestinada, da quai èn Babs Caduff, Roland Sum e Peider Andri Toutsch persvas. En il passà hai numnadamain era gia dà cursas. Ch'i duai ussa dentant dar l'emprim ina giada in champ da trenament per principiants, che duai avair lieu sche pussaivel l'onn proxim e ch'ins po lura guardar vinavant.

Uschia vegn ins er en l'avegnir a pudair udir ils huskies, greysters ed auters chauns en ina u l'autra maniera en la Val Müstair. Quai durant il trenament, durant dis d'inscunter, durant in champ da trenament e forsa in bel di era puspè durant ina cursa cun chauns da schlieusa.

RTR saira

Artitgels legids il pli savens