Siglir tar il cuntegn

Scolas grischunas Scolas pitschnas svaneschan

Era sche la cifra da naschientscha para da sa sminuir, crescha per part il dumber da scolaras e scolars en las scolas grischunas. Ma il svilup variescha fitg ferm tenor regiuns.

En Grischun naschan damain e damain uffants, tuttina datti scolas che cumbattan cun memia pauc spazi en las stanzas da scola. Quai è per exempel il cas en in nov bajetg da la scola a Savognin. I saja però mo perquai che las annadas novas sajan uschè grondas.

Cliccar per siglir en:

Quel svilup sa mussa era en las cifras dals ultims 15 onns. Dapi l'onn 2010 fin l'onn da 2017 èn las cifras da scolaras e scolars sa reducids, ma a partir da l'onn 2018 fin uss è la situaziun sa midada – i dat puspè dapli scolaras e scolars en las scolas grischunas.

Ma i sa mussan era grondas differenzas tranter las regiuns dal Grischun. In svilup ch'ins vesa dentant è ina tscherta centralisaziun. Scolas en regiuns periferas han adina damain uffants. En vischnancas u citads pli grondas sa mussa dentant in svilup sumegliant sco il svilup general dal Grischun.

Surselva

Perquai che la Surselva è ina regiun uschè gronda èsi d'observar differents svilups. Dad ina vart ves'ins bleras fusiuns da scolas da vischnancas pitschnas en regiuns pli periferas cun scolas pli grondas. Quai per exempel cun las scolas dal Val Stussavgia ch'han fusiunà cun la scola da Glion.

Sumegliant èsi da constatar quel svilup en la Val Lumnezia nua che las scolas da las vischnancas rumantschas han fusiunà cun la scola Lumnezia. Val ha ina scola ch'è independenta da la scola Lumnezia.

Ma il punct cuminaivel che quellas duas scolas han, è il svilup dal dumber da scolaras e scolars che sa sminuescha cun mintg'onn dapli.

In svilup ch'ins observa era tar las vischnancas da Medel e Tujetsch, tuttas duas vischnancas periferas. La scola da Medel ha schizunt stuì serrar sias portas l'onn 2017 e las scolaras e scolars vegnan dapi lura instruidas a Mustér.

Ed era la scola Tujetsch è confruntada cun il fatg ch'i dat adina damain uffants en la scola. La scola da Mustér mussa dentant ina cifra da scolaras e scolars relativamain stabla cun in trend che mussa che la scola crescha schizunt vinavant – sche quai è perquai ch'ils uffants dal Medel vegnan uss nà, resta avert.

Engiadina

En Engiadin'Ota ves'ins in zic in auter maletg. La centralisaziun ch'ins observa en regiuns pli isoladas (p. ex. Medel) n'è betg uschè gronda e las scolas da las differentas vischnancas paran da sa sviluppar tenor il trend grischun. Quai vul dir ch'il dumber da scolaras e scolars è sa sminuì fin l'onn 2017 e crescha fin uss vinavant. Per l'Engiadin'Ota munta quai, che las scolaras ed ils scolars restan per regla en lur atgnas vischnancas.

En Engiadina Bassa han diversas vischnancas fusiunà ils ultims onns, quai ha gia chaschunà ina centralisaziun da scolas. Per exempel tutgan uss las scolas d'Ardez, Guarda, Sent e Ftan tuttas tar la vischnanca da Scuol. Era sch'i dat anc scolas primaras en quellas vischnancas, na datti per part petg pli stgalims auts.

En il svilup dals dumbers da scolaras e scolars en Engiadina Bassa èsi anc da constatar ch'igl ha dà bleras restructuraziuns da las scolas, quai cunzunt fin l'onn 2014: Lura han Ardez e Guarda anc tutgà tar Zernez, ma quai è sa midà suenter il 2015, uschia èsi d'observar in auzament respectivamain in sbassament andetg en tuttas duas vischnancas.

En la Val Müstair sa mussa dentant il svilup da las regiuns periferas e cun quai in grond sbassament d'uffants en las scolas.

Grischun Central

Sumegliant a l'Engiadina Bassa sa mussa la situaziun da las scolaras e scolars en la vischnanca da Surses. Surses è – sco era la vischnanca da Scuol – ina vischnanca fusiunada. Ma auter che en Engiadina para la cifra d'uffants en scola da sa reducir, era ch'ins vesa in lev creschament ils ultims quatter onns.

Auter ch'en la vischnanca da Surses vesi ora en las vischnancas enturn Cuira ed era en Cuira sez. Là sa mussa plitost ina situaziun che surpassa il trend grischun: dapi il 2017 datti adina dapli uffants en las scolas, quai per exempel en las vischnancas da Tamins u Cuira.

Svaneschan lura dapli e dapli scolas?

Igl è da constatar ch'i dat per il mument dapli scolaras e scolars en il Grischun che anc avant paucs onns, ma betg en tut las regiuns dal Grischun. En regiuns plitost periferas ed en vischnancas pitschnas ves'ins ina reducziun da scolaras e scolars en il decurs dals ultims 15 onns. Sco adina gioga la situaziun geograficamain speziala dal chantun Grischun ina rolla impurtanta, ins vesa uschia era tar las scolas ina tscherta centralisaziun. Quai na munta dentant betg che tut las scolaras e scolars dal Grischun vegnan in di a scola a Cuira.

Artitgels legids il pli savens