Tgi n’ha betg gia fatg enconuschientscha cun els, ils chauns da protecziun. Gronds sco vadels e vuschs che fan tut stramblar. Per insatgi che n'ha da far nagut cun chauns, èn quai animals che tementan. Cunzunt sch'ins entaupa els la stad sin las alps, insanua sin in trutg e nua ch’ins po strusch fugir. Ils purs dattan tutta bregia d'educar ils chauns da protecziun, uschia ch'els na daventan nagin privel per la societad. Quai è ina sfida. Durant l'enviern èn ils chauns cun lur muntaneras en stalla, savens damanaivel dal vitg. Alura n’èn betg pli ils chauns sezs il problem, mabain lur giappim.
A Mustér en dus vischins vegnids en ils chavels in a l'auter pervia dals chauns da protecziun dal pur. Nagin dad els na fa insatge fallà. Il pur dovra ils chauns per proteger la stad sias muntaneras envers attatgas dals lufs. Il vischin insista sin ses ruaus da notg. La vischnanca da Mustér emprova dapi l'onn 2021 da chattar ina soluziun en chaussa. Tut las emprovas da schliar il conflict paran dentant adumbatten.
La situaziun porta a la glisch in dilemma. Nagin che fa insatge ch’el na dastgass betg. Il pur è obligà da proteger ses animals. Quai fa el tranter auter cun chauns da protecziun.
Il meglier fiss sch’ins savess schelentar en quels chauns l'atun – e la primavaira puspè prender nauadora els.
Ils problems cun ils chauns pervia dal giappar han cumenzà avant passa trais onns. Il vischin sa senta disturbà la notg cura ch’ils chauns giappan – e na sa bleras notgs betg durmir pervia da la canera dals chauns
Nus discurrin qua da la situaziun nua ch’ils chauns èn 6 fin 7 mais e durant 24 uras en il medem lieu. E nus stain era qua, e na pudain betg scappar davent da quellas emissiuns da canera.
Tant il pur sco er il vischin han da principi chapientscha in per l’auter. Il problem fundamental è per omadus il return dals lufs – ed ils chauns da protecziun èn sulet ina consequenza da quai. Donn saja che quels e quellas che promovan il return dal luf na stoppian betg purtar las consequenzas da quest svilup.
In'organisaziun che promova quest svilup è l'organisaziun WWF. La mainafatschenta dal WWF Grischun di davart il problem da disturbis pervia da la canera:
Nus avain avant 20 onns fatg la proposta, da far pensiuns per quels chauns sin manaschis ch’èn lunsch davent dals vitgs. Quella proposta n'è dentant betg vegnida persequitada
Ina proposta che vegn taxada entras ils posts spezialisads sco nunrealistica.
