Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Chalira – il sguard enavos Stads chaudas chaschunan er dapli mortoris

Gist per persunas pli veglias po la chalira actuala esser fatala. Durant las stads da record èsi er pussaivel da mesirar la rata da mortalitad pli auta. Quest onn hai dà quai durant l'unda da chalira il zercladur.

Radund 300 persunas ad onn moran en Svizra pervi da la chalira. La tendenza crescha. Durant stads chaudas èsi anc ina giada marcantamain dapli. Durant la stad da record 2003 hai dà stgars 1'000 mortoris. Er questa stad è puspè fitg chauda. Durant il zercladur han las temperaturas chaschunà ina rata da mortalitad pli auta ch'usità. E quai senza avair quintà l'unda da chalira actuala.

Persunas periclitadas

Avrir la box Serrar la box

Fitg periclitadas da talas temperaturas èn persunas pli passadas. Tar ellas datti gia tar temperaturas normalas il privel ch'i baivan memia pauc, tar temperaturas autas vegn quest sentiment per said u fom reducì anc pli ferm. Plinavant na vegn il corp savens betg pli da regular uschè bain la temperatura.

Persunas cun malsognas cronicas, dunnas en speranza ed uffants pitschens èn er pli periclitads, damai che quels na pon, u betg regular uschè bain la temperatura en il corp, u che quella funcziun n'è anc betg sviluppada bain avunda.

Il problem vegn a s'augmentar ils proxims decennis. Entras la midada dal clima datti adina dapli stads chaudas. Tranter las 10 stads las pli chaudas, mesiradas dapi il 1864 da MeteoSvizra, hai dà set durant ils ultims 20 onns. L'onn 2022 è sin buna via dad er sa rangar tranter quellas stads da record. Quai suenter che gia il matg è stà il segund chaud dapi l'entschatta da las mesiraziuns.

Savens hai dà or d'ina primavaira sitga ina stad extrema

Ina primavaira sitga influenzescha, sche la stad vegn extrem chauda. Quai ha ditg il professur emerità per istorgia dal clima e da l'ambient, Christian Pfister, envers SRF. En sias analisas è dà en egl a l'expert ch'ina stad fitg chauda, saja savens seguida sin ina primavaira sitga. Quai saja in ferm indizi che las circumstanzas da la primavaira influenzeschan er la stad. Il ristg d'ina unda da chalira sco actualmain, creschia cun ina primavaira sitga.

video
Christian Pfister en l'emissiun «10 vor 10» da SRF
Or da 10 vor 10 dals 18.07.2022.
laschar ir. Durada: 3 minutas 55 Secundas.

Adina puspè undas da chaliras

In sguard en las datas mussia ch'igl ha en Svizra adina puspè dà undas da chalira. Sco exempel numna Christian Pfister l'onn 1540. Là haja en grondas parts da l'Europa dà in'unda da chalira e sitgira. Durant il fanadur da quai onn n'haja er betg pluvì, uschia ch'igl ha dà blers incendis da guaud. Pervi da quels saja sa sviluppada ina tschajera sitga. Quella tschajera saja stada da constatar da la Svizra fin en Pologna.

Sch'i vegn en media adina pli chaud avain nus era adina dapli eveniments extrems ed era adina pli extrems eveniments extrems.
Autur: Christian Pfister professer emerità per istorgia dal clima e da l'ambient

Il professur na crai betg che tals eveniments pudessan sa repeter actualmain. Da sclauder totalmain na saja quai dentant betg, surtut sch'i vegn vitiers aria extrem chauda. Tge ch'è dentant dà en egl: Ils davos pèr onns hai adina puspè dà novs records da chalira. Sch'i vegn en media adina pli chaud, lura dettia er dapli eveniments extrems, uschia l'expert. I sajan er pussibel eveniments extrems ch'ins na chatta betg en ils ultims tschientaners.

Artitgels legids il pli savens

Scrollar a sanestra Scrollar a dretga