En projects, nua ch'i vegn lavurà cun l'intelligenza artifiziala (IA) duessan era vegnir resguardadas implicaziuns eticas, giuridicas e socialas. Vul dir che collavuraturs e collavuraturas duessan esser conscients da las consequenzas. I pertutga numnadamain betg mo leschas, mabain era il sentiment u l'impressiun che clients u persunas privatas survegnan.
In exempel per chapir l'intent dal studi: Avant trais onns han plans da las Viafiers federalas SBB da montar cameras procurà per agitaziun. La SBB ha vulì analisar cun cameras, quanta glieud che viagia cura. Quai ha alura dà grondas undas en las medias e clientella ha temì che questas cameras pon identifitgar mintga persuna ed uschia seguir mintga pass. Era sche quai n'era betg l'intent da la SBB, ha l'interpresa decidì da realisar quest project cun autras cameras ch'èn plitost sensurs.
En il studi da la FHGR e l'Universitad da Turitg èsi vegnì examinà, sche fatschentas èn conscientas da lur diever da l'IA. Tar dus terzs dals collavuraturs e da las collavuraturas na saja quai betg il cas.
A questas persunas n'èsi betg conscient che lur applicaziun ha in effect sin l'etica e la societad.
E quai schegea che fatschentas han instruments per examinar quai. Per gronda part èn quai dumondas da reflexiun sco per exempel:
- Avessas ti sco collavuratur in bun sentiment, sche quest project vegn realisà?
- Fiss quai bun, sche quai è scrit sin l’emprima pagina da la gasetta regiunala?
- Co reagiss tia famiglia, sch’ella vegniss a savair che ti fas part da quest project?
Tenor il manader dal studi da la FHGR Christian Hauser vegnian questas dumondas dentant per gronda part respundidas fauss. El fa l’exempel, co ch'ina persuna ch'ha sin maisa in project d'intelligenza artifiziala respunda: «Ah mia mamma n'avess segir nagut encunter quest project» – senza ir pli profund. Uschia sajan questas persunas anc pli segiras da la chaussa. Era sch'i dat sfidas eticas, giuridicas u socialas.
Il team da la FHGR e da l'Universitad da Turitg è pervia da quai vegnì a la conclusiun ch’i dovra dumondas pli focusadas. «Pudess ina persuna sa sentir discriminada cun quest project?». Ina soluziun simpla manegia Christian Hauser. Quest model cun talas dumondas è dapi intgins dis publitgà per fatschentas.