Sco che ses num tradescha, deriva il vesprun asiatic (Vespa velutina) oriundamain da l’Asia dal Sidost. Dapi bundant 20 onns sa derasa el però er en l’Europa. Ins suppona che l’emprima regina da questa spezia invasiva saja arrivada en Frantscha l’onn 2004 ensemen cun vaschella da terracotga da China. Sia figlialanza saja silsuenter sa derasada pli e pli, cunzunt perquai ch’il nov continent porscha bunas cundiziuns da viver, vul dir nagins inimis natirals ed envierns relativamain miaivels.
En Svizra è il vesprun asiatic vegnì observà per l’emprima giada pir intgins onns pli tard, numnadamain il 2017. Era qua sa derasia el dapi lura en moda rasanta, sco che l’associaziun d’apiculturs BienenSchweiz scriva en ina communicaziun ch’ella ha tramess a tut las vischnancas da la Svizra – e che la vischnanca Albula/Alvra ha publitgà ils 5 da matg sin sia pagina d’internet.
Anc betg observà en il Grischun
Tenor la carta da la plattafurma svizra per annunziar vespruns asiatics (www.asiatischehornisse.ch) procura il vesprun asiatic anc uss primarmain en la Bassa, la Svizra Centrala e la Svizra franzosa per problems. En las regiuns alpinas sco apunta il Grischun n’han ins percunter anc betg observà quest insect che sa nutrescha tranter auter d’avieuls. Sco ch’il president da l’associaziun d’apiculturs Alvra Surses Alfred Gantenbein ha ditg envers la FMR, saja il vesprun asiatic tuttina in tema en il Grischun: «Anc na stuain nus betg agir, ma en in dus onns arriva quest vesprun probablamain era tar nus, l’emprim forsa a Landquart e conturn.»
Tenor Alfred Gantenbein stoppian apiculturas ed apiculturs en mintga cas esser pronts. Sch’il vesprun asiatic sa derasia en moda pli vasta er en il Grischun, lura saja difficil da’l cumbatter: «Da princip pon ins schon destruir ils gnieus da vespruns. Gist en il Grischun pudessan quels dentant gnivar en lieus strusch accessibels. E quai vul dir ch’ins na po far nagut.» Sco apicultur grischun stoppian ins damai guardar ch’ins haja en l’avegnir pievels d’avieuls tant pli ferms.
In privel era per carstgauns
Sco che BienenSchweiz scriva vinavant en sia communicaziun, na munta la derasaziun dal vesprun asiatic dentant betg be in privel per avieuls. Era carstgauns stoppian far attenziun. «Sin disturbis defendan vespruns asiatics en moda fitg vehementa lur gnieus», legian ins en l’avis. Perquai saja recumandà da laschar allontanar uschè spert sco pussibel ils gnieus primars che sa chattian la primavaira savens en saivs vivas u sut penslas. Da far quai saja però er impurtant per franar la derasaziun. D’in singul gnieu secundar provegnian mintgamai l’atun fin plirs tschients reginas novas.
Tgi ch’observa vespruns asiatics, duai perquai annunziar l’observaziun sin la plattafurma uffiziala gia menziunada (www.asiatischehornisse.ch) cun ina fotografia u in video. Cunquai ch’i dat er in vesprun europeic (Vespa crabro), ston ins dentant far attenziun da betg sbagliar questas duas spezias. Tenor BienenSchweiz è il vesprun asiatic cunzunt d’enconuscher a maun da ses corp nair e las chommas melnas. Grazia a quellas al numnan ins per englais «yellow legged hornet», pia vesprun da las chommas melnas. Quel europeic percunter è brin-cotschen e mellen (guarda fotos). Ma attenziun, BienenSchweiz avertescha d’allontanar sez in gnieu da vespruns asiatics. Quai saja lavur da spezialists e vegnia coordinà dal Chantun.