A l'ur da la fracziun Murschetg, circumdada dal Uaul Liung, è zuppada ina surbajegiada gigantica. Sin la parcella da 16'500 m2 ha l'interpresa tessinaisa Piedra Del Sol plazzà avant 12 onns otg chasas cun tetg plat cun 94 abitaziuns da vacanzas. Il condomini dals proprietaris è amez in process giuridic cunter duas societads. Quellas duain pajar ina cumpensaziun da 14,5 milliuns francs per sbagls da construcziun.
D'ina vart è l'inculpada, da tschella vart duas accusadras. Il cas che la Dretgira regiunala Plessur tracta mardi proxim, ils 23 da zercladur 2026, na pertutga betg firmas domiciliadas a Cuira e conturn, mabain a Laax. Las duas inculpadas èn la societad anonima Cuolm Liung e l'interpresa generala Piedra Del Sol SA. Omaduas han il medem e sulet commember, numnadamain l'interprendider Antonio Bernasconi da Morbio Inferiore sper Chiasso. Il Tessinais vegn inculpà d'avair tralaschà da reparar ils donns ed ils sbagls da construcziun ch'èn sa mussads suenter che sia ovra a Laax era finida e las abitaziuns vendidas.
Bajegià cun plan da quartier
La societad anonima ha cumprà il 2008 la gronda pastgira Cuolm Liung sur Murschetg. A Laax e conturn è quest enclar circumdà da guaud enconuschent cun il surnum «Oasa». Dapi il 2012 è quai ina «oasa» da letgs fraids. La SA Cuolm Liung ha cumprà d'in investider da Basilea la part ch'è en la zona da bajegiar d'ina parcella da passa 50'000 m2. Avant 20 onns aveva la vischnanca da Laax definì per questa gronda surfatscha l'obligaziun d'in plan da quartier e silsuenter dà la lubientscha da bajegiar. Oriundamain eri stà previs da surbajegiar l'Oasa cun 34 abitaziuns luxuriusas. La Piedra Del Sol ha dentant pudì construir a la fin 94 abitaziuns secundaras.
Donns han tribulà l’idilla
Firmas indigenas n'èn betg stadas participadas ed involvidas. Betg ina suletta ha lavurà vi da quest object e dascus han ins adina discurrì en la populaziun d'in object «mafius». Il 2010 ha la vischnanca da Laax revedì sia planisaziun locala. Ella ha vulì prevegnir a la speculaziun ed a projects da letgs fraids sco a Cuolm Liung. Questa surbajegiada «estra» ha irrità la populaziun e sveglià ils dubis envers las abitaziuns secundaras. Dapi la revisiun dal plan da zonas n'èsi betg pli pussaivel da construir a Laax abitaziuns secundaras en tala moda.
A l'interpresa generala Piedra Del Sol èsi gartegià da vender tuttas 94 abitaziuns. Betg il davos perquai che Cuolm Liung è in lieu ruassaivel, ina veritabla oasa zuppada. La surbajegiada è gigantica. Mintga meter quadrat da la parcella è surbajegià cun betun e vaider. Ils tetgs plats da las otg terrassas èn vegnidas plantadas ed ils proprietaris pon giudair ina idilla.
Els che han cumprà las abitaziuns da l'interpresa generala Piedra Del Sol, èn dentant stads trumpads magari spert. Mancos, sbagls e donns da construcziun han tribulà l'exclusivitad da l'immobiglia. Donns d'aua dapi l'entschatta, stgarps en il betun, sulers e scalas betg finidas ed autras mancanzas han lavagà il plaschair.
Il process n'è betg a Glion
Exact quels mancos e donns èn ussa en il center dal cas giuridic davant la Dretgira regiunala Plessur. Daco ch'il cas vegn tractà a Cuira e betg a la Dretgira regiunala Surselva a Glion n'ha nagin vulì explitgar. La dretgira na dastga betg dar in tal scleriment formal ed era in giurist contactà sa mo supponer il motiv: I sappia esser ch'omaduas partidas hajan suttascrit ina cunvegna davart il lieu da dretgira.
Il process da mardi proxim è en scadin cas public. Antonio Bernasconi vegn strusch ad esser preschent sez. Il Tessinais inculpà vegn a trametter ses advocats per defender el e sias duas interpresas, la SA Cuolm Liung e la Piedra Del Sol SA.
Condomini ha laschà reparar sez
L'accusadra, la cuminanza da condomini da «l'Oasa», porta en scadin cas in plant da pulita paisa. Ils passa 80 proprietaris da las otg chasas han laschà curreger e reparar ils sbagls da construcziun. Anc avant aveva ella intervegnì, uschia che la Piedra Del Sol aveva empermess ch'ella laschia eliminar ils donns. Quai n'ha la societad dentant mai fatg uschia ch'il condomini dals proprietaris è vegnì activ ed ha laschà meglierar sez ils sbagls e donns da construcziun.
Sco quai che la Dretgira regiunala Plessur scriva en sia descripziun dal process, proponan las duas societads inculpadas da refusar il plant. Ellas na stuessan lura era betg pajar mo ina pitschna summa da cumpensaziun: Las lavurs da reparar ils stgarps en il betun, remplazzar las lingias d'aua, finir ils sulers e las stgalas ed anc auters sbagls vid la gronda surbajegiada summeschan: Il condomini pretenda ina cumpensaziun da 14,5 milliuns francs.