«Oz pon ins dir che quai è stada la festa dal tschientaner», di Rudolf Pazeller, quella giada in giuven cuschinunz da Tarasp. El era entamez tut questa opulenza, cura ch‘il schah da la Persia ha festegià cun in spectacul mai vesì.
Rudolf Pazeller e Persepolis
-
Bild 1 von 12. In giuven cuschinier il 1971 a Persepolis – . Rudolf Pazeller (segund da sanestra) en la cuschina dal schah. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 12. Regurdanzas vivas – . anc 55 onns suenter sa regorda Rudolf Pazeller vi dad istorgias e detagls. Bildquelle: RTR.
-
Bild 3 von 12. Sa colliar directamain cun il passà glorius da l’antica Persia – . quai era l’intent dal schah e perquai ha el dà ora passa 2 milliardas. Bildquelle: RTR.
-
Bild 4 von 12. Il buffet da gala – . las illustradas da tut il mund rapportavan da la festa dal tschientaner. Bildquelle: RTR.
-
Bild 5 von 12. Fotografias sco regurdanzas – . quels ch’eran da la partida avevan survegnì suenter intginas fotografias da la festa. Bildquelle: RTR.
-
Bild 6 von 12. In sguard sin la citad da tendas exclusiva – . Rudolf Pazeller dat in'invista en ses album. Bildquelle: RTR.
-
Bild 7 von 12. La gloria en la tenda dal desert – . uschia guardavan or las stanzas da durmir en las tendas. Bildquelle: RTR.
-
Bild 8 von 12. Ina parada da 20 milliuns – . tant duai ella avair custà. Bildquelle: RTR.
-
Bild 9 von 12. Il who is who dal 1971 – . la glista dals giasts da Persepolis. Bildquelle: RTR.
-
Bild 10 von 12. Ed anc ina giada –. la segunda pagina dals giasts da la festa. Bildquelle: RTR.
-
Bild 11 von 12. En onur da la festa dal tschientaner – . Rudolf Pazeller en la stiva dal restaurant a Tarasp. Bildquelle: RTR.
-
Bild 12 von 12. Senza na gieva betg – . quai era la marca d’entrada per insumma avair access a las localitads da la festa. Bildquelle: RTR.
Il motto dal schah per sia festa: «Why not the best?»
L’imperatur da la Persia, il schah Mohammad Reza Pahlavi, na vuleva festivar nagut auter che la renaschientscha da la civilisaziun iranaisa. Sco giast celebrà da San Murezzan saveva el tge che luxus era e perquai è il motto stà cler: per la festa a Persepolis bastava mo il meglier dal meglier.
Quai è stada ina pretensiun ch’el aveva envers nus tuts che lavuravan là. Daco betg il meglier – why not the best?
Quai era er il motto da Rudolf Pazeller, in giuven cuschinunz da Tarasp, ch’era vegnì grazia a ses bab – concierge en l'hotel Palace a San Murezzan – en la cuschina dal schah a Persepolis. Per quest eveniment aveva il schah laschà sgular betg be mangiativas, biancaria ed argentaria amez il desert iranais, mabain era cuschinunzs e cameriers da Paris e San Murezzan.
Il schah da Persia e l'Engiadina
-
Bild 1 von 7. Samedan, ils 17 da favrer 1975:. Il president franzos Valéry Giscard d'Estaing e sia dunna s'inscuntran cun il schah e sia dunna Farah Pahlavi sin l'eroport. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 2 von 7. San Murezzan, ils 9 da schaner 1967:. Cyrus Reza e sia sora Farahnaz, ils uffants dal schah Reza Pahlavi e l'imperatura Farah Diba, sin staziun. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 3 von 7. San Murezzan, ils 26 da schaner 1975:. il schah da la Persia e sia dunna Farah Diba sin pista. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 4 von 7. Villa Suvretta, il favrer 1975:. La famiglia en lur villa a San Murezzan. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 5 von 7. Genevra, 28 da mars 1979: . Ils autos dal schah da la Persia, Reza Pahlavi, tranter auter quest Lamborghini Miura, vegnan vendids ad in'aucziun. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 6 von 7. Suvretta, favrer 1975: . La pressa spera sin maletgs dals Pahlavis. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 7 von 7. Teheran, ils 16 da favrer 1979:. Il schah Mohammad Reza Pahlavi e l'imperatura Farah bandunan l'Iran. Bildquelle: Keystone.
Da San Murezzan a Persepolis
Il schah da la Persia aveva ina colliaziun speziala cun la Svizra, raquinta Sacha Zala, professer per istorgia nova a l’Universitad da Berna e directur dal posta da perscrutaziun Dodis. Uschia saja il monarc iranais vegnì per pliras raschuns adina puspè en Svizra e surtut a San Murezzan. Per l'ina pervia da la colliaziun persunala, per l'autra era pervi da politica ed il prestige social.
Il onns 1960 e 1970 era San Murezzan il lieu d’inscunter per il jetset internaziunal e dimena era per il schah e sia famiglia.
Dodis (Documents Diplomatics Svizzers)
In zic da quest prestige internaziunal ha el importà perquai era da San Murezzan a sia festa da Persepolis. Oswald Toutsch barmier, da lez temp camerier al Palace Hotel San Murezzan, era intgantà dad esser vegnì dumandà per ir a servir a quai che la pressa sgiagliada da tut il mund numnava la festa dal tschientaner.
In sguard davos las culissas
Las preparativas per la festa dals 12 als 14 d’october 1971 èn stadas giganticas. Ella ha gì lieu en in citad da tendas fatgas da 37 kilometers saida.
Per vegnir a Persepolis aveva il schah laschà bajegiar in’autostrada da 1'000 kilometers da Teheran a Persepolis. Per ils radund 600 giasts da 69 pajais eran vegnids sgulads 18’500 kilograms mangiativas. Per ils dus giuvens rumantschs, Rudolf Pazeller ed Oswald Toutsch, miraclas, co quai ch’els descrivan il 1972 en in’emissiun dal post da program Cuira:
Finalmain arrivads a Persepolis ans crudavan bunamain ils egls or dal chau cun vesair tut questa pumpa e miraclas, construidas bel ed aposta per ina festa che dura dus dis – in pitschen paradis per in pèr preferids.
Enormas èn era stadas las mesiras da segirezza. Mintga camerier vegniva escortà dad in schuldà e las buttiglias da vin na vegnivan betg degustadas mo pervi dals cucuns, mabain pervi d'attentas da tissi. Igl era ina festa extraordinaria en tut las dimensiuns.
Elecziuns 2024 – L’Iran, ils mullahs e las dunnas
L’Iran e la festa da Persepolis
Extraordinarias eran numnadamain era las spaisas. Uschia rapporta la televisiun Svizra:
Tut en tut ha pajà il stadi iranais 2,5 milliardas francs per il pli grond inscunter da promis dal mund, nua che tut ils monarcs da quest mund, divers presidents da stadis ed auts represchentants da 69 pajais eran envidads.
La fin dals quints n’era la festa da Persepolis betg il cumenzament dad ina nova era, ma il cumenzament da la fin dal schah.
Memia gronda era la povradad da la populaziun, memia raffinads ils mullahs che savevan incendiar la ravgia da las fullas a tala maniera, ch’il pajais è crudà en ils mauns da la revoluziun islama il 1979 – ed il schah Mohammad Reza Pahlavi ha stuì fugir da ses pajais.