L'atun 2024 han ils organs forestals da la vischnanca da Trun fatg si egls: En il territori da Muot da Munt sur il vitg da Trun era in grip da 240 meters cubic e radund 600 tonnas ruschnà radund 70 meters da la plaunca giu sur il guaud. Avant che far quest viadi sa chattava il crap a l'ur da las lavineras sin in'autezza da radund 2'350 meters sur mar.
Sco il selvicultur communal da Trun, Carlo Monn, ha ditg l'entschatta december 2024 a la FMR, n'era quest crap betg in nunenconuschent. Tuttina na quintava nagin ch'el possia vegnir en moviment in mument. Sin ses viadi a val ha il grip destruì tschintg elements da lavineras, 20 ulteriurs èn vegnids donnegiads per part er d'autra crappa ch'è vegnida en moviment il medem mument. Per il vitg da Trun e la populaziun n'è quest eveniment betg stà in privel.
Siglientà il glimari
Suenter avair prendì invista da la situaziun ed examinà ils donns, èn ils organs forestals vegnids a la conclusiun da siglientar il grip. Quai è capità avant radund duas emnas. «L'emprim è ina part tranter 60 e 70 cubics dal crap vegnida siglientada davent. Nus avain vulì guardar la reacziun dal crap e dals tocs ch'èn lura sa distatgads», di Carlo Monn. Quest'emprima etappa saja reussida tenor giavisch. En duas ulteriuras etappas è l'autra part dal grip lura vegnida siglientada, medemamain da l'interpresa Bianchi ch'è spezialisada sin quest sectur.
Surveglià il territori
«Il territori è vegnì serrà e surveglià cumplettamain durant quest temp», punctuescha il selvicultur communal da Trun. La tocca dal grip giascha uss en il conturn e per pudair remplazzar, reparar e prolungar las lavineras sto ella vegnir segirada ed allontanada per part. Avant che cuntinuar cun las lavurs vi da las lavineras vegni anc ad esser necessari da francar il nas d’in grip. «Quest nas è bain anc stabil, mo il pe da quel betg dal tut. Il fundament da quel vegnin nus a stabilisar, tranter auter cun ancras», declera Carlo Monn.
Remplazzar lavineras veglias
Sco Carlo Monn di, vegn ina part da la crappa nizzegiada per construir in mir sitg per stabilisar la spunda. Quest mir duai dentant er servir en l'avegnir per franar ulteriura crappa che pudess sa distatgar en il territori. L'ultima etappa da quest project cun custs da radund 670'000 francs è da remplazzar, reparar ed er engrondir las lavineras. «Prolungadas vegnan ellas là nua ch’il crap era. Ils ultims dus envierns ha quel per uschè dir ademplì la funcziun da lavineras, di Carlo Monn.
-
Bild 1 von 3. Suenter la siglientada. Il lieu nua ch'il grip era e nua che la tocca da quel è uss. Bildquelle: Vischnanca da Trun.
-
Bild 2 von 3. Dal grip restan be pli tocca. Bildquelle: Vischnanca da Trun.
-
Bild 3 von 3. Gronds donns vi da las lavineras entras la crudada dal grip. Bildquelle: Vischnanca da Trun.
Chaschunà grond donn
Il grip ha donnegià lavineras sin ina lunghezza da radund 72 meters. Da quai vegnan reparads 60 meters. «Tras il pais e la dinamica dal crap èn quellas vegnidas smugliadas ensemen per part sco gasettas. Per part sa tracti da lavineras ch'èn 60 onns veglias. Ina data marcada d’in miradur en ina da las lavineras datescha dal 1965», constatescha il selvicultur communal e di vinavant: «Las lavineras existentas vegnan prolungadas cun novas per radund 50 meters.» Ils custs ch'il project a Muot da Munt chaschuna vegnan subvenziunads da chantun e Confederaziun cun 74%. Ils ulteriurs 26% vegnan repartids sin l'Uffizi da construcziun bassa dal chantun Grischun, la Viafier retica e la vischnanca da Trun.