Siglir tar il cuntegn
video
La plazza aviatica a Samedan – ina situaziun debaculusa
Or da sil punct dals 05.07.2024.
laschar ir. Durada: 2 minutas 8 Secundas.

Infra Samedan L’anteriur president Christian Meuli prenda posiziun

Ina cumissiun da gestiun existiva da emprim anora, quai conferma Christian Meuli, ma quella n'è betg stada activa durant ils onns nua che el era al timun da la cumissiun administrativa. Pir l’onn 2022 ha il commember da la cumissiun da gestiun annunzià e pretendì infurmaziuns da la lavur da la cumissiun administrativa.

audio
Meuli e Franziska Preisig partan lur opiniun davart il debachel
ord Actualitad dals 05.07.2024. Maletg: RTR
laschar ir. Durada: 4 minutas 39 Secundas.

Tenor Christian Meuli vegn la cumissiun da gestiun elegida da la conferenza da la plazza aviatica.

Prender encunter il rapport da la cumissiun da gestiun sto la conferenza da la plazza aviatica.
Autur: Christian Meuli president da la cumissiun administrativa 2018 – 2022

Els han mintg’onn laschà controllar il rendaquint ad in biro da revisiun extern e lura suttamess quel a la conferenza da la plazza aviatica. Quai che reguarda il project per modernisar la plazza aviatica, èn stadas avant maun differentas interpretaziuns che han procurà per malchapientschas. La collavuraziun cun il organ superiur n’è betg adina stada optimala, ins dastga senz’auter dir che tut saja stà in manco administrativ.

Ils petiziunaris pretendan transparenza

En ina communicaziun a las medias han ils petiziunaris, numnadamain il Forum Engiadina ensemen cun las duas duas partidas politicas la Verda e la partida socialdemocrata PS, pretendì ch'i stoppia vegnir installà ina cumissiun d’inquisiziun independenta.

Quella duess sclerir a fund tgi ch'è responsabel per la panna collectiva enturn ils gremis da la plazza aviatica, persunas culpablas duessan vegnir fatgas responsablas per il debachel. Plinavant duess la populaziun da l’Engadin’Ota vegnir a savair en detagl quant daners ch’èn gia fluids en il project per ina nova plazza aviatica moderna.

Dal 2017 aveva la populaziun consentì in credit da 22 milliuns francs, pli tard han ils responsabels preschentà in project da passa 80 milliuns. Ils petiziunaris avevan gia il 2022 crititgà quest agir fermamain.

Tge è la «Infra»?

Avrir la box Serrar la box

La «Infra» plazza aviatica Samedan è in’interpresa da dretg public da las vischnancas da l’Engiadin’Ota. Ella è proprietaria e responsabla per l’infrastructura da la plazza aviatica. L’organisaziun consista da trais parts:

  1. Ina basa politica: la conferenza da la plazza aviatica, nua che las vischnancas politicas fan part.
  2. Ina basa strategica: la cumissiun administrativa, ch’è responsabla per la realisaziun dal mandat da prestaziun. Ella vegn elegida da la conferenza da la plazza aviatica.
  3. In mainagestiun che sustegna la cumissiun administrativa.

Rega dovra ok da l'INFRA per basa pli gronda

Fin dal 2026 dettia pli gronds helicopters per la Rega. Perquai stoppia la Rega fin lura engrondir la basa da helicopters sin la plazza aviatica a Samedan. Previs è tenor la Rega ina construcziun da lain che sa chatta da la vart dal nord – ella sa drizza pia davent da la vischnanca. Il livel da canera duess uschia a sa reducir marcantamain. Davent dal 2027 survegnissan sper la Rega er ils helicopters da HeliBernina e da Swiss Helicopter plaz en la nova basa. Planisà e d’entschaiver las lavurs la proxima stad,

Anc n’èsi dentant betg cler sche quai plan va si: Per schar lubir l’Uffezi federal d'aviatica civila il project mauncia la basa giuridica en fuorma da contracts e cunvegnas cun l’INFRA – la possessura da l'infrastructura da la plazza aviatica regiunala Samedan.

audio
Ina survista dal debachel
ord Actualitad dals 04.07.2024. Maletg: Keystone
laschar ir. Durada: 2 minutas 16 Secundas.

Debachel total per la plazza aviatica a Samedan

Adina puspè è l'Infra – la possessura da l'infrastructura da la plazza aviatica regiunala Samedan – stada en la critica. Tar il project d'engrondir e modernisar la plazza aviatica èn diversas chaussas idas sutsura. Cunzunt ils custs en quest connex han procurà per discussiuns. Involvads en il debachel èn ils suandants trais gremis:

  • la cumissiun administrativa (organ operativ)
  • la conferenza da la plazza aviatica (ils commembers da las vischnancas, pia l’organ il pli aut da l'Infra)
  • la cumissiun sindicala

Eroport a Samedan: Il crap da stgarpitsch

Avrir la box Serrar la box

L’onn 2017 aveva la populaziun da l'Engiadin'Ota approvà investiziuns da 22 milliuns francs per modernisar l'infrastructura da la plazza aviatica. Il 2021 aveva la plazza orientà davart lur plans d'investiziuns. Quels èn cun 88 milliuns francs quatter giadas pli auts che approvà tschintg onns avant dal suveran da l'Engiadin'Ota.

Tranter auter sa dosta il «Forum Engiadina» encunter ils plans da finanziaziun e vul evitar ina privatisaziun da la plazza aviatica a Samedan ed aveva rimnà il schaner 2022 1’100 suttascripziuns per ina petiziun cun il num «22 e betg 88 milliuns francs èn approvads».

L’avust dal 2022 hai dà ina midada nunspetgada al timun da la cumissiun administrativa. Il president, Christian Meuli, ha demissiunà per immediat, il vice, Gian Peter Niggli ha surpiglià ad interim enfin che Mario Cavigelli è vegnì elegì sco nov president l’atun 2022.

Dapi il 2023 è la cumissiun administrativa vi da surlavurar il project da sanaziun. Ensemen cun tut las gruppas d’interess han ins elavurà in project consolidà che prevesa 35 milliuns francs. Per il credit supplementar è prevesida in’ulteriura votaziun dal pievel l’onn 2025.

Tut ils fauxpas en connex cun il project tematisescha in rapport da la cumissiun da l'Infra plazza aviatica Samedan, che RTR ha pudì leger. Plinavant ha la conferenza da la plazza aviatica incumbensà in expert extern per analisar l’agir durant ils onns 2017 fin 2022. Quel demussa gist pliras mancanzas gravantas tar ils responsabels da l'Infra ed è vegnì tar las medemas conclusiuns sco la cumissiun da gestiun.

audio
Tge èn las rinfatschas e cunter tgi sa drizzan quellas?
ord Actualitad dals 03.07.2024. Maletg: MAD
laschar ir. Durada: 6 minutas 41 Secundas.

Cumpetenzas èn vegnidas surpassadas

Uschia n'haja la cumissiun administrativa – l’organ operativ – betg resguardà ils statuts e las leschas cun schlargiar massivamain il project da sanaziun. Enstagl dals oriund 22 milliuns francs – ch'eran vegnids approvads da la populaziun da l’Engiadin’Ota l’onn 2017 – èn ils custs numnadamain vegnids schlargiads sin 88 milliuns francs.

Quai che la populaziun ha decidì n'è betg vegnì respectà.
Autur: Urs Pfister Commember da la cumissiun da gestiun

Cun approvar quest schlargiament dal project n'haja la conferenza da la plazza aviatica – pia l’organ il pli aut da la Infra – betg resguardà ses duair da surveglianza. E malgrà ch'ils custs da planisaziun èn vegnids surpassads pliras giadas, na dettia anc adina betg in project en il rom da l'incumbensa dal pievel ch'è realisabel. L'incumbensa saja pia vegnida ignorada en aspects essenzials, stat scrit en il rapport extern.

Nagins organs da controlla avant il 2022

Tenor la cumissiun da gestiun n'è l'Infra strusch vegnida controllada internamain. L'organ da controlla da la plazza aviatica regiunala Samedan – che duai controllar las cifras dals quints annuals – na saja gnanc stà occupà, ubain betg stà activ avant il 2022. Quai stat scrit en il rapport extern. Pir dapi il cumenzament dal 2022 è la cumissiun da gestiun activa èn la constellaziun actuala. Ils gremis n'hajan pia betg controllà u surveglià in l'auter.

Era la circulaziun d'infurmaziuns cun la cumissiun administrativa na saja deplorablamain insumma betg stada dada al cumenzament dal project. La politica d'infurmaziun dals posts responsabels saja vinavant «betg cuntentaivla». I na dettia nagin mecanissem da controlla intern ch'avess pudì evitar tals fauxpas.

video
Debachel total per la Infra plazza aviatica Samedan
Or da sil punct dals 03.07.2024.
laschar ir. Durada: 5 minutas 38 Secundas.

Communicaziun «catastrofala»

Punct central da la critica è era la communicaziun tranter ils trais gremis involvads durant la perioda dal 2017 fin il 2022. Quella saja tenor il rapport extern stada tut auter ch'optimala.

La communicaziun n'era betg avant maun e n'è fin uss betg buna.
Autur: Urs Pfister commember da la cumissiun da gestiun

Schegea che la communicaziun duess – cun las cundiziuns, structuras e leschas existentas – ensasez funcziunar, n'èsi betg reussì als trais gremis – da collavurar. Era sch’il rapport sa basa sin ils onns 2017 fin 2022, crititgescha la cumissiun da gestiun era la collavuraziun actuala. La communicaziun tranter ils dus organs saja mediocra e pliras dumondas na sajan anc betg vegnidas respundidas. Da principi, propona la cumissiun in stop dal project per sclerir structuras alternativas.

Raps da planisaziun èn pers

Il quint annual da l’onn 2023 porta glisch en il stgir quai che pertutga il debachel da planisaziun e quant ch’i pudess custar las votantas ed ils votants da l’Engiadin’Ota. La fin da l’onn passà sa muntan ils custs da planisaziun sin 6,5 milliuns francs. 5,5 milliuns èn vegnids scrits giu – cun gronda probabladad pia pers.

Il quint dal 2022 n'è anc adina betg approvà

Il quint da l'onn 2022 na vul la cumissiun da gestiun plinavant betg prender giu. Ella recumonda a la conferenza da la plazza aviatica da betg approvar il quint da l'onn 2022. I dettia dumondas avertas tar la surdada d'incumbensas. In post da revisiun extern haja sustegnì questas ponderaziuns.

La cumpetenza dals gremis è messa en dumonda.
Autur: Urs Pfister commember da la cumissiun da gestiun

«Tar las expensas ch'èn vegnidas fatgas, spezialmain tar ils posts da bilantscha, n'avain nus insumma naginas infurmaziuns davart las cundiziuns da las offertas, decisiuns da surdadas, contracts e resultats da las lavurs», stat scrit en il rapport. E las dumondas en quest connex «n'hajan betg pudì vegnir discutadas», scriva la cumissiun.

Datti in responsabel per il debachel?

Sbagls sajan tenor il rapport extern vegnì fatgs en tuts reguards. Il giurist ed autur dal rapport ch'ha analisà la situaziun, Stefan Wehrensberg, descriva la situaziun sco «panna collectiva» – in culpant principal na dettia betg en quest cas. Tuttina manegia el che la structura da l’organisaziun è da principi buna.

audio
Christian Brantschen: «Tuts han da surpigliar ina part da la culpa»
ord Actualitad dals 03.07.2024. Maletg: MAD
laschar ir. Durada: 7 minutas 29 Secundas.

Il president da la conferenza da la plazza aviatica – Christian Brantschen – na snega betg las renfatschas che la culpa saja tar tuts involvads. Ils commembers da la conferenza sajan stads naivs e memia pauc critics ed activs en il passà. Schegea ch'els n'hajan betg gì invista en ils documents da la cumissiun administrativa stoppian er els pia surpigliar ina part da la responsabladad per quest debachel. Però betg be els, mabain era l’organ da controlla na saja betg stà activ e n'haja betg surpiglià responsabladad. L’organisaziun piglia tenor Christian Brantschen serius las renfatschas ed haja gia fatg intginas adattaziuns.

La cumissiun da gestiun admonescha che las incumbensas e las responsabladads da tuts involvads stoppian vegnir definidas meglier, avant ch'i possia vegnir lavurà vinavant.

Planisaziun dal project cuntinuescha

Malgrà l'entira situaziun debaculusa cuntinuescha la planisaziun dal project da modernisaziun da la plazza aviatica. Sco Mario Cavigelli – il president da la cumissiun administrativa – ha ditg, hajan ins elavurà durant l’ultim onn ina proposta redimensiunada per il project. Actualmain vegnia lavurà vi da la basa da decisiun per las instanzas pertutgadas. La realisaziun dal concept prevesa in'ulteriura votaziun da la populaziun che saja prevesida l’onn 2025.

Or da l'archiv:

RTR novitads 14:00

Artitgels legids il pli savens