FMR: Pertge surpiglia Origen atgnamain l’Hotel Piz Mitgel?
Giovanni Netzer: I dat trais motivs. Per l’ina furma l’hotel in dals centers dal vitg. Jau ma regord anc dad uffant che in’entira seria da chasas eran vegnidas sbuvadas per schlargiar il stradun. La consequenza è che nus avain ussa bain ina mesa autostrada tras Savognin. Ma la vita en il center è ida enavos, hotels e butias èn vegnidas serradas. Il segund motiv è che Origen tschertga dapi in temp ina structura ideala per pudair plazzar novs formats da scolaziun e furmaziun. Da quels avain nus sviluppà ils davos onns ensemen cun instituziuns sco la Scola politecnica federala (SPF/ETH), la Scola auta turitgaisa dals arts u la Scola da musica da Lucerna. Nus duvrain pia spazis per organisar da quels lavuratoris, curs u seminaris. L’Hotel Piz Mitgel porscha cun sias circa 30 chombras e cun var trais salas ina tala infrastructura. Ed il terz motiv: Ils davos dus fin trais onns è sa sviluppada l’idea en la regiun da sa focussar turisticamain pli ferm sin dumondas culturalas. Uschia che noss pass è era da chapir sco etappa per il svilup general en il Surses.
Vus avais annunzià mardi che «Origen surpiglia» l’Hotel Piz Mitgel. Ma co è quai da chapir? Cumprais l’hotel, al prendais a tschains u manais simplamain la gestiun?
L’hotel è ina fundaziun, la Fundaziun Piz Mitgel Val Surses. Quella era vegnida creada avant tschintg onns cun l’intent da salvar, renovar e manar enavant l’hotel. Ed il segund intent è da sustegnair uniuns culturalas en la val. Cun la collavuraziun cun Origen datti uss ina nova perspectiva supplementara, numnadamain apunta l’intenziun da crear er in lieu da furmaziun e scolaziun. En connex cun la «surpigliada» vul quai dir concretamain che Origen vegn a s’engaschar en il cussegl da fundaziun.
L’hotel resta pia en possess da quella fundaziun?
Gea, ils cussegliers e las cusseglieras en uffizi vegnan a sa retrair. E nus vegnin ad installar in nov cussegl da fundaziun.
Il cussegl da fundaziun actual vegn pia a sa retrair a favur dad Origen?
Gea, exact. Quai vegn a succeder il proxim temp ed è la finala il resultat dad ina fitg buna collavuraziun che Origen ha gia dapi in bel temp cun il Piz Mitgel.
Vus vulais realisar or da l’Hotel Piz Mitgel in «hotspot vital per formats da scolaziun innovativs». Tge è concret l’idea?
Nus avain per exempel in program fitg interessant cun la ETH per furmas da construcziun digitala. Quel è sa sviluppà or da nossa collavuraziun per la Tur Alva. Il know-how che nus avain tuts acquistà tar quel project vulessan nus dar enavant, per exempel en furma da curs. In auter exempel èn forsa curs per dirigentas e dirigents giuvens en il Grischun. Ma apunta, sche tals curs duran pli ditg che in di, lura èsi da dar suttetg a la glieud.
I dat pia gia ideas detg concretas. Ma il Piz Mitgel è anc in hotel tut normal. Co quintais Vus da manar vinavant quel?
I dat in hotel nuncumplitgà! L’Hotel Piz Mitgel a Savognin è bain vegnì bajegià en ina moda gronda ed eleganta, dentant era detg setg. Forsa che sia derivanza – or dals ravugl da la guardia papala – ha influenzà l’architectura. Il Piz Mitgel n’è betg gist ina caserna, ma l’edifizi ha ina tscherta simpladad pratica. Perquai duess il Piz Mitgel esser in hotel bain accessibel e nuncumplitgà, pia betg in hotel da luxus.
En la communicaziun scrivais Vus era che Vus vulessas insumma transfurmar il minz da Savognin, vul dir da vivifitgar bajetgs vids ubain spazis vids. Avais Vus gia en mira auters bajetgs concrets per lung dal stradun?
Quella formulaziun sa basa sin nossas experientscha als Mulegns. Jau sun da l’idea ch’ins sto propi ponderar en in context cumplessiv, sch’ins surpiglia in tal stabiliment sco ussa l’Hotel Piz Mitgel. Enturn ina chasa stoi anc dar autras iniziativas che fructifitgeschan ina l’autra. Gist per lung dal «Stradung» da Savognin datti plirs edifizis e spazis ch’avessan in tschert potenzial per vivifitgar il center.
Origen ha en il fratemp in detg portfolio dad immobiglias ch’ella posseda u gestiunescha: p.ex. la Villa Carisch a Riom, l’Hotel Liun cun la Tur Alva als Mulegns, il Chastè da Riom, sin il Gelgia datti l’idea per ina tur, a Riom existiva in project per in teater etc. Betg tema ch’i pudess vegnir memia bler?
Jau avess plitost tema, sch’i na dess nagin svilup. Da bajegiar si ina destinaziun culturala – che na serva betg mo al turissem, mabain er al svilup da las vischnancas – quai dovra ina tscherta dimensiun. Nus essan in pau disads che la cultura sa manifestescha mo sin palcs ed en exposiziuns. Ma jau sun da l’opiniun che la cultura ha anc autras incumbensas che surpassan l’ur da la tribuna: il svilup general, la cultura da bajegiar e responsabladads socialas. E qua è Origen daventà ils davos onns in partenari ch’è abel da dar nova vita. Tut las immobiglias che nus avain surpiglià ils davos onns eran vidas ubain en decadenza.
Origen era avant paucs onns in’instituziun culturala classica, in’organisatura da concerts e teaters. En il fratemp è Origen er in player en la tgira, il svilup e la construcziun da bajetgs.
Gea, quai è stà in svilup organic, naschì or d’ina necessitad. Sche nus organisain in festival, lura na datti per il vitg anc betg in grond svilup u niz. Sch’ins vul però, sco Origen, porscher in program cultural sur l’entir onn, lura dovri abitaziuns, la glieud vegn a viver qua e quai gida la fin a mantegnair butias ed ustarias. La cultura porta uschia fritg era sur la tribuna ora. Ma da basa vai adina per istorgias, saja sin il palc da teater ubain tar projects immobigliars. I va adina per chapir tge ch’è stà, tge ch’è uss e tge che pudess esser ina nova interpretaziun per cuntinuar. La finamira tar tals gronds projects è pia adina da raquintar istorgias.
Ma tge respundais Vus a la resalva che Origen «maglia tut»?
Nua ch’i dat midadas, datti adina intschertezzas, dumondas e forsa resalvas. Quellas empruvain nus da prender serius, nus tschertgain il discurs public, perquai ch’il svilup è adina er in svilup public. En quels lieus, nua che nus essan vegnids activs, fiss l’alternativa adina stada da laschar vid, da laschar crudar en decadenza e da laschar murir. Per mai persunalmain n’è quai betg ina perspectiva. Nus stuain ristgar da prender ina u l’autra iniziativa che gida a surviver en nossas vals.
L’Hotel Piz Mitgel è adina stà per la glieud da Savognin in lieu da battaisems, nozzas e festas. Tge relaziun persunala ha Giovanni Netzer cun l’Hotel Piz Mitgel?
Era per mai è l’Hotel Piz Mitgel ina chasa detg famigliara. Igl è stà il lieu da blers concerts da chors e da bleras festas – sco p.ex. quella dal 90avel anniversari da mia tatta. Mia communiun e mia craisma avain nus festivà en la sala dal Piz Mitgel. La glieud da la vischnanca ha natiralmain in ferm liom cun quel hotel. Ed a quel liom vulessan nus dar tgira.
L’Hotel Piz Mitgel resta pia in hotel era per indigens?
La dumonda dad indigen u betg indigen empruvain nus en la lavur culturala da betg accentuar. Il Piz Mitgel vegn a restar in lieu avert per tuttas e tuts, per giasts, indigens u tgi adina. In concept pli concret vegnin nus ad elavurar il proxim temp.
