19. Mars: la glina cun suspect da record
La saira dals 19 da mars: Il prim da mars cumpara la glina sco farcla satiglia. Tranter las 19:00 e las 19:28 sa preschenta el profundamain sur l'orizont dal vest. La part vesaivla vegn ad esser uschè stretga ch'ella rumpa in record.
Senza vaider lontan u telescop vegni grev d'identifitgar quest spectacul fascinant.
Artemis II: sgol equipà enturn la glina avant la fin d'avrigl
Il program «Artemis» da la NASA, in project communabel internaziunal cun la participaziun da l'ESA, JAXA e CSA, ha ina finamira ambiziusa: Per l'emprima giada dapi l'Apollo 17 il december 1972 duain puspè umans atterrar sin la glina.
Suenter il sgol da test betg equipà dad «Artemis I» la fin da l'onn 2022, stat ussa en il center l'emissiun successiva equipada «Artemis II». Quatter astronauts duain circular la glina en ina nav spaziala Orion. Il termin exact da partenza n'è anc betg definì, duai dentant capitar avant ils 6 d'avrigl 2026.
Questa animaziun mussa il sgol da 10 dis da la missiun «Artemis II» en furma dad in «otg», cun in sgol sperasvi en gronda autezza sin la glina. L'occupaziun vegn a avanzar en il spazi pli fitg che mai in uman avant.
«Artemis II» prepara il terren per «Artemis III» ch'è planisà per l'onn 2027. Per quest intent duai ina crew da quatter persunas atterrar sin la glina e montar in modul d'abitar sin la surfatscha. Quest modul duai servir sco alloschi a las astronautas ed als astronauts futurs en il territori.
12 d'avust: stgiradetgna dal sulegl la pli gronda dapi il 1999
Il pli grond highlight per ils fans da l'astronomia vegn quest onn probablamain ad avair lieu la saira dals 12 d'avust – la stgiradetgna dal sulegl la pli gronda dapi l'onn 1999. Sin l'Islanda, en la part dal nord da la Spagna e sin Mallorca datti schizunt ina stgiradetgna totala dal sulegl, damai ch'il sulegl è per curt temp cuvert cumplettamain da la glina.
En Svizra vegni ad esser ina stgiradetgna parziala dal sulegl – fin a 90% dal sulegl vegn ad esser cuvert. La stgiradetgna dal sulegl cumenza a las 19:25 ed ha cuntanschì il maximum da las 20:19. Lieus situads pli aut èn spezialmain adattads bain per vegnir observads. Tut quai vegn a sa mussar a l'orizont dal nordvest.
28 d'avust: stgiradetgna da la glina bunamain totala
Levamarvegls dastgan sa legrar ils 28 d'avust d'in eveniment spezial al tschiel. La stgiradetgna parziala da la glina cumenza en Svizra a las 04:30. Ses punct culminant cuntanscha ella las 06:13. La glina vegn lura ad esser cuverta per 96% – il meglier mument per observar quest spectacul natiral.
Dentant il temp chatscha: tras il sulegl che leva daventi adina pli difficil da vesair la glina stgirentada. Per in'observaziun optimala vegn recumandà in lieu cun vista libra vers vest.
Tut las persunas che han gugent stailas crudantas duessan nudar las suandantas datas:
12 d'avust: Gist suenter la stgiradetgna parziala dal sulegl vegnan spetgads blers meteor. L'uschenumnà current dals Perseids duai striunar a nus varsaquants stailids vi dal tschiel nocturn.
13 fin 30 da november cun il maximum ils 17 da november: Ins po far quint cun fin 15 meteors per ura.
7 fin ils 17 da december cun il maximum ils 13 da december: Ins po far quint cun fin a 120 meteors per ura.
Or da l'archiv: