Danunder ch'il term «tschaiver» deriva n'è betg cler. El pudess avair da far cun «entscheiver» ed er cun «aiver», quai che munta tant sco esser sturn. Far til cun mascras numnan ins en Surselva «far bagordas», quai term deriva da l'Italia dal Nord.
En Surselva èn ils usits da tschaiver differents tut tenor engaschi da l'uniun da giuventetgna. Tschà e là datti tils cun sa costumar. A Mustér exista cun il tschaiver er anc la tradiziun bunamain emblidada da la «dertgira nauscha». Sco center dal tschaiver vala Domat, nua ch'il tschaiver va a fin cun la gievgia grassa. Natiralmain dastgan las guggas betg mancar. A Domat sunan sper las guggas dentant er anc ils tamburs ed ils tschivladers. Quest caracter spezial da l'usit vegn guardà da mantegnair.
Pertge cumenza il tschaiver gia ils 11.11. a las 11:11?
Er sch'il tschaiver cumenza pir il favrer, l'entschatta uffiziala è gia il november. Raschuns per questa entschatta datti pliras. Il Minisguard declera.
Co chattar la data da la gievgia grassa
Cler, Nadal è adina ils 24 da december, ma cura cumenza il tschaiver? Quai mida onn per onn. La raschun è in quint che cumpiglia la glina, l’entschatta da la primavaira e la data da Pasca. In quint che na respunda betg mo cura ch’il tschaiver cumenza, mabain che declera era las tradiziuns davos questas festas.