En Svizra pajan adina pli paucas persunas cun daner blut, las pussaivladads da pajar digitalmain cun carta u servetschs da pajament vegn adina pli populara. Tuttina giavischa 95% da la populaziun da salvar il daner blut, sco ina retschertga da la Banca naziunala svizra mussa.
Actualmain èsi francà en la lescha che la Banca naziunala svizra segirescha il provediment da daner blut ed era ch'il franc è la valuta svizra è definì en la lescha.
Tge vul l'iniziativa?
Quai na basta betg a las aderentas ed als aderents da l'iniziativa «Gea ad ina valuta svizra libra ed independenta cun munaida u bancnotas (Il daner contant è libertad)». Quella vul che l'obligaziun d'avair daner blut vegnia fixada en la Constituziun. Il medem vala per il franc svizzer. Entras quai duvrassi ina votaziun dal pievel cun ina maioritad dals chantuns per midar la valuta u per abolir il daner blut.
L'iniziativa vul era che la Confederaziun è da nov responsabla per il provediment da daner blut, e betg sco fin uss la Banca naziunala svizra.
Tge vul la cuntraproposta?
Er il Cussegl federal ed il parlament èn da l'avis da reglar da nov las disposiziuns davart il provediment cun daners bluts en la Constituziun federala e betg mo sin il stgalim da la lescha sco enfin ussa.
Il parlament e la regenza na van dentant betg d'accord cun la formulaziun da l'iniziativa e preschentan perquai ina cuntraproposta che sa basa sin la formulaziun da las leschas existentas. En la Constituziun duain vegnir agiuntadas las suandantas duas frasas: «La valuta svizra è il franc. La Banca naziunala svizra garantescha il provediment cun daners bluts.»
Tge midass cun l'iniziativa u la cuntraproposta?
Ni l'iniziativa dal pievel ni la cuntraproposta n'avessan consequenzas per il mintgadi tenor la Confederaziun. I na resultassan naginas novas incumbensas e nagins custs supplementars.
Cun francar ils daners bluts en la constituziun garanteschan omaduas propostas che las disposiziuns davart il provediment cun daners contants e davart la valuta svizra pon vegnir midadas mo tras ina votaziun dal pievel – e mo sch'il pievel ed ils chantuns acceptan la midada.
Cun excepziun da la Partida Verd-liberala sustegnan tut las partidas la cuntraproposta dal parlament. La PPS e la UDF che sustegnan l'iniziativa sustegnan tar la dumonda da tagl la iniziativa.
