Siglir tar il cuntegn

1976 Avant 50 onns: La sitgira dal tschientaner

La sitgira da l'onn 1976 vala sco ina da las pli grondas anomalias meteorologicas dal 20avel tschientaner en Svizra. Particularmain il chantun Grischun ha gì ina sitgira sco anc mai, cun consequenzas massivas per l'agricultura, la selvicultura e la vegetaziun natirala.

La fasa da sitgira ha durà en Svizra dal december 1975 fin mez fanadur 1976. Il Grischun è stà pertutgà en moda spezialmain ferma: La Val dal Rain Anteriur, la Tumleastga e l’Engiadina han registrà quantitads da precipitaziuns che muntavan parzialmain mo a 30 fin 40% da la media a lunga vista. La situaziun en la Tumleastga è stada particularmain dramatica, cun prads ch'eran setgentads fin sin ils pizs.

Schwarzweiss-Landschaftsaufnahme eines Berges mit Schnee und Gletscher neben einem See.
Legenda: Il Lago Bianco sin il Pass dal Bernina è quasi vid. Fotografia dals 13 da fanadur 1976. Keystone

Meglra è stada la situaziun en l’Alvra ch'è restada verda ed ha furnì racolta suffizienta. Quai mussa co che la precipitaziun en regiuns alpinas po variar fermamain localmain.

La funtauna

Consequenzas per l’agricultura

L’agricultura en il Grischun ha stuì cumbatter cun grondas sfidas durant la sitgira. Ils prads e las pastgiras han patì fermamain da la mancanza d'aua, quai che ha influenzà fermamain la producziun da fain.

Entant ch'ils prads en la Tumleastga eran cumplettamain setgs, è il stadi dals prads en l’Alvra stà pli bun, ed ils purs han pudì far ina racolta pli buna. Tuttina han blers purs stuì trametter lur muvel pli baud sin las alps, nua che las cundiziuns eran meglras. En tschertas regiuns era dentant era là la situaziun critica.

Kühe grasen auf einer Almwiese mit einem alten Brunnentrog im Vordergrund.
Legenda: Ils bigls sin las pradas n'avevan nagina aua pli. Sco qua sin in prà a Panaduz, ils 28 da zercladur 1976. Keystone

Era la producziun da graun è stada fermamain pertutgada. Entant che las spezias da graun d’enviern han anc survivì relativamain bain, han las spezias da primavaira patì fermamain pervi da la sitgira e las autas temperaturas. Ils prads da tirc han mussà ina situaziun irregulara: ils prads semnads baud han pudì sa sviluppar meglier, entant che quels semnads pli tard han patì da la mancanza d’aua.

L'entira Europa pativa

Avrir la box Serrar la box

L'unda da chalira da l'onn 1976 en l'Europa vala sco pli chauda stad en l'Europa en il 20avel tschientaner – ed en spezial en la Gronda Britannia.

Ina zona da pressiun auta ha dominà l'aura da la fin da matg enfin la fin da l'avust.

La Gronda Britannia aveva en media 15 uras da sulegl durant quest temp e questa stad ha survegnì il surnum «The year of the ladybug» («l'onn dal bau da Nossaduna»).

Ils guauds e la vegetaziun en crisa

Ils guauds dal Grischun han era patì fermamain da la sitgira. En spezial las plantas giuvnas han gì difficultads pervi da lur sistem da ragischs anc betg sviluppà bain, uschia che quellas n’han betg cuntanschì aua en las profunditads dal terren.

En tschertas regiuns hai dà ina mort visibla da differentas spezias da plantas, sco per exempel schember e fau. Ils effects a lunga vista da questa situaziun extraordinaria èn anc oz visibels, cun in creschament pli plaun e rintgs da lain pli stretgs.

Anomalias meteorologicas

La raschun per la sitgira è stada ina circulaziun atmosferica extraordinaria. Las zonas da pressiun auta han per mais bloccà las fronts meteorologicas usitadas che procuran normalmain per las precipitaziuns en la regiun. En il zercladur e fanadur 1976 eran las temperaturas sur la media, quai che ha rinforzà la svapuraziun e fatg la situaziun anc pli critica.

Solidaritad e sustegn statal

Per far frunt a la situaziun dramatica èn vegnidas mobilisadas mesiras extraordinarias. En il Grischun èn vegnids organisads transports d’aua per alimentar las muntaneras.

Zwei Personen in Uniformen benutzen einen Feuerwehrschlauch auf einem Feld.
Legenda: A Trun gida l'armada da sauar ils prads, ils 7 da fanadur 1976. Keystone

Era l’armada è vegnida engaschada per transportar aua sin las alps. Il Cussegl federal ha mess a disposiziun agids finanzials per gidar ils purs a surmuntar las perditas. Tuttina èn ils donns stads considerabels, e blers purs han stuì reducir lur muntaneras.

Artitgels legids il pli savens