En l'ediziun dal schaner da la revista «Chatschader grischun» renda l'inspectur da chatscha Adrian Arquint – a medem temp co-manader da l'Uffizi da chatscha e pestga – attent ad in svilup preoccupant: Durant la stagiun da chatscha da l'onn 2025 hai dà incaps negativs en connex cun il cumportament da singulas chatschadras e singuls chatschaders – per part er entiras gruppas da chatscha – envers autras chatschadras ed auters chatschaders, envers persunas betg chatschaders, la selvaschina ed ils organs da surveglianza da chatscha.
Arquint vegn cità vinavant en il magazin cun ils pleds ch'ultra da l'observaziun da la basa legala saja ina gronda atgna responsabladad e sensibilitad per l'acceptanza da la chatscha decisiva. Sche quai manca, giaja per bler – en spezial per la credibladad da la chatscha.
Quai è capità concretamain
«Surtut enturn Cuira avain nus registrà bler dapli incidents», conferma Lukas Walser, manader da la partiziun selvaschina e chatscha tar l'uffizi chantunal. Bain sa tracti da cas singuls e la gronda maioritad da las var 5'200 chatschadras e chatschaders grischuns sa cumportia correctamain.
Tenor Walser hajan ils incidents pertutgà per exempel chatschadras e chatschaders ch'èn stads en la vischinanza dals abitadis u en territoris da recreaziun.
La segirezza n'è per il solit betg stada periclitada directamain en quest connex, ma en spezial è il cumportament da persunas che na van betg a chatscha vegnì resentì sco disturbant. Er tranter ils chatschaders e las chatschadras sezzas hai dà conflicts durant la chatscha auta: «Igl ha dà cas, nua ch'ins ha donnegià sezs auts u nua che la chatscha è vegnida disturbada dad auters», uschia Walser.
Quai pon esser ils motivs
Pertge ch'igl ha dà questa cumulaziun durant la chatscha en il Grischun na pon ins tenor il schef da chatscha betg declerar cleramain. Ni ina tscherta gruppa da vegliadetgna ni singulas furmas da chatscha n'hajan ins pudì eruir sco gruppa u motiv responsabel. In factur pussaivel saja dentant che l'agen success da chatscha stettia pli fitg en il center e ch'ins daventa conscient da ses ambient.
Igl ha dà cas nua che sezs auts esters èn vegnids donnegiads u nua che la chatscha dad auters è vegnida disturbada.
Vitiers vegnia che la chatscha saja in tema fitg emoziunal. «I va la finala per mazzar animals», punctuescha Walser.
È il luf la culpa da quai? Bain polarisescha il mazzar il luf, ina colliaziun directa cun ils incidents na pon ins dentant betg far. «Jau na suppon betg ch'ils incidents han in connex cun la regulaziun dal luf», di Walser.
Quai vegn fatg encunter ils incidents
Tant l'Uffizi da chatscha e pestga sco er l'Uniun grischuna da chatschaders da patenta mettan paisa sin la scolaziun, sensibilisaziun e dialog. Il president da l'uniun, Tarzisius Caviezel, accentuescha ch'ins dettia gia gronda paisa sin la scolaziun, sin in cumportament correct en la publicitad – en spezial envers la populaziun che na va betg a chatscha. «Tals incaps fan donn a la reputaziun da la chatscha», di Caviezel.
Che la sensibilisaziun haja in effect conferma er l'uffizi da chatscha: Durant la chatscha speziala il november e december n'hai tenor il schef da chatscha Walser dà naginas ulteriuras annunzias pli.