Apaina che las raits da traffic en las citads sa dasdan, sa mussan emprimas differenzas e mintgatant er intginas particularitads – dain in sguard sin las colliaziuns dal mez da transport preferì, il bus.
Citad da Berna dorma ditg
Il clisché da la citad federala vegn confermà, sch'ins guarda cura ch'il traffic public cumenza la damaun: A Berna circulescha l'emprima colliaziun da bus pir a las 05:10. Citads sco Lucerna, Losanna u Winterthur èn lura gia da viadi dapi radund in'ura. Cun il tren ins riva dentant schont a partir da las 04:18 davent da Berna direcziun Turitg.
Per ina gronda surpraisa procura dentant Zug. Malgrà sia impurtanza sco lieu economic cumenza l'entir traffic public a sa mover pir a las 05:06 – uschè tard sco en nagin'autra citad svizra pli gronda.
I dat mo ina citad svizra, nua ch'il traffic public na sa ferma mai dal tuttafatg: Genevra. Qua circuleschan bus e trams bunamain l'entira notg. Uschia è la citad da diplomats in'excepziun en Svizra. Ma tge citads – cun excepziun da Genevra – cumenzan lur manaschi il pli baud?
Basilea è disà cun il «Morgestraich»: La citad registrescha suenter Genevra l'emprima partenza. Gia las 04:10 parta l'emprima colliaziun da bus en la citad. 10 minutas pli tard suonda Basilea-Champagna cun il cumenzament da manaschi a las 04:20. A Turitg circulescha il traffic public a partir da las 04:29.
Grischun è era in levamarvegl
- L'emprim tren parta da Cuira a las 04:11 direcziun Turitg.
- A las 04:24 ins riva cun il tren da Landquart a Glion.
- Era il di da lavur per manischunz e manischunzas da bus cumenza baud – il pli baud bus va da Razén a Cuira a las 04:27.
Quai in bus cun in pli lung viadi che rimna la glieud che ha da cumenzar baud a lavurar, u fan schont la marvegl in viadi. Tar las citads che sa dasdan il pli baud riva Cuira sin plaz quatter. Ma betg mo enturn la citad principala grischuna viagia il traffic public schont baud, era en las regiuns. Per exempel ins riva las 04:28 cun il tren da Samedan a San Murezzan, u a las 04:39 cun bus da Mustér a Glion.
En congual svizzer va l'emprim auto da posta en il Vallais a las 03:40 da Brig a Mund. En emprima lingia dovran questa colliaziun collavuraturas e collavuraturs da la Lonza.
En general è la Svizra in pajais da bus. Da 6'488 colliaziuns activas a las 07:20 èn 4'897 colliaziuns da bus u autos da posta. Quests cumenzan pli baud e transporteschan las pendularias ed ils pendularis or dals vitgs e da las aglomeraziuns en ils centers da traffic pli gronds.
Schon baud sur ils vitgs u guauds ora – cun la pendiculara
L'emprima pendiculara en Svizra parta a las 04:15 la damaun da Stalden per ir a Staldenried en il chantun Vallais. Diversas pendicularas en Svizra èn da viadi baud. En il Grischun è quai la pendiculara da Veulden a Razén. L'emprim viadi fa questa a las 06:05 per transportar persunas che lavuran u uffants da scola. Durant il di vegn questa pendiculara era duvrada frequentamain da turists.
Pir in'ura e trais quarts pli tard sa dasdan autras pendicularas en il Grischun:
- 07:45 funiculara da Punt Muragl enfin Muottas Muragl.
- 07:45 pendiculara da Schlarigna enfin Marguns.
- Suenter a las 08:00 numerusas che mainan en in territori da skis.
-
Bild 1 von 2. Da las pendicularas en il Grischun è questa da Veulden a Razén la levamarvegl. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 2 von 2. La funiculara da Punt Muragl enfin Muottas Muragl fa l'emprim gir a las 07:45. Bildquelle: Keystone.