La tuss chanina è ina infecziun bacteriala ch’è derasada sin tut il mund. Ed era sche la gronda part da las persunas èn vaccinadas resta la infecziun, di la media chantunala dal Grischun, Marina Jamnicki.
Il curs da la tuss chanina
La fasa d’infecziun po durar trais emnas enfin ch’ins senta sintoms. Lura saja savens ch'ins sa sentia stanchel u ch'ins ha in zic fevra. E suenter cumenza la tuss, Marina Jamnicki declara che quai èn attatgas da tuss extrem fermas. Ch’ins sto suenter l'attatga respirar profund e ch’ins sburfla. Tar uffants u giuvenils pudess quai esser uschè ferm, ch’els han da vomitar. Questa fasa sa durar pliras emnas e suenter sa calma la tuss plaun a plaun.
Quest onn dettia en tut l’Europa ina unda pli gronda da la tuss chanina. Uschia era en Grischun: dal mars enfin l’entschatta zercladur hai dà 43 cas.
En Grischun avev'ins in pli grond cas en l’Engiadin’Ota ed in pli pitschen en la Val dal Rain. Tar tuts dus lieus eran pertutgads giuvenils enturn 15 onns ed intgins uffants pli giuvens.
Sco ch'i vegn tar infecziuns
Savens dettia infecziuns en gruppas, sco en scola, scoletta, canortas ed uniuns. La transmissiun capita sur guts, sco era tar il virus da corona. Contagius saja la tuss chanina durant las emprimas duas emnas da sintoms. La media chantunala di, ch’ins po prender antibiotica. Alura han uffants e giuvenils da restar a chasa tschintg dis. Sch’ins na prenda betg antibiotica, lura duain ins restar a chasa per 21 dis. Quai per evitar ulteriuras infecziuns.
Vaccinaziun
La vaccinaziun saja la metoda la pli effectiva per evitar l’infecziun. Tar poppins tutga la vaccinaziun da chanina tar questas da basa e sto vegnir repetida. Las mammas ch’èn en speranza survegnan la vaccinaziun per proteger il poppin en las emprimas emnas. En ils emprims mais da vita vegn alura vaccinà il poppin sez. Questa vaccinaziun duai vegnir repetida cura che l’uffant è tranter quatter e set onns e suenter cura ch’el è tranter 11 e 15 onns anc ina giada. Marina Jamnicki di, che la rata da vaccinaziun era en ils ultims 20 onns tar 95 pertschent.
La finamira è da proteger la persuna sezza, dentant surtut ils poppins. Numnadamain po la tuss chanina esser gravanta tar uffants pitschens. Or da quest motiv èsi impurtant ch'era il conturn da poppins sa lascha vaccinar – pia fragliuns, geniturs, non e nona, madritscha e padrin ed era las persunas che lavuran cun poppins.