Flair grischun al «Sechsilüüte» a Turitg
-
Bild 1 von 5. Il capricorn grischun fa fin il glindesdi saira guardia sur la citad da Turitg. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 5. La rolla sco chantun da giast porscha la chaschun da preschentar divers products regiunals a millis persunas. Bildquelle: RTR.
-
Bild 3 von 5. Durant ils quatter dis dal «Sechsilüüte» chattan ins ina massa stans cun products grischuns. Bildquelle: RTR.
-
Bild 4 von 5. Bildquelle: RTR.
-
Bild 5 von 5. In tren da la Viafier Raetica cursescha actualmain tras la citad da Turitg. Bildquelle: Keystone.
Quest venderdi, punct a las 18:00, vai liber uffizialmain cun la festa dal «Sechsilüüta» a Turitg. Il chantun Grischun dastga – suenter 22 onns – puspè esser da la partida sco giast. Durant quatter dis spetgan diversas festivitads nua ch'era il Grischun po sa preschentar da sia meglra vart, tut sut il motto «proppi patgific». Il punct culminant ha lura lieu il glindesdi saira cura ch'il Böögg vegn brischà.
Il «Sächsiilütii», u co ils da Turitg din «Sächsilüüte», è ina gronda festa da primavaira da lunga tradiziun che carmala mintg'onn millis persunas en la citad da Turitg.
Suenter 22 onns: Grischun è puspè giast
Glindesdi, ils 20 d'avrigl vegn brischà sco mintg'onn a Turitg ina poppa da strom che vesa ora sco in um da naiv. L'uschenumnà «Böögg» ha ina lunga tradiziun en la citad. E dapi l'onn 1991 envida Turitg mintg'onn da nov in chantun da la Svizra sco giast. Suenter il 2004 è quest onn per la segunda giada il chantun Grischun envidà sco giast.
-
Bild 1 von 3. Sin ils binaris turitgais charrescha in tram en las colurs cotschnas da la Retica. Bildquelle: Viafier retica.
-
Bild 2 von 3. La Retica ed il manaschi dal VBZ a Turitg han fatg in barat a chaschun dal Sächsilüüte. Bildquelle: Viafier retica.
-
Bild 3 von 3. A Cuira cursescha actualmain ed ils proxims mais in tren en il look dals trams turitgais. Bildquelle: Viafier retica.
Durant quatter dis vul il chantun Grischun purtar il spiert dal Grischun giu la Bassa sut il motto: «echt patgific». Organisà il program ha in comité d'organisaziun cun represchentaziun dal chantun e da las zunfts da Turitg. Tut la fin d'emna datti divers concerts d'artistas e d'artists dal Grischun ed autras festivitads.
Ina da questas festivitads è la preschentaziun da la chanzun ch'il Grischun ha publitgà per il grond eveniment a Turitg. La cumposiziun exclusivamain per quel di ha fatg Simon Klucker che vegn a sunar la chanzun live al Sächsilüüte.
En differents lieus en la citad da Turitg èsi da vesair bleras atgnadads e spezialitads grischunas, tut en las trais linguas grischunas sa chapescha. Durant il cortegi dals uffants la dumengia ed il cortegi «Zug zum Feuer» il glindesdi datti delegaziuns dal Grischun che participeschan.
Istorgia vivida en il decurs dal temp
La tradiziun dal Sächsilüüte en quella furma cun il cortegi dals uffants datti dapi l'onn 1862. A quest emprim cortegi d'uffants han fatg part unicamain ils mats. Las mattas eran be permessas en il proxim cortegi il 1867. En il decurs dal temp èn sa sviluppadas quellas tradiziuns da festivitads sco che nus las enconuschain oz. L'onn 1955 veseva il cortegi ora mo pauc different ad ozendi.
Pli veglia è l'istorgia dal num dal Sächsilüüte. Tenor l'Idioticon da la Svizra ha il num las ragischs en il midament dal temp da tutgar ils zains dal «Grossmünster». Durant l'enviern tutgava il zain dal Grossmünster numnadamain gia las 17:00, ma suenter l'equinotg sunava el in'ura pli tard a las 18:00 – il Sächsilüüte.
Poppas da strom vegnan er arsas en il Grischun
Il Grischun è il chantun da las bleras vals e muntognas ed uschia èn sa sviluppadas bleras tradiziuns ed usits muntagnards. Sco er a Turitg datti en il Grischun divers usits che sumeglian l'arsa dal Böögg. L'arsa dal «Hom Strom» a Scuol è l'exempel che sumeglia forsa il pli fitg la tradiziun dal Böögg.
Ma er auters usits primavauns han sumegliantas ragischs che simboliseschan il cumenzament da la primavaira ed annunzian il temp pli chaud da l'onn. Tals usits datti en pliras regiuns grischunas. In dals pli populars è senz'auter il Chalandamarz. La tradiziun da stgellas e giaischlas attira mintg'onn bleras turistas e blers turists en las regiuns grischunas.
Il «Steinböögg» dal prim d'avrigl
Ina idea speziala han gì il chantun e Grischun Vacanzas cun lur sgnocca d'avrigl sin Instagram. L'idea è stada ina nova versiun dal Böögg – il «Steinböögg». Quel è ina maschaida tranter il Böögg tradiziunal ed il capricorn grischun.
Suenter ch'igl è stà cler ch'il «Steiböögg» è mo in skerz, resta la dumonda anc averta: quant ditg arda il Böögg sin la plazza da Sächsilüüte per savair, quant bella che la stad daventa.