Siglir tar il cuntegn

Vallais Incendi a Crans-Montana – tge è enconuschent?

Tar in fieu en ina bar en il vitg enconuschent per ir cun skis hai dà radund 40 morts e 115 persunas èn vegnidas blessadas.

  • La notg da Silvester hai dà in grond incendi en ina bar a Crans-Montana. Radund 40 persunas èn mortas – i sa tracta cunzunt da persunas giuvnas.
  • Circa 115 persunas èn blessadas. 100 dad ellas han blessuras grevas. L'identificaziun dals blessads cuzza anc.
  • Il motiv per la catastrofa da fieu vegn anc examinà. Las autoritads discurran d'in «flashover», in fieu ch'è sa derasà enorm svelt.

Quai è capità: En la bar «Le Constellation» a Crans-Montana en il Vallais hai dà in fieu, radund 40 persunas èn mortas. 115 persunas èn blessadas, bleras grevamain. Il fieu è rut ora a las 01:30.

Quai è enconuschent da las unfrendas: Las autoritads èn fitg precautas cun infurmaziuns davart las unfrendas. L'identificaziun da lezzas haja la pli auta prioritad, ha ditg la procura publica. Davart la vegliadetgna na fa la procura publica era betg indicaziuns concretas. Da Son Silvester haja dentant blera glieud giuvna en ina destinaziun da skis, ha ditg in commember da la regenza vallesana.

Las lavurs forensicas èn cumplexas, perquai hajan ins era dumandà agid dals chantuns vischins. Cunquai che Crans-Montana è in lieu da vacanzas cun renum internaziunal partan ins dal fatg che las unfrendas vegnan da differents pajais.

Il minister da l'exteriur talian aveva communitgà il suentermezdi che 12 fin 15 Talians sajan en ospitals svizzers pervi da la catastrofa, e radund il medem dumber saja sparì. Era il departament da l'exteriur franzos ha communitgà ch'almain sis persunas da la Frantscha sajan blessadas ed otg persunas sajan sparidas.

Infurmaziuns per parents

Avrir la box Serrar la box

Per las famiglias d'unfrendas datti agid psicologic ed ina hotline: 0848 112 117. Las autoritad supplitgeschan la populaziun d'esser discret e mussar respect envers las famiglias d'unfrendas.

Tge capita cun ils blessads: Ils radund 100 blessads èn vegnids transportads en ospitals vallesans. L'ospital Vallais ha activà il plan da catastrofa – tut las salas d'operar e la staziun intensiva sajan occupadas cumplainamain. Ina part dals blessads, oravant tut quels cun grevas arsentadas èn vegnids transportads en ospitals universitars, radund in tozzel en il center spezialisà da l'ospital universitar da Turitg. L'ospital universitar da Losanna ha surpiglià 22 pazients e pazientas. Turitg e Losanna èn ils sulets centers spezialisads per talas blessuras en la Svizra. Ina pledadra da Losanna ha ditg envers Keystone-SDA ch'ins na quintia betg cun dapli pazients. Ins stoppia dentant evaluar quant ditg ch'ins possia lavurar cun ils meds supplementars u sch'ins stoppia forsa transferir pazients en auters ospitals.

A la conferenza da medias da la saira ha il cusseglier federal Guy Parmelin ditg ch'el saja en contact cun il president franzos, Emmanuel Macron, els hajan discutà la situaziun. Ins dovria tschertas cumpetenzas, ins haja bain spezialists en Svizra, saja dentant era en contact cun collegas en l'exteriur.

Il ministeri da sanadad da la Frantscha ha la saira communitgà da surpigliar pazients or da la Svizra – oravant tut unfrendas cun grevas arsentadas. Il dumber exact ed or da tge ospitals ch'ils pazients vegnan n'è betg enconuschent – or motivs da protecziun d'identitad. Il ministeri da l'exteriur conferma ch'ils sis pazients franzos vegnian transferids.

Quai san ins dal motiv: I na sa tractia betg d'ina attatga, accentueschan las autoritads a chaschun da la conferenza da medias il di da Bumaun. I haja dà in uschenumnà «flashover», communitgeschan las autoritads il suentermezdi.

Tge è in «flashover»

Avrir la box Serrar la box

In «flashover» u «sigl da fieu» è il mument nua ch'in fieu pitschen sa mida andetgamain ad in fieu grond – che cumpiglia l'entira stanza.

Markus Grenacher, il president da la conferenza d'inspecturs da pumpiers, declera ch'il «flashover» sa sviluppeschia dals gas da fim d'in fieu pitschen, local. Sche quest gas na possia betg fugir, sch'i haja avunda oxigen – e la temperatura s'augmentia – alura dettia quest sigl da fieu.

Tut la materia che possia brischar piglia andetgamain fieu e la temperatura s'augmentia sin 1'000 fin 1'200 grads.

Il fenomen na saja betg rar, mabain tutgia plitost tar il mintgadi da pumpiers.

Per persunas betg scoladas saja prest impussibel d'enconuscher in «flashover» avant ch'el capita. Perquai saja la devisa cura ch'i brischia: immediat bandunar la stanza, telefonar als pumpiers e spetgar.

Las autoritads supplitgeschan da desister da speculaziuns, cunquai che las investigaziuns hajan pir cumenzà.

La situaziun actuala: La regenza vallesana ha proclamà la «situaziun speziala» per coordinar las forzas da salvament. Entras quai pass possian ins mobilisar tut ils meds senza retard ed impediments. Plirs tschient commembers da polizia, sanitad e pumpiers sajan en acziun. Tenor il president da la regenza dal Vallais, Mathias Reynard sajan stads en acziun passa 150 persunas da pumpiers, polizia e sanitad. Plinavant

  • 13 helicopters
  • almain 40 ambulanzas
  • 35 persunas sajan idas dad els anora en l'ospital
  • 80 persunas hajan ins transportà cun meds d'urgenza
  • 60 persunas vegnian tractadas a Sion
  • ils cas grevs sajan tranter auter a Losanna e Turitg, nua ch'igl haja experts per talas blessuras

Las reacziuns: Il president da la Confederaziun Guy Parmelin ha condolà en il num dal Cussegl federal ed ha spustà ses pled tradiziunal da Bumaun. El fetschia quai ord respect per las unfrendas e las famiglias pertutgadas.

Il schef dal departament da sanadad, socialesser e cultura dal Vallais, Mathias Reynard ha ditg envers las medias ch'in di da festa saja sa midà en in dischariel e tenor Frédéric Gisler, cumandant da la polizia chantunala sajan els tuts schoccads. Per el èsi l'emprim di da lavur sco cumandant.

Era or da l'exteriur datti reacziuns, tranter auter dal president franzos Emmanuel Macron

U dal president da l'Israel, Isaac Herzog.

RTR novitads 12:00

Artitgels legids il pli savens