Siglir tar il cuntegn

Operaziun ospital Fatschas da la crisa: L'ospital da Samedan e ses umans

L'Ospital Engiadin'Ota a Samedan cumbatta per il surviver. Il concurs smanatscha. Quest film dals «Cuntrasts» accumpogna persunas pertutgadas durant las emnas decisivas avant la votaziun. El dat in'egliada exclusiva en ina seduta dal gremi responsabel e mussa co ch'igl ha pudì vegnir uschè lunsch.

L'Engiadin'Ota è en in dilemma. Suenter duas votaziuns ch'han fatg naufragi smanatscha il collaps finanzial. Pervia d'investiziuns da plirs milliuns francs sa chatta la regiun sut in mantun da debits. «Il pazient è fitg malsaun perquai ch'el n'ha a partir da l'avrigl betg pli finanziaziun», di Jürg Girschweiler ch'è vegnì nominà dal tribunal sco administratur.

Artikel in deutscher Sprache

Avrir la box Serrar la box

Seit Anfang Jahr stehen das Spital Oberengadin und zwei Alterszentren ohne Geld der Gemeinden da. Der Konkurs droht. Der Dokumentarfilm von RTR begleitet Betroffene und Verantwortliche in den entscheidenden Wochen vor der Abstimmung.

 Das Oberengadin steckt in der Klemme. Nach zwei gescheiterten Abstimmungen droht der finanzielle Kollaps. Wegen millionenschweren Investitionen drückt ein Schuldenberg. «Der Patient ist sehr krank, weil er keine Finanzierung mehr hat ab April», sagt Jürg Girschweiler, der vom Gericht als Sachwalter eingesetzt wurde. Dabei ist unbestritten, dass es in der grössten Tourismusregion Graubündens ein Spital braucht.

«Cuntrasts» von RTR begleitet Betroffene und Verantwortliche in den entscheidenden Wochen vor den Abstimmungen und blickt hinter die Kulissen: Zum Beispiel bei der entscheidenden Sitzung des Stiftungsrats, bei der sich die Gemeindepräsidentinnen und Gemeindepräsidenten in eine Grundsatzdebatte verstricken.

Die Zeit drängt. Dem Team rund um Stiftungsratspräsidentin Selina Nicolay bleibt bis zu den Abstimmungen am 4. Februar und 8. März 2026 nur wenig Zeit, die Bevölkerung zu überzeugen.

Das sorgt für Kritik. Von einer «Politik der Angst» spricht der ehemalige BDP-Nationalrat Duri Campell. Die Gemeinden seien verpflichtet, für die Gesundheitsversorgung zu zahlen, es eile nicht. Geld sei im Oberengadin vorhanden: «Ich habe keine Angst davor, dass am 31. März beim Spital der Schlüssel umgedreht wird».

Stiftungsratspräsidentin Selina Nicolay widerspricht: «Das ist eine Illusion. Weder die Gemeinden noch der Kanton haben eine gesetzliche Grundlage, um ohne Leistungsvereinbarungen Geld auszugeben».  

Besonders betroffen wären die Patienten. Zum Beispiel Marco Dosch aus Celerina, der dreimal pro Woche für die Dialyse ins Spital Oberengadin kommt. Was eine Schliessung des Spitals für ihn bedeuten würde? «Den Tod», sagt er. Es sei für ihn nicht vorstellbar, künftig dreimal pro Woche für die Dialyse nach Chur zu gehen. «Es ist ein Skandal, dass eine Region wie das Engadin, die Geld für alles hat, nicht in der Lage ist, ein Spital zu betreiben».

In Sorge sind auch die Mitarbeitenden, die trotz der Ungewissheit über die Festtage Überstunden schieben. Während normalerweise im Oberengadin 18'000 Menschen leben, sind es in der Hochsaison rund 100'000. Auf dem Notfall herrscht Hochbetrieb zwischen Weihnachten und Neujahr. An diesem Tag eingeliefert werden vor allem Gäste aus dem Unterland. Für Denise Höbenreich, Leiterin Notfallpflege ist die Schliessung des Spitals «ein Gedanke, den ich nur schwer zulassen kann».

Dabei herrschte vor wenigen Jahren Aufbruchstimmung. Als 2018 die neue Stiftung Gesundheitsversorgung Oberengadin (SGO) startete, war die finanzielle Lage ausgezeichnet. In der Folge wurde das Spital mit dem «Masterplan il futur 2020» laut Aussage der Stiftung für 35 Millionen Franken erneuert.

Doch die Einnahmen hielten nicht Schritt mit den Investitionen. In der Folge stieg der Schuldenberg bis 2024 auf 40 Millionen Franken. Weil der Kanton Graubünden sein Darlehen von zehn Millionen Franken zurückfordert und die Graubündner Kantonalbank auf eine ratenweise Rückzahlung des Kredits pocht, bedrohen die Schulden heute die Stiftung.  

Gab es Fehlentscheide in der Vergangenheit und haben sich die Verantwortlichen mit der Erneuerung des Spitals verkalkuliert? Nein, sagt der ehemalige Stiftungsratspräsident Christian Brantschen. «Diese Investitionen wurden von Fachleuten überprüft und von den Banken genehmigt».

Entscheidend seien die strukturellen Probleme gewesen, wie bei anderen Spitälern in der Schweiz. Brantschen räumt jedoch ein, dass die Einnahmen tiefer ausgefallen seien als erwartet. Der langjährige Stiftungsratspräsident spricht sich für eine Aufarbeitung aus. Am Schluss gehe es nicht nur um das Geld, sondern auch «um das Vertrauen im Tal».

En il medem mument è incontestà ch'i dovra in ospital en la pli gronda regiun turistica dal Grischun.

Il pazient è fitg malsaun.
Autur: Jürg Girschweiler administratur giudizial

L'emissiun Cuntrasts accumpogna las persunas pertutgadas e responsablas durant las emnas decisivas avant las votaziuns e guarda davos las culissas. Per exempel la sesida decisiva dal cussegl da fundaziun, nua che las presidentas ed ils presidents communals s'approfundeschan en ina debatta da princip.

Gia bainbaud decidan emprimas vischnancas

I fa prescha. A la squadra enturn la presidenta dal cussegl da fundaziun Selina Nicolay resta mo pauc temp fin a las votaziuns dals 4 da favrer e dals 8 da mars 2026 per persvader la populaziun.

Quai è in'illusiun. Ni las vischnancas ni il chantun n'han ina basa legala per dar ora daners senza cunvegnas da prestaziun.
Autur: Selina Nicolay presidenta dal cussegl da fundaziun

Quai procura per critica. L'anteriur cusseglier naziunal da la PBD Duri Campell discurra d'ina «politica da la tema». Las vischnancas sajan obligadas da pajar per il provediment da sanadad, i na saja betg urgent. Daners sajan avant maun en l'Engiadin'Ota: «Jau n'hai nagina tema che l'ospital sto vegnir serrà ils 31 da mars». La presidenta dal cussegl da fundaziun Selina Nicolay cuntradi, senza cunvegna da prestaziun na dettia nagins ulteriurs daners – ni da vischnancas ni dal chantun.

Nagins daners – «la mort»

Pertutgads fissan surtut ils pazients. Per exempel Marco Dosch da Schlarigna che va trais giadas l'emna en l'ospital da l'Engiadin'Ota per la dialisa. Tge che ina serrada da l'ospital signifitgass per el? «La mort», di el. I na saja betg imaginabel per el dad ir en l'avegnir trais giadas l'emna a Cuira per la dialisa. «Igl è in scandal che ina regiun sco l'Engiadina, che ha daners per tut, n'è betg abla da manar in ospital».

Er las collavuraturas ed ils collavuraturs fan quitads, ellas ed els che lavuran malgrà l'intschertezza uras supplementaras sur ils dis da festa. Durant quest temp n'ha l'Engiadin'Ota betg mo 18'000 abitantas ed abitants, mabain passa 100'000. En la staziun d'urgenza regia grond traffic tranter Nadal e Bumaun. Surtut giasts da la Bassa vegnan hospitalisads. Per Denise Höbenreich, manadra da la tgira d'urgenza, è la serrada da l'ospital «in patratg che jau poss acceptar mo cun difficultad».

Person auf Trage im Krankenwagen mit Rettungsdecke.
Legenda: L'ospital a Samedan è daventà sez in pazient. RTR

Avant paucs onns regiva anc l'optimissem. Cura che la nova fundaziun Provediment da sanadad Engiadin'Ota SGO ha cumenzà il 2018, era la situaziun finanziala excellenta. Sco consequenza è l'ospital vegnì renovà tenor la fundaziun cun il «Masterplan il futur 2020» per 35 milliuns francs.

Calculà mal en il passà?

Ma las entradas n'han betg tegnì pass cun las investiziuns. Sco consequenza è il mantun da debits creschì fin il 2024 a 40 milliuns francs. Perquai ch'il chantun Grischun pretenda la restituziun da l'emprest da 10 milliuns francs e la Banca Chantunala Grischuna insista sin quels daners, vegn la fundaziun oz smanatschada dals debits.

Hai en il passà dà decisiuns sbagliadas ed han ils responsabels calculà mal cun la renovaziun da l'ospital? Na, di l'anteriur president dal cussegl da fundaziun Christian Brantschen. «Questas investiziuns èn vegnidas examinadas da spezialists ed approvadas da las bancas.»

Decisivs sajan stads ils problems structurals, sco tar auters ospitals en Svizra. Brantschen conceda dentant che las entradas sajan stadas pli bassas che spetgà. Il president dal cussegl da fundaziun, ch'è blers onns stà en questa funcziun, pledescha per ina elavuraziun. A la fin na giaja betg mo per ils daners, mabain er «per la confidenza en questa val».

RTR Cuntrasts 17:25

Artitgels legids il pli savens