Avant passa in onn e mez è in portg selvadi stà sin visita en l’Engiadina. L’animal era in giast exotic en Engiadina. Ed ina surpraisa è era stà ch'il portg selvadi aveva survivì l'enviern. Però da primavaira l’onn passà è il portg vegnì sajettà perquai ch’el ha fatg donns sin prads.
Entant ch'en Engiadina ed en il Grischun èn ils portgs selvadis giasts rars, è quai auter giu la bassa e là chaschunan quels gronds donns. Per exempel en il chantun da Turitg.
Igl è l'agricultura che patescha dals portgs selvadis. En tschertga da verms e lindornas destrueschan els ils prads. Uschia capità sin in prà da Franziska Näf da Glattfelden che sa chatta en il nord dal chantun da Turitg. Quai ch'era verd è ussa brin, ha la pura raquintà envers SRF.
Igl è simplamain uschè lunsch ch'ins na va gnanc pli a guardar ils donns ch'ils portgs chaschunan perquai ch’igl è deprimant.
Franziska Näf ha 25 hectaras prads da natira ch’èn la basa da pavel per il muvel. Ella declera che pervi dals donns dals portgs selvadis na vegn ella betg pli da nutrir las vatgas cun ils prads mabain ch’ella sto cumprar pavel supplementar. Ed era sch'ils donns vegnan indemnisads na basta quai betg per cuvrir ils custs.
Franziska Näf n‘è betg l'unica cun il problem dals portgs selvadis. Ils donns ch'ils portgs chaschunan per l'agricultura en il chantun da Turitg èn mintga on tar radund 350'000 francs. Ed era sch'i vegn fatg intensivamain chatscha sin ils portgs, n’èn ils donns betg daventads pli pitschens.
Perquai vul il chantun da Turitg – sper la chatscha – er investir en la prevenziun. Ins ha fatg in nov concept per portgs selvadis. Ins vul focusar pli ferm sin la prevenziun.
Il chantun sustegna differentas mesiras da prevenziun per en tut in mez milliun francs: per exempel saivs da protecziun, savurs che na plaschan betg als portgs, ladim amar e lura datti er anc ils apparats da tun.
L'idea è da metter autpledaders sin ils prads e laschar ir tuns che na plaschan betg u fan tema als portgs – sco chauns che bublan u tuns da sajettims. Cun las ramurs duain ils portgs selvadis vegnir spaventads dals prads.