Siglir tar il cuntegn

Pled sin via Ivo Orlik: «Mender ch'uss na vegniss i betg»

Essas er unfis dad udir mintga di guerras, cumbats, persunas che moran, persunas sin la fugia? Igl è in mund viril, ina lingua da guerra masculina. Fiss il mund meglier sche las dunnas avessan dapli pussanza?

(sursilvan) Uiara – dapertut uiara. Dapertut umens. Umens en uniformas. Umens sco presidents. Umens sco capos. Umens che camondan. Umens che cumbattan. Umens che mazzan.

Dapertut mo umens che discuoran da fermezia, direzia, honur e pussonza. Mintga uiara ch’ins vesa ellas medias muossa umens. Aschia ch’jeu sedamondel magari: Co fussi, sche mo dunnas regessen nies mund? Negin um – mo dunnas. Dunnas ella politica, el militar e dunnas ell’economia.  

Fuss il mund pli ruasseivels? Vegnessi sittau e bumbardau pli pauc?

Jeu creiel: probabel schon. Less buc dir che las dunnas seigien megliers carstgauns ed ils umens menders. Aschi sempel eisi buc.

Mo probabel sligiassen dunnas ils problems tut auter. Las dunnas duvrassen probabel buc la tribuna gronda, sco ils capos actuals. Ellas seludassen probabel buc cun armadas, muniziun e potenza da bumbas.

Dapertut umens. Umens en uniformas. Umens sco presidents. Umens sco capos. Umens che camondan. Umens che cumbattan. Umens che mazzan.
Autur: Ivo Orlik

Uiara ei dapi ch’ins seregorda in ritual masculin: Tgi ei il pli ferm? Tgi ceda? Tgi muossa fleivlezia? Tgi ei promts da murir per sia tiara?

Quei lungatg d’uiara masculin ei fetg vegls ed ha aunc oz si’attracziun. Forsa fan ord quei motiv pli paucas dunnas militar. En Svizra ei exact 1.6 % dall’armada dunnas.

E tuttina ei quei mellis e mellis dunnas ch’ein alla front. Sche dunnas fussen al tgamun dessi probabel vinavon uiara. Mo forsa tschentassen dunnas autras damondas. Enstagl da mo dumandar: Tgi gudogna e tgi spiarda, dessi guess damondas pli profundas sco: Tgei resta suenter l’uiara? Tgi sto reparar ils donns corporals e psichics che las armas han caschunau? Tgi tegn ensemen ina tiara sche la canera d’armas ei svanida? Tgi patratga vid la mummas, las soras e dunnas che ston schar vit las suppias entuorn meisa?

Forsa patertgassen dunnas vid las consequenzas e quei che capeta ordeifer la front.

Tgi sa? Forsa schaiel tut falliu cun mes patratgs. Mo ina caussa ei segira – mender ch’uss, vegnessi guess buc.

RTR Vita e cretta 08:45

Artitgels legids il pli savens