Siglir tar il cuntegn

Dis da litteratura Soloturn Asa Hendry: «Plaschair che la lavur survegn renconuschientscha»

Ils Dis da litteratura a Soloturn èn il festival pluriling il pli impurtant en Svizra ed in inscunter annual da la scena litterara locala – ina buna plattafurma era per auturs ed auturas da la Svizra da preschentar lur texts ad in public pli vast. In'ovra rumantscha stat spezial en il center.

Durant ils Dis da litteratura a Soloturn vegn Asa Hendry onurada a Soloturn cun il Premi svizzer da litteratura 2026 per ses text dramatic «archiv», in monolog che tracta da traumas che vegnan dads vinavant da generaziun a generaziun en ina famiglia da purs. Il premi è dotà cun 25'000 francs.

Intervista cun Asa Hendry

Avrir la box Serrar la box

RTR: Asa Hendry, gratulesch per il Premi svizzer da litteratura 2026. Tge munta quest premi per Vus persunalmain?

Asa Hendry: Jau m’allegr natiralmain fitg! Igl è stà ina bella surdada da premis il venderdi saira als Dis da litteratura a Soloturn. I fa natiralmain plaschair che l'atgna lavur survegn ina tala renconuschientscha.

«Archiv» tracta da traumas che vegnan dads vinavant da generaziun a generaziun en ina famiglia da purs. Tge d’era l'emprima sbrinzla, il punct da partenza, per il monolog «archiv»?

Mia atgna experientscha cun ir ad alp gioga segir ina rolla per quest text – e da vegnir en contact uschia cun persunas ch'enconuschan la vita ad alp gia bler pli ditg che jau. Jau hai discurrì cun differentas persunas ch'han raquintà da pli baud, ed jau hai badà ch'i na vegniva betg adina raquintà dal tut. Jau hai adina gì il sentiment ch'i dat era parts che vegnan laschadas ora. Jau hai cumenzà a scriver quest text per chapir quest silenzi. La lavur ad alp ha en general ina gronda influenza sin mia lavur artistica en general.

Cun in premi creschan savens era las spetgas ad in'autura, ad in autur. Sentis Vus quel squitsch per proxims projects litterars?

Jau emprov da far vinavant simplamain quai che fa era gust, da far pausas sche jau las dovr, da far autras chaussas, betg mo litteratura. Uschia duai il scriver restar insatge spezial e betg daventar in «abit», mintgadi. Jau na sent entant betg squitsch, era sch'el è forsa qua.

«archiv» è in toc dramatic – sin tge tribunas al vesain u udin nus sco proxim?

«archiv» ha gia gì premiera al festival Travers a Zuoz il settember 2025, inscenà da la reschissura Rebekka Bangerter. L’inscenaziun vegn mussada la primavaira 2027 al Teater Cuira ed è sin la shortlist dal Schweizer Theatertreffen 2026. Jau persunalmain lavur actualmain a Turitg en la Gessneralle vi d’in toc cun il titel «Mutterzungen» ch'ha premiera ils 11 da zercladur 2026 e tracta la dumonda tge che va a perder, sch’ina lingua svanescha.

Sco che la persuna scriventa ha ditg envers RTR, saja in bel sentiment sche la lavur vegn appreziada e survegn ina tala reconuschientscha.

Drei Personen auf Bühne, eine spricht ins Mikrofon.
Legenda: Asa Hendry durant la vernissascha dal cudesch «archiv», durant ils Dis da litteratura rumantscha 2025 a Cuira. RTR

Plaschair ed dischillusiuns

Ils Dis da litteratura a Soloturn èn ina gronda plattafurma per la scena litterara da la Svizra. Er Gianna Olinda Cadonau preschenta sia publicaziun «Am Kantenhain» cun raquints tudestgs. Ed uschia è la preschientscha rumantsch-grischuna da quest onn era gia enumerada. Per l'autura da l'Engiadina èsi in grond plaschair da pudair far part – gist er perquai ch'ella è represchentada cun sias istorgias curtas e betg cun in roman. Normalmain saja pli simpel da vender in roman che istorgias curtas - tant ad in public, sco er ad uschè in festival.

Era sch’i dess anc autras publicaziuns grischunas d’interess, uschia per exempel il pli nov roman dad Angelika Overath «Calanda oder Alvas Antwort». L'autura ch'abita a Sent n'è dentant betg vegnida envidada en als dis.

Jau sun dischillusa che jau na sun betg vegnida envidada en quest onn. Jau viv per il scriver e dal scriver.
Autur: Angelika Overath Autura

Spezialmain trumpada saja ella, perquai ch'ella considerescha ses cudesch actual sco ina da sias ovras las pli impurtantas.

Linguas minoritadas: vesair e vegnir vesì

Nadina Derungs, la manadra da la Chasa Editura Rumantscha ch'ha edì il cudesch premià «archiv» dad Asa Hendry, sa giavischass adina dapli visibilitad – almain ord vista rumantscha. En cumparegliaziun cun la massa da litteratura da lingua tudestga, taliana e franzosa saja la litteratura rumantscha gia represchentada adequatamain.

Sco moderatur, dentant er sco translatur è Claudio Spescha als dis da litteratura. Uschè occurrenzas dattan la pussaivladad d'avrir il horizont e da preschentar ils texts d'ina lingua minoritara ad in public pli vast. Plinavant saja interessant da vesair las reacziuns.

RTR Marella 10:00

Artitgels legids il pli savens