Dis d'acziun - Discurrer da violenza a chasa è adina pli pauc tabu

RTR: Madlaina Baselgia, Vus essas responsabla dal post da coordinaziun cunter violenza a chasa dal chantun Grischun. Tge è la tendenza, datti adina dapli violenza a chasa en il Grischun u pli pauca?

Madlaina Baselgia: Quai è grev da dir. Igl è grev da mesirar la violenza a chasa perquai che savens sa tracti da delicts che capitan entaifer las atgnas quatter paraids a chasa. Las persunas na van betg adina tar la polizia, uschia ch'ins na vesa betg quests cas en las statisticas.

Ma tenor la statistica criminala da la polizia naziunala èn vegnids registrads l'onn 2024 radund 21'000 delicts. Ed en il Grischun hai dà 232 delicts. Ma qua èsi anc da dir che ina persuna po er avair fatg dapli che in delict. Questas cifras èn dapi onns en questa grondezza e s’augmentan mintg'onn levamain.

In dals motivs tenor las persunas spezialisadas è che la populaziun è pli sensibilisada per la problematica. I vegn supponì ch'i dat dapli glieud che va tar la polizia e betg ch'i dat dapli cas.

En il Grischun datti dapi set onns mintgamai la fin november ed entschatta december ils dis d’acziun encunter violenza a chasa. Sentan ins in effect?

L'effect da prevenziun ed er l'effect da lavurs per sensibilisar è grev da mesirar. I dat differentas indicaziuns che demussan a nus ch’ils dis d’acziun han in effect. Nus constatain che il tema è main tabu che anc avant in pèr onns.

Oz avain nus bler dapli persunas che sa ferman al stand d'infurmaziun, che mussan interess, che raquintan er da lur atgnas experientschas e fan dumondas. Quai n'era avant in pèr onns betg anc uschia. Il chantun Grischun ha er realisà duas campagnas per sensibilisar la glieud per il tema ed ina da questas campagnas è per il mument en vigur.

Sin ils placats colurads, ves'ins in ursin da plesch u in cor da cheramica rut. E cun questas duas campagnas che nus avain uss gia lantschà avain nus gì bleras reacziuns er en las medias socialas.

I dat er persunas che han dumandà per agid suenter ch’ellas han vis las campagnas. Questas indicaziuns mussan ch'i vegn discurrì dapli davart il tema e che dapli glieud va per agid.

Tge impuls sperais uschiglio anc ch’ils dis d’acziun hajan per las singulas persunas?

Nus sperain ch’adina dapli persunas pertutgadas ed il conturn s'infurmeschian davart las purschidas da sustegn, che san nua ch'ins po dumandar per agid e co reagir, e ch’ils dis d’acziun en lunga vista porschian ina contribuziun per prevegnir ed era per cumbatter la violenza a chasa.

Tgi è insumma pertutgà il pli ferm da violenza a chasa en il Grischun?  

Il pli ferm pertutgadas da la violenza a chasa èn dunnas, sco che las cifras mussan en il Grischun, ma er en tutta la Svizra. Dals cas registrads èn tenor la statistica criminala da la polizia naziunala 70% da las persunas pertutgadas dunnas e 30% umens.

E tar il servetsch d'agid a victimas dal Grischun (Opferhilfe), hai gì quest onn 90% dunnas ch’eran pertutgadas da violenza a chasa. Er blers uffants èn er pertutgads.

E tge pon ins dir davart las persunas ch’èn violentas?

Da las persunas ch'èn violentas (Gewaltausübende Personen) èn radund 75% masculinas. Quai mussan las statisticas enconuschentas.

Quai è ussa la violenza generala. Co sa preschenta quai tar la violenza sexuala?

Tar la violenza sexuala, independent sche quai è in partenari, in confamigliar u ina persuna che la victima n'enconuscha betg, èn en 95% dals cas las persunas violentas umens. Quai mussan las statisticas naziunalas.

Pertutgadas da violenza sajan savens er persunas cun in impediment e quai è er il focus dals dis d'acziun da quest onn en il Grischun. Pertge gist quest focus quest onn?

Persunas cun impediments han in pli grond ristg da daventar victimas da violenza. Quai resulta or dal rapport dal Cussegl federal dal 2023. E quai è surtut il cas, sche ina persuna dovra sustegn en il mintgadi u sche las abilitads da communitgar e da sa proteger sezza èn reducidas. Quai pertutga spezialmain dunnas e mattas.

Ed ussa anc sco ultima dumonda, independent da persunas cun u senza impediment, um ni dunna, nua chattan persunas ch’èn pertutgadas da violenza agid en il Grischun?

En ina situaziun acuta èsi impurtant da contactar la polizia (117) e l'ambulanza (144). Sche la situaziun n'è betg acuta, pon ins contactar il servetsch d'agid a victimas (Opferhilfe), quella è gratuita e confidenziala e cusseglia las persunas pertutgadas, ma er ils confamigliars (081 257 71 42 / 24h).

Suenter datti l'ura da consultaziun forensic nursing dal spital chantunal. Là pon ins sa laschar examinar medicinalmain ed er lascher documentar las blessuras, uschia ch'ins po duvrar quella documentaziun pli tard, era sche ins vul far ina denunzia, ussa u pli tard. (079 923 11 44 / 08:00-16:30).

Ina persuna che na sa chatta betg pli segira a chasa po contactar la chasa da dunnas dal Grischun (081 252 38 02 / 24h) e per umens datti er la chasa d'umens a Turitg (056 552 08 70).

Fugia durant ils firads da Nadal

Avrir la box Serrar la box

La manadra da la chasa da dunnas dal Grischun, Petra Schmitt ha scrit sin dumonda da RTR ch'ellas hajan observà ch'ils plaz na sajan betg occupads cumplain durant il temp da festa. Sco motivs pussaivels inditgescha la manadra d'ina vart la pressiun sociala d'in «Nadal armonic» ch'augmenta ils sentiments da culpa.

Dunnas hajan il sentiment da desturir la festa da famiglia sch'ellas fugian. Ed il medem mument fetschi la preschientscha permanenta dal partenari a chasa pli difficil da contactar insatgi en il zuppà. Tenor ella sperian bleras persunas pertutgadas che la situaziun sa calmia almanc sur il temp da festa.

Ma er las persunas ch’èn violentas chattan agid e pon sa drizzar al post da consultaziun per persunas violentas (Beratungsstelle für gewaltausübende Personen, 079 544 38 63).