Siglir tar il cuntegn

Tuberculosa tar tschiervs Il cumbat cunter la derasaziun cuntinuescha

La Svizra vala sco pajais senza tuberculosa – auter che l’Austria. Dapi bun 20 onns datti en il Montafon tschiervs infectads. Il 2024 è la situaziun s'intensivada. Il Grischun ha perquai decis mesiras. Ina derasaziun sur il cunfin avess cunzunt consequenzas severas per il Parc Naziunal Svizzer.

Tge è tuberculosa?

Avrir la box Serrar la box

La tuberculosa è ina malsogna infectusa bacteriala cun in decurs cronic. Animals selvadis, animals da niz ed umans pon survegnir questa malsogna. L'agent patogen dominant dals cas da tuberculosa tar ils tschiervs en l'Austria dal Vest ed en la Germania dal Sid è actualmain la bacteria Mycobacterium caprae. Ella po vegnir transmessa sin arments, dentant er sin umans.

En il Partenz duain ils tschiervs era vinavant vegnir intercurids sin tuberculosa. La raschun saja, ch’i dettia era vinavant cas da tuberculosa en il Montafon en l’Austria, datiers dal cunfin tar il Grischun. L’Uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d’animals ha prolungà las mesiras da surveglianza fin la fin dal 2027.

Surveglianza intensiva cuntinuescha

Fin oz n'hai anc betg dà in cas da tuberculosa tar tschiervs en il Grischun. Per garantir che quai restia uschia e per evitar in scenari zunt problematic en il Parc Naziunal Svizzer stoppian ils tschiervs – ch'èn vegnids sajettads u vegnids chattads crappads – vinavant vegnir intercurids sin tuberculosa. La finamira saja, tenor Giochen Bearth, il manader da l’Uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad, d'examinar circa 30% dals animals.

Cunquai che la situaziun al cunfin è sa midada avain stuì instradà in uschenumnà territori d'observaziun.
Autur: Giochen Bearth veterinari chantunal

L'onn 2024 eran quellas mesiras pli intensivas vegnidas instradadas, suenter che l'uffizi chantunal aveva constatà intgins cas da tschiervs infectads datiers dal cunfin. Per impedir che l'epidemia d'animals dal Montafon sa derasia en direcziun dal Grischun e per pudair reagir ad uras è da lez temp vegnì definì ina zona d'obeservaziun en il Partenz.

Karte der Überwachungs- und Sperrzonen für Tuberkulose bei Hirschen in Graubünden.
Legenda: Las zonas e mesiras definidas tras l'Uffizi chantunal per segirezza da victualias e per la sanadad d'animals. Chantun GR / Grafica RTR

En ils territoris communals da Seewis, Grüsch, Schiers, Luzein, Küblis e la fracziun Saas a Claustra han lieu dapi lura controllas pli intensivas. Questas controllas ed observaziuns intensivas duain pia cuntinuar fin il 2027 en la zona gia definida.

Er il scumond da pavlar vala vinavant

Dapi l'onn 2016 vala in scumond per persunas privatas da pavlar selvaschina d'ungla (tschiervs, chavriels, chamutschs, capricorns) en la regiun da cunfin cun il Vorarlberg e cun il Tirol. Il scumond è vegnì prolungà danovamain per ina durada illimitada. Per realisar tant la mesira dal scumonda da pavlar sco er quella da l'observaziun è l'uffizi tenor Giochen Bearth avisà fermamain sin il sustegn da chatschaders e chatschadras sco er dals purs e da las puras en la regiun.

En il mender cas duvrassi mesiras radicalas

L'october dal 2024 aveva il veterinari chantunal, Giochen Bearth infurmà ch'el saja alarmà pertutgant la tuberculosa tar ils tschiervs en il territori dal Montafon sur il cunfin en l'Austria. En in'intervista cun RTR aveva el da lez temp mess a lieu ils privels e las consequenzas pussaivlas d'ina derasaziun da la malsogna.

Intervista cun Giochen Bearth (2024)

Avrir la box Serrar la box

Giochen Bearth è il manader da l'Uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals dal Grischun. El ha dà resposta a dumondas da la FMR.

FMR: Quant alarmanta è la situaziun cun la tuberculosa al cunfin dal chantun Grischun?

Giochen Bearth: La situaziun n’è betg pli alarmanta che fin uss. Jau cumparegl la situaziun cun quella dad ina cella da malaura cun bratschs en differentas direcziuns. Quella cella sa chatta en il Silbertal en l’Austria. Nus constatain che la cella sa mova adina pli datiers a nus. Dapi onns sa chatta il chantun Grischun sin la dretga via cun ses programs da surveglianza da la situaziun.

Quinta il chantun cun tuberculosa tar tschiervs il proxim temp – è il privel ina dumonda dal temp?

Igl è da supponer ch’i saja ina dumonda dal temp avant che nus constatain l’emprim cas da tuberculosa en il Grischun. Impurtant èsi lura d’impedir ina derasaziun da la malsogna sin la populaziun da tschiervs. Nus faschain tut il pussaivel per impedir quai. Cura che la tuberculosa è qua, po ella strusch pli vegnir eliminada. Il mument ch’ella è qua, n’è il pass tar la biestga betg pli grond.

Il zercladur ha il chantun prolungà las mesiras da prevenziun. Supponivan las instanzas responsablas gia lura ch’i pudess dar cas da tuberculosa als cunfins grischuns?

Na, quai na savevan nus betg savair. La prolungaziun è succedida per il motiv che la situaziun n’era anc adina betg buna en l’Austria. Las mesiras che nus avain instradà gia avant plirs onns èn las dretgas, per quest motiv avain nus prolungà il program da surveglianza.

Quant privlusa è tuberculosa per ils carstgauns?

Tuberculosa è ina zoonosa, ina bacteria. En contact cun in animal malsaun po il carstgaun pigliar quella, per exempel en in uigl. In privel exista era per il chatschader. El sto resguardar intginas mesiras d’igiena. Tranter quellas sa chattan guants per ils mauns en contact cun in animal sajettà. Uschè ditg ch’il chatschader na constatescha betg midadas vi dals organs da la selvaschina, n’exista nagin privel. Cas cuntrari sto el annunziar quai a la surveglianza da chatscha.

Co sto il chatschader sa depurtar là nua ch’i pudess dar in cas da tuberculosa tar in tschierv?

Nus avain stgaffì in manual cun las directivas. Per ils chatschaders pertutgads en il Partenz organisain nus era sairas d’infurmaziun. Dals animals ch’ils chatschaders han sajettà ston els prender glondas dal begl e dal lom per controlla. Glondas dal culiez taglia il guardiaselvaschina sez ord l’animal.

Ad in simposi davart la tuberculosa tar ils tschiervs avant tschintg onns a Seewis avais Vus tematisà la speranza ch’i dettia prest in vaccin per ils animals selvadis e da chasa. Quant lunsch è il svilup dad in tal?

La scienza n’è betg pli lunsch che lura. In na dat anc adina betg in vaccin per ils animals. La tuberculosa tar ils tschiervs è dal reminent il medem tip da bacteria sco la tuberculosa tar il carstgaun. Il grond privel per il carstgaun da pigliar quel è il turissem internaziunal. Adina puspè vegn la malsogna importada da pajais da l’Africa u da l’Ost.

Dus cas da tuberculosa en il Montafon eran vegnids cumprovads la stad dal 2024. Sinaquai ha il chantun prendì mesiras pli fermas per impedir ina derasaziun en direcziun Grischun.

Ils dus tschiervs eran vegnids sajettads la fin d'avust 2024 sin il territori da l'alp Tilisuna en il Gampadelstal (Montafon). En il rom d'in program da surveglianza eran quels vegnids testads sin tuberculosa cun agid da la metoda PCR – il resultat dal test è stà positiv.

Sche la malsogna arrivass propi en il Grischun, pudess'ins be cumbatter ella cun intensivar la chatscha ed uschia sajettar grondas quantitads da tschiervs. In scenari zunt problematic fiss dentant sche tschiervs infectads arrivassan en il Parc Naziunal Svizzer – perquai ch'intervenziuns da l'uman èn da princip scumandadas là.

Tuberculosa sco grond privel per il Parc Naziunal Svizzer

Fin ussa n’han ins anc betg registrà cas en il Parc Naziunal Svizzer. Excluder ch'i pudess dar cas da tuberculosa en l'avegnir, na pon ins dentant betg. E sche tals cas vegnissan documentads, lura vegniss la lescha d’epidemia en vigur. Per metter a lieu la situaziun sco era il privel e las consequenzas pussaivlas ha RTR visità il Parc Naziunal Svizzer l'onn 2024.

Sche la lescha d'epidemia giess en vigur, avess quai tenor Flurin Filli, vicedirectur dal parc naziunal, consequenzas fitg negativas. Il chantun pudess alura numnadamain pretender la chatscha sin las bestgas infectadas en il parc naziunal.

Quai cuntrafaschess a la filosofia dal Parc Naziunal Svizzer. A mai faschess quai mal da lubir la chatscha en il Parc Naziunal Svizzer, nua che la natira duai vegnir surlaschada ad ella sezza.
Autur: Flurin Filli vice-directur dal Parc Naziunal Svizzer

Tenor Flurin Filli saja la chatscha sin tschiervs en il parc naziunal schizunt cuntraproductiva. Ussa s'inscuntran ils tschiervs en blers lieus en il parc naziunal. Entras ina chatscha dettia dentant pli paucs lieus nua ch'ils tschiervs vegnissan ensemen. Quests lieus fissan per las bacterias che chaschunan la tuberculosa terren favuraivel per siglir da bestga a bestga, uschia che la situaziun daventass bler pli precara.

Or da l'archiv

RTR novitads 09:00 / RTR Magazin 17:00

Artitgels legids il pli savens