«Nus na pudain betg retegnair quai, persuenter essan nus memia pauc ferms», di Alwin Meichtry. En il vitg da Leuk en il Vallais ha cumenzà ina debatta: Elon Musk vul plazzar qua 40 antennas per ses internet da Starlink.
Il nurser Alwin Meichtry è in dals aderents dal nov stabiliment – resistenza saja inutila: «Jau dovr la colliaziun da stailas per survegliar mias nursas.» L'enviern viva Meichtry en l'aclaun Lichten sur Leuk ensemen cun sias nursas.
«Ils animals èn mia famiglia», di el. Suenter in'attatga brutala dal luf saja el vegnì conscient: El stoppia adina savair co ch'i giaja cun ses animals.
Mintga utilisader da Starlink posseda in'atgna e pitschna antenna. Ella sa drizza automaticamain tenor ils satellits en il spazi e retschaiva uschia dad els l'internet. Ils ultims onns ha Elon Musk bajegià ora massivamain la rait da satellits – ed uschia era sia pussanza: el po tschentar en u tschentar ora l'internet. Sco exempel: Dapi che schuldada russa n'ha betg pli access a Starlink, ha l'Ucraina gudagnà terren.
Per survegliar sias nursas durant la stad ad alp fa Meichtry diever da la tecnica dad Elon Musk: Starlink è ina rait da satellits che proveda las regiuns isoladas cun l'internet: «Sin mia alp n'hai jau nagina recepziun da telefonin. Per retschaiver las datas da mias nursas dovrel jau Starlink», di il nurser en la «Rundschau» da SRF.
Starlink vegn en Svizra
Per spisgentar vinavant la rait planisescha Starlink a Leuk ina staziun a terra cun 40 antennas da ballas. Gia oz sa chattan pliras cuppas da satellits grondas sur il vitg. Quellas communitgeschan dentant cun trabants vegls.
«Ils plans dad Elon Musk han ina dimensiun cumplettamain nova», di Hanna Schnyder-Etienne. «Jau sun consternada. Cun l'implant survegniss Elon Musk ina pussanza incredibla.»
Hanna Schnyder-Etienne e Roman Kuonen èn gia dapi blers onns medis dal vitg a Leuk ed han fatg recurs cunter la dumonda da bajegiar. «I va per pussanza e daners e nus essan ils cunigls d'experiment», di Kuonen.
Ultra da la ristga da radiaziun teman ellas da daventar ina dependenza. «La Svizra n'ha nagin access a las datas che Starlink transportescha.»
In vitg muntagnard ed ils pussants
Tuttenina è in vitg vallesan amez la politica mundiala. Era al tschaiver en ils vitgs è Elon Musk tema. In car da tschaiver è decorà sco Space Shuttle, las opiniuns èn divididas. «Quai porta raps a nus», din ils ins. «Quai na tutga betg en il Vallais», din ils auters.
Il recurs cunter la dumonda da construcziun è actualmain pendent tar il chantun. La Confederaziun ha gia dà ina concessiun d'emprova per colliaziuns fixas en Svizra. Ins beneventia novas raits da satellits, ha scrit il Cussegl federal sco resposta sin ina interpellaziun. «Per mai chatscha il Cussegl federal il chau en il sablun», di il recurrent Roman Kuonen.
Tge influenza che la colliaziun da Starlink po avair, sa mussa en la guerra da l'Ucraina. «Tge capita cun nossa neutralitad e cun nossa segirezza? I sto dar ina discussiun naziunala», di Hanna Schnyder-Etienne.
Sto la Svizra sa dustar cunter ils plans dal gigant da tecnologia? Po in pitschen vitg drizzar ora insatge cunter il pussant Elon Musk?
Bleras vuschs en il vitg èn scepticas qua e vesan pli gugent il positiv en ils plans dals Americans. Er il pastur Alwin Meichtry: «Jau dovr la tecnica per dar segirtad a mias nursas. Uschiglio stuess jau durmir tar ellas en la tenda. Jau n'avess gnanc in'autra schelta.»
Starlink ha fundà l'atun in'atgna filiala en Svizra. Manadas duain las novas antennas vegnir da la Signalhorn SA. Omaduas firmas han refusà ina intervista cun la «Rundschau».