L’astrofisicher tudestg Andreas Burkert perscrutescha stailas e galaxias ed è persvadì ch'i dat insatge pli grond davos tut quai. Vita e cretta è s’inscuntrada cun el en il rom da l’occurrenza «Sternstunde Regula» da la Baselgia Refurmada Cuira.
Duas perspectivas sin la medema realitad
Tge è il carstgaun en in univers cun milliardas galaxias? E tge munta cardientscha, sche la scienza chapescha adina dapli da quest univers? Per Andreas Burkert na stattan scienza e cardientscha betg en opposiziun. Ellas èn duas perspectivas sin la medema realitad.
La scienza explitga il «co»: co che stailas naschan, co che galaxias sa furman, co che l’univers s’extenda. La cardientscha dentant dumonda «pertge»: pertge datti insumma tut quai? E per el na vegn cardientscha betg pli pitschna cun dapli savida – mabain ella crescha.
Sche jau guard sin l’univers hai jau adina dapli l’impressiun che tut tutga ensemen en ina moda e maniera miraculusa. Che nus tuts e tuttas essans part da quel plan da construcziun. E per mai è quai dapli che fisica.
Il big bang ed ils cunfins da la scienza
Ina da las teorias centralas da la fisica moderna è il big bang: l’idea che l’univers è naschì avant radund 13.8 milliardas onns ord in stadi extrem cumpact e chaud. La fisica po descriver fitg precis tge ch'è capità suenter quest mument. Ma tge ch'ha chaschunà il big bang – quai resta avert. La scienza di qua: «Nus na savain simplamain betg.» E gist qua s'avra ina porta per interpretaziuns – per cardientscha. Betg sco cuntramodel da la scienza, mabain sco cumplettaziun.
Responsabladad en in univers immens
Il sguard en il cosmos mida la perspectiva. Noss planet para pitschen – sco ina pitschna «culla blaua» en in univers immens. E gist quai rinforza per Andreas Burkert il sentiment da responsabladad: nus avain mo questa terra. E per il fisicher èsi er cler: tar tantas milliardas galaxias e planets fiss quai bunamain absurd sche la terra fiss l’unic lieu cun vita. Quai metta en dumonda nossa posiziun: essan nus unics u be in exempel tranter blers?
Ed a la fin restan grondas dumondas: tge capita suenter la mort? Tge è il senn? Per Andreas Burkert n’è la resposta betg decisiva. Impurtanta è la tenuta: la prontadad da betg savair tut – e tuttina da dumandar vinavant.