Siglir tar il cuntegn

Samedan Co vinavant cun il provediment da sanadad en Engiadin'Ota?

Per il persunal è la situaziun pertutgant l'ospital regiunal a Samedan ina che dat da pensar. Els ed ellas na san betg, sch'i han ina lavur l'entschatta d’avrigl. Dad ina vart fa il persunal quitads per la plazza da lavur e da l'autra vart han ils emploiads ed emploiadas da lavurar en l'ospital.

La tgirunza diplomada Franca Dietrich lavura gia dapi 22 onns en l'ospital ed ella na chatta betg che la qualitad da la lavur haja tschessà. L'atmosfera en ses team è buna ed i vegn lavurà professiunalmain.

Per mai èsi bunamain il pli difficil, cura ch'ins vegn a chasa – lura è quai sco sch'insatge crudass ensemen.
Autur: Franca Dietrich Tgirunza diplomada en l'ospital a Samedan

Segir è che betg tut il persunal vegn duvrà vinavant. Per quels che perdan la plazza da lavur, na datti betg in plan social – per quai mancan ils daners a la SGO. Sco ch'il directur ad interim da l'ospital regiunal a Samedan di, vul ins sustegnair ed accumpagnar la glieud che perda la plazza. Per cas gravants ha l'ospital ina fundaziun da donaziun che metta per quels cas a disposiziun ina contribuziun en grondezza da plirs 10'000 francs.

Co vinavant cul provediment da sanadad en Engiadin'Ota?

Suenter duas cunvegnas da prestaziun refusadas per spendrar il provediment da sanadad e sia finanziaziun en l'Engiadin'Ota è ina nova proposta sin maisa. Cun questa vul la Fundaziun per il provediment da sanadad en l'Engiadin'Ota SGO garantir il provediment en la val e garantir in avegnir per l'ospital a Samedan, per ils centers per attempads «Du Lac» e «Promulins» e per la Spitex.

La SGO ch'è actualmain en in moratori daventa insolventa la fin da mars e va suenter en liquidaziun, communitgescha la SGO. Perquai dovria ina nova organisaziun purtadra che reglia da moda lianta las responsabladads, la finanziaziun e la direcziun dal provediment da sanadad.

«Sanadura» duai far remedura

Tenor la SGO è in'instituziun da dretg public (num proponì: «Sanadura») la cundiziun per reglar da nov il provediment da sanadad. Questa duai garantir il provediment a partir da l'avrigl, cura che la SGO vegn liquidada. La Sanadura po pajar terzs per las prestaziuns – ubain era porscher sezza ellas, nua ch'i fetschia senn.

Las structuras da la «Sanadura»

Avrir la box Serrar la box

Tar la «Sanadura» sa tracti dad ina instituziun da dretg public. Quella cuntegna in cussegl da sanadad cun represchentants e represchentantas da tut las vischnancas da l’Engiadin’Ota, plinavant in cussegl administrativ cun 5 fin 7 persunas, ina cumissiun da gestiun ed in revisur.

La «Sanadura» sco persuna giuridica ha cun quai la cumpetenza da suttascriver contracts cun terzas persunas, suttascriver cunvegnas da prestaziun senza stuair preschentar e suttametter quellas en furma dad ina votaziun al pievel. La finamira è da pudair dar uschia al cussegl administrativ dapli cumpetenzas per restar flexibel e reagir sin midaments necessaris.

En questa organisaziun dal dretg public crudass era l'obligatori che tut las 11 vischnancas ston consentir a projects. Da nov tanschessi sche 6 vischnancas e la mesadad dals votants e votantas schessan Gea. Pia ina maioritad dubla – analog ad ina votaziun in nivel federala per ina iniziativa.

Sche la fundaziun da l'instituziun «Sanadura» vegn refusada, lura ston tut ils manaschis da la SGO serrar.
Autur: Selina Nicolay presidenta SGO

Senza ina tala organisaziun purtadra na pudessian ins en mintga cas betg mantegnair ils manaschis che la SGO maina actualmain. Quai èn l'ospital a Samedan, ils centers per attempads «Du Lac» e «Promulins» e la Spitex. Co che las vischnancas organisassan lura il provediment da sanadad ed ils centers per attempads è anc avert.

Uschia vesa ora il proceder

Avrir la box Serrar la box

Schaner 2026

  • Occurrenzas d'infurmaziun per ina nova soluziun: La fundaziun da l'organisaziun da dretg public «Sanadura» sco nova purtadra.
  • Preschentaziun da la soluziun transitorica: L'ospital chantunal dal Grischun e la Clinica Gut surpiglian a partir da l'avrigl interimisticamain il manaschi da l'ospital d'Engiadin'Ota.

_

Favrer e mars 2026

Tuttas 11 vischnancas purtadras decidan ils 4 da favrer sco er ils 4 e 8 da mars davart:

  • la lescha per fundar la «Sanadura»
  • cunvegnas da prestaziun

Nov tanschi sche 7 vischnancas ed almain 50% da las votantas e dals votants din Gea.

_

Avrigl 2026

I cumenza la fasa transitorica.

Sche la populaziun da l'Engiadin'Ota di Gea il favrer:

  • fundaziun da l'instituziun da dretg public «Sanadura»
  • Integraziun da l'ospital tras l'Ospital chantunal dal Grischun e la Clinica Gut.
  • Entschatta dal nov manaschi sut il num: «Ospidal Engiadin'Ota SA»
  • Reducziun dal persunal: oz bun 300 plazzas a temp cumplain en l'avegnir ca. 180 plazzas a temp cumplain

In Na muntass che la SGO sto vegnir liquidada sin la fin mars e tut ils manaschis da la Fundaziun per il provediment da sanadad en l'Engiadin'Ota ston serrar:

  • Ospital Samedan
  • Center per attempads «Du Lac»
  • Center per attempads «Promulins»
  • Spitex

_

Durant l'onn 2026

Elavuraziun da la cunvegna da prestaziun definitiva.

_

Atun 2026

Votaziun davart la cunvegna da prestaziun definitiva che duai valair a partir da l'onn 2027.

Ospital chantunal e clinica Gut siglian en ils fiers

Per garantir il provediment acut surpiglian l'Ospital chantunal e la clinica Gut transitoricamain las incumbensas sco fixà en cunvegnas da prestaziun ch'èn era anc d'approvar. Ina nova societad anonima – la «Ospital Engiadin'Ota SA» duai reglar che las prestaziuns sajan confurmas als basegns regiunals e surpigliar l'ospital a Samedan sco locataria. Era ella po incumbensar terzs u prestar agens servetschs per garantir il provediment d'urgenza, però era staziuns spezialisadas, letgs per observaziuns e la tgira da pazientas e pazients grev malsauns u grev blessads, communitgescha la SGO. Las cunvegnas èn terminadas sin la fin da l'onn 2026. En il decurs da l'onn 2026 duai vegnir elavurada ina cunvegna da prestaziun che pudess lura valair ils onns suandants.

Sche questa cunvegna da prestaziun vegniss refusada, mancass la basa per ina collavuraziun cun las clinicas che la Fundaziun Ospital chantunal Grischun maina – numnadamain las atgnas e quellas da la clinica Gut che tutgan latiers. E quai muntass che l'ospital a Samedan vegniss serrà senza remplazzament, scriva la SGO.

Centers per attempads ed attempadas e Spitex

Era la tgira a lunga vista en ils centers per attempads ed attempadas ed il manaschi da la Spitex duai la Sanadura manar vinavant – quai ubain cun incumbensar terzs – ubain manar sez. La finamira principala è tenor communicaziun da garantir ina tgira fidada cun process stabils. Ina externalisaziun vegnia actualmain evaluada cun partenarias e partenaris externs pussaivels.

Era qua muntass in Na a la cunvegna preschentada ch'il manaschi dals centers per attempads ed attempadas e da la Spitex na fissan betg pli pussaivels e la tgira a lunga vista na fiss betg garantida, scriva la SGO.

Termins da votaziun

Avrir la box Serrar la box

Las 11 vischnancas decidan ils 4 da favrer en las radunanzas communalas, San Murezzan decida a l'urna ils 8 da mars.

Quai dat da discutar

RTR novitads 06:00

Artitgels legids il pli savens