En il terz plaun da l'ospital a Samedan vegn mess a lieu e fatg midada cur che Rolf Gilgen arriva per l'intervista – tranter stgatlas da chartun e curunas vidas. Il settember 2024 aveva el surpiglià tar la SGO ad interim la plazza dal manader ed è stà responsabel per l'ospital, las chasas d'attempads e la Spitex.
«Gratulesch, quai na vegn betg simpel.» Quai al aveva scrit in bun collega ch'ha sez lavurà en il provediment da sanadad en il Grischun lezza giada. Trais votaziuns popularas pli tard, entant che gira il moratori da la SGO, sa po quai confermar quella prognosa. Ma l'ospital a Samedan resta. El va enavant cun la Sanadura e la Fundaziun da l'Ospital chantunal grischun. Quai è per Rolf Gilgen il pli impurtant.
FMR: Co è stada l'atmosfera ils ultims dis avant la surdada da l'ospital a la nova societad da gestiun?
Rolf Gilgen: Nus avain gì l'emna passada ina festa da cumià. Natiralmain regnava ina tscherta seriusitad, perquai ch'in chapitel va a fin. Ma quai è era stà in eveniment leger. Perquai ch'igl è entant cler ch'i va vinavant, ch'i dat in futur per l'ospital. Ins è stà fitg dasper al collaps. Bleras instanzas n'han ditg betg vulì crair. Che nus avain en questa situaziun propi greva finalmain tuttina chattà ina soluziun, quai è il pli impurtant. Jau sun era sportist ed hai ultimamain ditg: «Nus avain gì in gieu, avain stuì ir en la prolungaziun ed essan finalmain arrivads tras suenter trair penaltis.»
Per Vus èsi ussa pia ina fin concilianta?
Gea, ina fitg concilianta. Però in cumià è adina era collià cun melanconia. Sco manager ad interim vegn ins per il solit clamà en cas difficils. E sch'jau ditg gea, vi jau far quai en urden. Jau sun arrivà qua per sustegnair e chattar ina soluziun. Ma jau n'hai betg fatg quai sulet. In ospital è adina collià ferm cun umans, cun il temp sa sviluppa ina relaziun. Per nossa festa da cumià hai jau preparà ina pitschna chanzun, en l'ultim vers stat quai: «Ich danke eu allne, merci vielmol. Läck heit dir viel Scharm. Ich wird eu vermisse, alli vermisse. Ohni eu isch s'Läbe arm.»
Sche Vus avessas savì l'atun 2024 en tge che Vus as laschais en – avessas ditg gea?
Jau saveva che quai vegnia pretensius. Blera rauba però n'han ins però quella giada betg pudì anticipar. Quai è segiramain stà in mandat particular. Sch'ins pensa che nus avain gì trais votaziuns davart il provediment da sanadad durant in onn e mez – quai è da narr. Nus eran permanentamain en ina situaziun da tensiun, permanentamain en ina intschertezza. Normalmain discuteschan ins en ina gestiun finamiras strategicas, fa ina planisaziun a media vista, definescha finamiras annualas. Però quests process gestiunaris normals, quels eran mess sin il chau cumplettamain. Nus essan stats constantamain en ina situaziun excepziunala. Nus n'avain mai pudì sviluppar insatge, avain permanentamain stuì reagir.
Tge pon ins insumma cuntanscher en ina situaziun d'intschertezza uschè extrema?
Quai ch'ans è segiramain gartegià, è d'arranschar ina tscherta quietezza. Da cuntinuar cun la gestiun senza ch'i dettia in eclat. I n'è betg stà uschia che tuts èn partids suenter che las votaziuns han fatg naufragi, che nus na fissan betg pli stads capabels d'accumplir nossa incumbensa da prestaziun. Quai è stà nossa emprima prioritad.
Co è quai gartegià?
Cun volver si las mongias, cun empruvar da persvader e cun blers discurs. Jau sun stà bler en gir en chasa, hai discurrì cun la glieud e guardà ch'ins resti ensemen. Quai ha dà bler quitads, blera miseria. Ins sto prender serius las dumondas da las collavuraturas e dals collavuraturs. Ed jau d'hai adina ditg: sche la porta da mes biro è averta – e quai è ella per il solit – pon ins passar tar mai.
Rutina en la gestiun durant ina situaziun existenzialmain smanatschanta – quai è in grond cuntrast.
Tschertamain ha quai era dà malsegirtad. Bleras collavuraturas e collavuraturs han raquintà quant grev ch'igl è per els, ch'els dorman mal. Però en la gestiun, en relaziun cun las pazientas ed ils pazients, han tuts adina fatg lur lavur. Quella professiunalitad m'ha fatg impressiun. Ins ha savì separar quels dus aspects, il mintgadi da gestiun e las circumstanzas smanatschantas. L'etos da professiun dal team è s'exprimì fitg ferm durant quest temp. Ed jau hai savens ditg quai a las occurrenzas d'infurmaziun. «Jau sun impressiunà co che vus faschais, malgrà tut ina lavur suverana.»
A la fin avais Vus stuì communitgar desditgas ch'auters han decidì.
Nus avain stuì desdir a quella glieud che la nova societad gestiunaria na surpiglia betg. Quai eran a la fin 48 persunas, da quellas cun plazzas temporalas e freelancers, ma era collegas da bler onns. Ma quai ha anc dà midadas fin la fin: Tschertas n'han betg suttascrit ils novs contracts offerts, uschia ch'auters ch'avevan survegnì la desditga han suenter survegnì in contract. Auters han chattà en differents lieus, era giu la Bassa, ina nova plazza. Tscherts midan en las chasas d'attempads ed en la Spitex. Ma bain, quai è segir stà la lecziun la pli dischagreabla da mes mandat.
N'è betg quai ina lecziun quasi anacronistica: desdir a glieud en il provediment da sanadad che tschertga dapertut cun mauns e pes persunal?
Qua è la situaziun simplamain extraordinaria. D'ina vart dependi da quai che la gestiun vegn reducida. Quai è segir necessari per vegnir pli cumpetitiv. Da l'autra vart era da la geografia. Qua è quai auter che a Turitg. Là avessan segir tuttas e tuts subit puspè chattà ina plazza. En questa regiun èsi difficil da chattar in'alternativa. Jau avess sperà che tschertins dapli midan en las chasas d'attempads. Là avain nus anc in basegn. Jau pos però era chapir che quai n'è betg adina in'opziun, perquai che la lavur sa differenziescha bain da quella en ina gestiun acuta.
Avant Voss mandat en Engiadin'Ota avais Vus gestiunà e cusseglià divers auters ospitals. Tge cussegl dais Vus a la regiun per il proxim temp?
Quai è ina greva dumonda. Jau sun arrivà qua cun in'autra incumbensa ed hai adina evità da vegnir politic en ina funcziun operativa. Ed jau sun era adina stà cuntent, sche la politica na sa maschaida betg en la gestiun operativa. Jau sustegn ina clera separaziun da quellas spartas.
Tuttina essas Vus en Vossa funcziun stads en in champ da tensiun: tranter il nivel operativ da gestiun, che sto funcziunar, ed il nivel politic, en il qual tut n'ha betg adina funcziunà optimalmain.
Quai dat bleras fassettas. En il provediment da sanadad è il chantun Grischun organisà in pau auter che blers auters chantuns. Las vischnancas han relativamain blera responsabladad. Al medem mument èn las structuras forsa stretgas. E sch'ins sto contractar cun bleras partidas, daventi difficil. Ma gea, ins sto en questa funcziun bain era avair in pau in sensur politic. Ins è era in mediatur, ins sto vegnir a frida cun la politica che proveda ils raps. Ed al medem mument era s'engaschar per il persunal, per che quel possia far sia lavur.
Han ins cuntanschì en quest temp transitoric durant l'ultim onn e mez era insatge duraivel? U cumenza ussa tut puspè tar nulla?
Jau sper fermamain che la stabilitad cuntanschida ha in effect duraivel. Malgrdà ch'ina nova societad gestiunaria surpiglia – ina gronda part dal persunal resta. I cumenza insatge da nov, però sin in fundament solid. Jau sper era fermamain che quai è stà in schoc cun effect nizzaivel. Ch'ins è conscient quant datiers al precipizi ch'ins ha anc tschiffà la curva. Questa situaziun na vul nagin pli far tras anc ina giada.
Il fundament per in nov cumenzament, quel è ussa pli stabel ch'avant in onn e mez?
Gea, da quai sun jau persvadì. E per quest motiv hai jau avant era ditg ch'jau sun era in pau melancolic. Vairamain am vessi anc fatg plaschair da cuntinuar cun quai che nus avain fabritgà si l'ultim onn e mez. Jau vess fatg quai gugent. Però ussa dovri il midament.
Co va quai ussa enavant per Vus?
Jau n'hai ussa nagina funcziun pli. Per part sustegn jau l'administratur dal moratori tar l'andament dals affars da la SGO. Sin l'organigram sun jau anc integrà sco partenari, però sulettamain cun funcziun da cussegliader. Uschiglio rest jau avert per insatge nov e m'allegrel sin il campiunadi mundial da ballape da questa stad.