Co mida il return dad animals da rapina sco per exempel l'urs, il luf ed il luf-tscherver l’economia d’alp? Tge rolla gioga la protecziun da muntaneras? E co pon il turissem, l’agricultura e la protecziun da la natira chattar soluziuns da cuminanza? Durant l’ultim onn e mez ha la Scol’auta spezialisada dal Grischun (FHGR) provà da respunder questas dumondas.
Quai en collavuraziun cun las duas destinaziuns turisticas Arosa ed Engiadina Scuol Samignun Val Müstair, il Parc Naziunal Svizzer, il Parc da natira Biosfera Val Müstair, il Parc da natira Beverin, il Parc Ela sco er Grischun Vacanzas. Ussa è la fasa da perscrutaziun da quest studi terminada cun inqual enconuschientscha nova ed in project da pilot cun novas purschidas turisticas.
Tranter emoziuns ed ina plivalur turistica
«La tematica dals animals da rapina è per part ina discussiun ordvart emoziunala», di il docent da l’Institut per turissem e temp liber da la FHGR Christian Baumgartner vers la FMR. Era per quai dovria in tal project. Questa emoziunalitad na fetschia bain ni a la tematica sezza ni a tut las persunas pertutgadas.
In ulteriur fatg ch’el haja constatà durant ils ultims pèr onns: Las reclamaziuns da giasts a reguard la tematica dals animals da rapina sajan creschidas. Quai mussan differentas analisas da reclamaziuns che la scoul’auta ha realisà sin incumbensa dal chantun. Sin basa da questas observaziuns hajan ins tranter auter fatg ina retschertga cun 365 giasts en las regiuns participantas. Il resultat: Ils giasts han in grond interess ed ina tenuta da basa positiva vers il return dals animals da rapina. Plinavant s’interesseschan dus terz dals dumandads per excursiuns ed inscunters cun persunas dal fatg.
Crear istorgias
Cun exempels dad autras destinaziuns internaziunalas, nua che la convivenza cun animals da rapina è pli avanzada, hajan ins provà da chattar in dialog. Quai è capità en furma da plras sairadas e barats – uschenumnadas plattafurmas da dialog – en preschientscha dals pli differents acturs cun las pli differentas opiniuns. Da la chatschadra al paur, da la turisticra fin al protectur da l’ambient.
Excursiuns ed inscunters cun experts
-
Bild 1 von 3. Persunas dal fatg pon infurmar e sensibilisar giasts ed indigens …. Bildquelle: FMR / Cristina Golland.
-
Bild 2 von 3. … per la muntada da la convivenza dad uman ed animal da rapina …. Bildquelle: FMR / Cristina Golland.
-
Bild 3 von 3. … durant excursiuns ed en discurs direct. Bildquelle: FMR / Andrea Badrutt.
Da manar tut quests acturs vid ina maisa na saja betg adina stà simpel, manegia David Spinnler, il directur dal Parc da natira Biosfera Val Müstair. «Quai è ina tematica che n'è betg simpla da gestiunar. I dat emoziuns, i dat era problems. Per exempel cun attatgas sin nursas. Quai è tut sfidas, problems e realitads.»
Igl haja bain dà discussiuns ferventas, però sajan tuts restads vi dad ina maisa, hajan discutà e sajan era puspè vegnids la proxima giada. «Il punct principal è ch'i dovra ina discussiun tranter blers acturs. Questa tematica na pertutga betg mo ils purs u mo ils chatschaders, mabain nus tuts sco societad.» Perquai giavischa David Spinnler da pudair schizunt intensivar il dialog en l'avegnir en la regiun - e betg mo da stgaffir dapli chapientscha, mabain la fin finala istorgias cun in bun product turistic.
Nagin «turissem da safari»
E qua intunan tant Christian Baumgartner sco er David Spinnler che la finamira dal project na saja insumma betg da promover in «turissem da safari», mabain da simplamain porscher aventuras, nua ch'il giast possia approfundar sia savida dad animals da rapina. E quai senza «sensaziuns» e senza vulair «vender» in’opiniun pro u contra.
Da quest avis è era Hans Lozza dal Parc Naziunal Svizzer. La tematica cun il return dals animals da rapina procura era tar ses giasts per ina pluna dumondas e malsegirezzas. Tant pli importanta saja perquai ina bun’infurmaziun. «Mintga parc, saja quai in parc regiunal ubain in parc naziunal, stuvess avair purschidas en quest sectur.» In «turissem da safari» possian ins evitar e manar simpel, quai cun simplamain na sviluppar talas purschidas.
Per conclusiuns saja ussa anc memia baud, manaja Hans Lozza ed agiunta: «Nus avain vis ch'ils giasts han in fitg grond interess da vegnir infurmads ord emprim maun, e quai pudain provar da realisar cun questas purschidas ch'èn ussa avant maun.»
Dad in project da pilot ad in product per tuts
Per il mument sa tracti anc d’in project da pilot cun ina deschina da differentas spassegiadas ed excursiuns tematicas en las regiuns spezificas. Sper quai han ins realisà ina carta interactiva en l'Engiadina Bassa cun ina survista actuala, nua che la muaglia ed ils chauns da protecziun èn. Questa purschida vuless'ins optimar en il decurs dal temp, e sche pussaivel era schlargiar ed integrar autras regiuns.
Tge che resta però sut il stritg da quest project, na pon ins betg anc dir. Quai dependa la fin finala tant da la voluntad da tut ils acturs - ed era, quant bain che las differentas purschidas turisticas funcziunan. Però, sche quest project gida a calmar la situaziun e promova la toleranza ed acceptanza vicendaivla, lura na sa senta betg mo il giast meglier, mabain tuts.