«La gronda preschientscha questa saira mussa che questa chaussa muventa ils da Luven. Ella muventa dentant er nus. Perquai che la vischnanca è responsabla per la segirtad da ses abitants». Cun quels pleds ha Marcus Beer, il president communal da Glion, beneventà ils preschents en la halla da l'anteriura chasa da scola. Bun in terz da las 150 abitantas ed abitants èn seguids a l’invit ed han vulì savair tge che gira en chaussa «Via dalla greppa». Suenter il bainvegni ha il schef dals manaschis communals, Marco Casanova, infurmà e dà ina survista dals fatgs.
Privlus sin distanza da 340 meters
La saira d'infurmaziun avevan ils da Luven giavischà cun ina petiziun. Il prim da matg 2024 ha in comité inizià da Jeanette Dalbert, Hans Ragetli e Martin Wetten inoltrà a la suprastanza communala ina brev suttascritta da 106 persunas. Cun quella han els vulì far attent a l'impurtanza da la via dalla greppa per la populaziun. Sin ina distanza da 340 meters maina quella a moda spectaculara tras ina paraid da crappa da plattamorta. Quella via vers Flond haja la vischnanca oriunda laschà bajegiar il 1911 da Hercli Bertogg da Savgein. Adina hajan ins mantegnì quella colliaziun impurtanta per la populaziun da Luven e Flond. Ella serva dapi 113 onns a ses scopo, e la populaziun giavischia ch'ins tegnia avert ella vinavant, han ils petiziunaris punctuà en lur posiziun a la vischnanca.
«Nus essan stads segirs che questa via è impurtanta per la vischnanca da Luven, ma nus n'avain betg pudì valitar en tge dimensiuns», concedan tant il president sco er il manader dals manaschis communals da la vischnanca. Suenter la fusiun avant diesch onns n'ha nagin rendì attent las autoritads a questa prioritad da la fracziun da Luven.
L'impuls per la petiziun è stada ina publicaziun uffiziala da Glion en il Fegl uffizial dals 23 da favrer 2024. Quel ha irrità ils abitants da Luven damai che la suprastanza communala aveva decidì da serrar «lur» via da la greppa. Dapi il december 2021 ha la vischnanca montà al cumenzament da l'enviern ina porta auta a l'entrada da la via dalla greppa, quai cun l'avis che la via servia a la rumida e sco deposit da naiv. La suprastanza communala ha communitgà immediatamain en las publicaziuns uffizialas. Per ordinari allontanava la vischnanca mintga primavaira la porta. Quella giada è ella dentant restada serrada.
Betg stà lev da decider
Mesemna saira ha Marco Casanova repetì il motiv: «Quai è stà necessari per proteger la populaziun», ha el punctuà. Avant in onn avevan ins constatà che crappa e plattas, entiras plantas, schizunt fraissens setgs e buglia crudava trasor sin il tschancun critic. Il lavurer communal da Luven ha pudì confermar che quai capita pli e pli savens. Suenter avair consultà il cussegliader da privels da la natira e suenter pliras inspecziuns al lieu saja sa mussà che la via sto restar serrada. La via ha il construider taglià effectivamain atras la paraid da crap. En plis lieus èn oz ils sochels dals posts da fier da la saiv vers val erodads, il medem vala per entirs urs da la via. I na saja betg stà lev da prender ina decisiun clera, concisa e surtut responsabla per tuts, ha Marco Casanova concedì. Igl è dentant stà cler ch'il access a la via dalla greppa è per nagin da la populaziun da muntada existenziala. Plinavant èsi stà cler ch'ins possia porscher in'alternativa per la via da viandar tranter Luven e Flond.
Il privel na pon ins betg allontanar
Ch'ils da Luven n'han betg gì plaschair da la mesira absoluta han els manifestà cun lur petiziun. Periclitar la vita saja irresponsabel, en cass d'accidents e mortoris stoppia la vischnanca «tegnair nà il chau», ha Marco Casanova fatg cler. Mesemna sera ha il schef dals manaschis communals pudì quietar els. «Nus faschain urden, schubregiain ed allontanain il material ch'è uss sin la via dalla greppa», ha Marco Casanova declerà. Uschia possian ins prender en vista dad avrir la via sin la stad 2025. Dentant ha el er accentuà: «Il grond privan na pudain nus betg allontanar, quel resta. Tut tenor svilup stuain nus dentant puspè serrar la via».
Il president communal Marcus Beer ha punctuà envers ils preschents che la suprastanza haja reservà en il preventiv communal 2025 ina summa da 60'000 francs per far las lavurs che lubeschan dad avrir la via. Cun in surrir ha el manegià: «Bancs da seser na datti nagins pli en quel territori. Nus na vulain betg che vus stoppias metter si chapellina cun seser sin quels». Marco Casanova ha finì l'infurmaziun cun l'avis ch'ins vegnia a tegnair sut controlla permanenta la via dalla greppa. Quai na saja betg il sulet lieu privlus sin il territori da vischnanca. La situaziun malsegira sa la paraid da plattamorta a Luven resta tendida. «Nus vegnin a metter ils signals da privel cun admoniziuns ed infurmaziuns ch'èn necessarias». Ina colliaziun segira vers Flond datti dal reminent gia oz. Ils da Luven han pia in'alternativa. Davent da la baselgia maina la via tais engiu fin a la pastira da Bual. Da là vers ensi sbucca ella puspè en la via existenta, simplamain suenter la zona da privel.