Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Mesiraziuns mussan: Glatschers lieuan vinavant svelt

Ils glatschers en Svizra n'èn betg be da grond interess per la scienza mabain er ord vista economica. Dapi la fin dal 19avel tschientaner vegnan ils glatschers mesirads mintg'onn en il chantun. Da far quai è dentant vegnì ils ultims onns pli e pli grev, scriva il chantun.

purtret da dus stritgs da mesiraziun sin in grip, 2019 e 2020.
Legenda: Il glatscher Porchabella il settember 2021. Uffizi da guaud e privels da natira

L'Uffizi da guaud e privels da la natira mesira mintg'onn cun GPS radund 20 glatschers en il Grischun. Quai sin incumbensa da la Rait da mesiraziun da glatschers svizra (GLAMOS). Ils glaziologs e las glaziologas da GLAMOS cumbineschan las datas cun infurmaziuns da purtrets ord l'aria per evaluar la grondezza dals glatschers. Da far tals purtrets che cuntinueschan per part retschertgas ch'i dat dapi passa 100 onns, saja pli e pli grev.

Malgrà la blera naiv dal 2020/21 e la stad fraida constatain nus puspè ch'ils glatschers han pers massa, cumpareglià cun la media dals ultims onns.
Extract da la publicaziun dal chantun

Cler visibel: Regress da glatschers entras midada dal clima

Malgrà la blera naiv durant l'enviern 2020/21 e la stad plitost fraida, han ins mesirà ch'ils glatschers en il chantun Grischun han pers massa er durant l'onn 2021. Il Vadret da Morteratsch en l'Engiadin'Ota ha pers 57 meters lunghezza cumpareglià cun l'onn avant. Quai correspunda a la media dals ultims 10 onns. Ch'ils glatschers perdan massa vesian ins era vi da las lieungas dals glatschers che sa retiran pli e pli fitg.

Adina dapli glatschers èn sa retratgs, uschia che lur lieungas giaschan sin flancas taissas da la grippa e n'èn uschia betg pli accessiblas senza privel. Il Vadret dal Cambrena al Pass dal Bernina ed il Glatscher da Punteglias en Surselva èn be dus da tals exempels.

Auters glatschers, sco il Vadret da Lischana en l'Engiadina Bassa u il Glatscher da Lavaz en Surselva èn entant luads uschè ferm, che lur ur è strusch pli da vesair sut il material ch'è cruda lasura. En spezial tar glatschers crudads dapart u glatschers pitschens saja quai pli e pli grev da differenziar.

Pervi da la midada dal clima vegn quest destin a pertutgar baud u tard tut ils glatschers en il chantun Grischun. Las datas da las mesiraziuns annualas dal chantun Grischun e da GLAMOS pon ins ir a guardar online.

audio
Per tadlar curt e cumpact
ord RTR Audio dals 08.03.2022.
laschar ir. Durada: 55 Secundas.

RTR novitads 06:00

Artitgels legids il pli savens

Scrollar a sanestra Scrollar a dretga